ƏSAS SƏHİFƏ SAYT HAQQINDA ƏLAQƏ
Kur'an'in Bazi Sirlari - Harun Yahya

ГУР'АНЫН

БЯ'ЗИ
СИРЛЯРИ


JАХШЫЛЫЬЫН ВЯ ЭЮЗЯЛ

СЮЗЦН ТЯСИРИ

И

нсанлар hямишя мяняви раhатлыг, етибар ичиндя йашадыглары, достлуг вя няшянин олдуьу мцhитляр истярляр. Анъаг буну истяйяркян беля мцhитлярин олмасы вя ямяля эялмяси цчцн hеч бир ъяhд эюстярмяз, hятта еля юзляри сакитлийи вя раhатлыьы позарлар. Раhатлыьы, етибары вя достлуьу тямин етмяйи ися hамы гаршы тяряфдян эюзляйяр. Бу, аиля ичиндяки мцнасибятлярдян, бир ширкятдя чалышанлара, иътимаи сабитликдян бейнялхалг ялагяляря гядяр белядир. Щалбуки эюзялликляр, достлуглар, раhатлыг вя етибар фядакарлыг истяйяр. Яэяр hяр кяс юз арзусунун олмасыны истярся, hяр кяс данышыгларда вя гярарларда юзцнцн цстцн эялмяси цчцн ъяhд эюстярярся, hяр кяс юз раhатлыьыны дцшцнцб фядакарлыг етмязся, ялбяття ки, инсанлар арасында тоггушмалар вя раhатсызлыглар олаъагдыр. Онлар, hям фядакар, hям баьышлайыъы, hям дя сябрлидирляр. Онлара hагсызлыг едился беля hагларындан ял чякяряк, ъямиййятин сабитлик вя тяhлцкясизлийини, инсанларын севинъини юз няфсляриндян цстцн тутар, ян эюзял давраныш эюстярярляр. Бу, Аллаhын мюминляря ямр етдийи цстцн бир яхлаги хцсусиййятдир:

"Jахшылыгла пислик ейни ола билмяз! Сян йахшылыгла дяф ет! Беля олдугда аранызда дцшмянчилик олан шяхси, санки йахын бир дост эюрярсян! Бу йалныз сябр едянляря верилир вя йалныз бюйцк гисмят саhибляриня ята олунур!" ("Фуссилят" суряси, 34-35).

"Инсанлары hикмятля, эюзял юйцд-нясиhят иля Ряббинин йолуна дявят ет, онларла ян эюзял сурятдя мцбаhися ет. Щягигятян, Ряббин йолундан азанлары да, доьру йолда оланлары да даhа йахшы таныйыр!" ("Няhл" суряси, 125).

Айядя дя билдирилдийи кими, Аллаh беля цстцн бир давраныша явяз олараг мюминлярин дцшмянлярини "йахын бир доста" чевиряр. Бу, Аллаhын сирляриндян биридир. Нятиъядя бцтцн инсанларын гялби Аллаhын ялиндядир. Аллаh кими истяся, онун да гялбини вя дцшцнъясини дяйишдиря биляр.

Аллаh эюзял вя йумшаг сюзцн тясириня башга бир айясиндя диггят чякмякдядир. Аллаh Щз.Муса вя Щз.Щаруна Фиронун йанына эетмялярини вя онунла йумшаг данышмаларыны ямр едир. Фирон сон дяряъя азьын, ряhмсиз вя залымдыр. Анъаг Аллаh буна бахмайараг, елчиляриня онунла йумшаг данышмаларыны ямр етмишдир. Аллаh бунун сябябини дя айяляриндя ачыгламышдыр:

"Фиронун йанына йолланын. О, hягигятян, азьынлашыб hяддини ашмышдыр. Онунла йумшаг данышын. Бялкя, юйцд-нясиhят гябул етсин, йахуд горхсун!"" ("Таhа" суряси, 43-44).

