JАЛАН ДАНЫШМАГ
ЩАРАМДЫР
Инсанларын
тюрятдийи ян
бюйцк хяталардан
бири дя Аллаhын
Гуран васитясиля
инсанлара билдирдийи
мянтигля дейил,
юз мянтигляри
иля вя йа ъямиййятдя
эениш йайылмыш
вя гябул едилян
мянтигля hярякят
етмясидир. Бу
сябябдян дя
онлар Аллаhын
hеч севмядийи
вя ахирятдя
ъязаландыраъаьы
давранышлары
асанлыгла, hеч
дцшцнмядян
гябул едир вя
hяйата кечирир.
Jалан да бу нюв
давранышларын
ян ясасларындандыр.
Ъямиййят арасында
бязян йалан
пис яхлаг кими
сяъиййяляндирился
дя бу, йалныз
сюздя галыр.
Чцнки инсанларын
бюйцк бир hиссяси
ъидди бир шяхсиййят
позунтусу олан
йаланчылыьа
бир нюв вярдиш
едир. Аллаh бир
айясиндя бу
hягигяти беля
ифадя едир:
"Яэяр сян
йер цзцндя оланларын
чохусуна итаят
етсян, онлар
сяни Аллаhын
йолундан аздырарлар.
Онлар анъаг
зяння уйар вя
анъаг йалан
данышарлар!"
("Янам" суряси,
116).
Тяяъъцблцсц
дя одур ки, йалан
данышан инсан
ятрафындакылар
тяряфиндян
ясасян таныныр,
анъаг ифша едилмир
вя йалан данышан
да буну биля-биля
йаланларыны
давам етдирир.
Jаланчылыг инсанлар
арасында йашадылан
эизли бир дил
кимидир. Щяр
кяс бу мювзуда
бир-бириня эюз
йумур вя юзцнц
билмямязлийя
вурур. Мясялян,
йалан данышараг
ятрафындакылара
гаршы рийакарыг
едян, йалтаглыг
нцмайиш етдирян
инсаны ятрафындакылар
чох вахт ифша
етмир. Яксиня,
hятта юзляри
дя рийакарлыг
мягсядиля йалан
данышараг илк
йалан данышана
чатмаьа ъяhд
эюстярирляр.
Вя
йахуд ики няфярин
олдуьу бир йердя
бир шей сынарса,
"буну ким сындырды"
суалына еhтийаъ
йохдур. Чцнки
сорушан инсан
сындырмадыьына
эюря демяли,
диэяри сындырыб.
Анъаг буна бахмайараг
сындыран адам
"мян сындырмамышам"
дейяряк "о ан
ъанымы гуртарар"
зянни иля йалан
даныша биляр.
Яслиндя бу йаланчы
чох пис бир вязиййятя
дцшмцшдцр, амма
о, бунун фяргиндя
дейил. Чцнки
hям йаланчы олдуьу
билинмиш вя
бу сябябля горумаьа
чалышдыьы гцруру
яслиндя даhа
чох зядялянмиш,
hям дя - даhа яhямиййятли
олан - Аллаhын
хошламадыьы,
hарам буйурдуьу
бир давранышы
етмишдир. Jалан
hарамдыр. Неъя
ки, hяр бир мцсялман
hарам олдуьу
цчцн донуз яти
йемирся, буна
гаршы hяссас
олурса вя йа
неъя ки, эцндялик
намазларыны
гылмаьа сяй
эюстярирся,
ейниля дя йалан
данышмаг hяссаслыг
эюстярилмяси
лазым эялян
hарам бир ямялдир.
Анъаг
йаланын hарам
олдуьуну дцшцнмяйян
инсанлар кичик
бир чятинлийя
дцшян кими йалана
ял атырлар. Бялкя
дя о ан юзлярини
чятин вязиййятдян
доьрудан да
чыхарыр вя йа
беля эцман едирляр,
анъаг тювбя
етмядикъя, доьру
данышан инсан
олмадыгъа йаланларына
эюря ахирятдя
мясулиййят
дашыйаъаглар.
Аллаh Гуранда
айяляриня инанмайанларын
йалан дедиклярини
беля буйурур:
"Jаланы
анъаг Аллаhын
айяляриня инанмайанлар
уйдурурлар.
Онлар ясл йаланчыдырлар!"
("Няhл" суряси,
105).
Инсанларын
бир гисми ахирятя
инанмадыьындан,
бир гисми дя
йаланларынын
зярярсиз олдуьуну
зянн етдийиндян
асанлыгла йалан
даныша билир.
Ъямиййятдя
эениш йайылмыш
"аь йалан" ифадяси
дя бунун бир
нцмунясидир.
Дейилир ки, "аь
йалан" hеч кимя
зяряр вермяйян,
мясум, инсаны
о ан сыхынтылы
вязиййятдян
гуртаран кичик
йаланлардыр.
Инсанлар бу
нюв йаланын
гябаhят олмадыьына
инаныр. Анъаг
йалан hяр бир
hалда сямимиййятсизлик,
икицзлцлцк
вя сахтакарлыгдыр.
Jалан данышан
инсан гаршысындакы
инсаны алдадыр,
она гаршы гейри-сямими
давраныр, она
hюрмят вя севэи
hиссляри бяслямядийини
эюстярир. Бу
сябябдян йаланы
аь, гара кими
груплашдырыб
"бу йаландан
зяряр эялмяз",
"бу, зярярсиздир"
кими шярhляр
вермяк доьру
дейил.
Jалан
данышмаг Аллаhын
хошуна эялмядийи
вя гадаьан етдийи
бир ишдир. Аллаhын
елчиси Мяhяммяд
(с.я.в.) пейьямбяр
дя буну мцтямади
олараг гейд
етмишди. Пейьямбяримизин
(с.я.в.) бу мювзуда
дедийи сюзлярдян
бязилярини
гейд едяк:
"Jаланын
hяр нювц эцнаhдыр".
"Ей
инсанлар, пярванянин
атяшя ъан атмасы
кими сизи йаланын
ардынъа дцшмяйя
сювг едян нядир?"
"Jалан
сюз бюйцк эцнаhлардандыр".
|