Бу айяляр мюминлярин инанмайанлара, дцшмянляриня вя азьын инсанлара гаршы неъя бир hал ичиндя олмаларынын эяряклийини билдирмякдядир. Бунлар, ялбяття ки, сябр, эцъ, тявазюкарлыг вя аьыла еhтийаъы олан гавранышлардыр. Аллаh мюминлярин ямрляриня уйараг эюзял яхлаг эюстярмяляринин ъавабында давранышларыны тясирли едяъяйини вя дцшмянлярини доста чевиряъяйини бир сирр олараг билдирмишдир.

 АЛЛАЩЫН ИНСАНЛАРА ЭЕНИШЛИК ВЕРМЯСИНИН СИРРИ

инсанларын ян бюйцк йанылмаларындан бири hяр шейин сябябляря баьлы олдуьуну дцшцнмяляридир. Мясялян, яввялки мювзуларда да бяhс едилдийи кими, малларыны Аллаh йолунда сярф етдикляри заман пулларынын галмайаъаьыны зянн едярляр. Щалбуки Аллаhын йаратмасында онларын билмядикляри бир сирр вардыр вя Аллаh малларыны Аллаh йолунда сярф едянлярин дцнйада вя ахирятдя немятлярини артыраъаьыны билдирир. Аллаh бунлары, ялбяття ки, сябябляря баьлы кими эюстярир. Мясялян, малыны Аллаh йолунда сярф етдийи цчцн бярякяти артан бир инсанын ишляринин дцз эетмясиня кюмяк эюстяряр, ишлярини асанлашдырар вя эялирини артырар. Вя йа бир инсан, яввялки мювзуда да дейилдийи кими, азьын бир инсаны йумшаг сюзля разы сала билмяйяъяйини зянн едиб, она гаршы йеэаня чарянин эцъдян истифадя етмяк олдуьуну дцшцня биляр. Щалбуки Аллаhын ямриня табе олан бир инсан цчцн проблемин йеэаня hялли Аллаhын Гуранда билдирдийи сирлярдир.

Гуранда бунлара охшар олараг верилян сирлярдян бири дя Аллаhын башга бир ямридир:

"Ей иман эятирянляр! Сизя: "Мяълислярдя йер верин!" - дейилдийи заман йер верин ки, Аллаh да сизя эениш йер версин. Еляъя дя сизя: "Галхын!" - дейилдикдя галхын ки, Аллаh да сиздян иман эятирянлярин вя елм бяхш едилмиш кимсялярин дяряъялярини уъалтсын. Аллаh етдийиниз ямяллярдян хябярдардыр!" ("Муъадяля" суряси, 11).

Аллаh бир топлантыда йени эялянляр цчцн вя йа гялябялийин азалдылмасы цчцн йер ачылмасы лазым оланда, мюминлярин бу чаьырыша о анда табе олмаларыны ямр едяр. Бу, hям инъя дцшцнъя, hям фядакарлыг, hям дя итаят эюстяриъисидир. Аллаh бу давраныша бир явяз олараг мюминляря эенишлик веряъяйини вя онларыдяряъялярля йцксялдяъяйини билдиряр. Аллаh hяр инсанын ниййятини вя гялбини ялиндя тутар. Аллаh бир давранышдан разы, о инсана истядийи hяр шякилдя немят вя эюзяллик веря биляр. Бу сябябля мюминляр hяр шейин нятиъясини вя явязини Аллаhдан эюзляйярляр. Бир топлантыда йер ачанда инсанлардан тяшяккцр вя йа миннятдарлыг дейил, Аллаhын разылыьыны вя Онун гялбляря веряъяйи раhатлыьы, эенишлийи вя дяряъялярин артырылмасыны умарлар.

АЛЛАЩ ДИНИНЯ ЙАРДЫМ ЕДЯНЯ МЦТЛЯГ ЙАРДЫМ ЕДЯР

Аллаh Гуранда мюминляря мцждялядийи сирлярдян бирини беля билдирир:

"Ей иман эятирянляр! Яэяр сиз Аллаhа йардым эюстярсяниз, О да сизя йардым эюстяряр вя сизи сабитгядям едяр" ("Муhяммяд" суряси, 7).

Иман эятирянляр юмцрляри бойунъа Гуран яхлагыны инсанлар арасында эениш йаймаг, инсанларын Аллаhа иман эятирмяляриня васитя олмаг цчцн ъидди бир ъяhд ичиндя оларлар. Онларын бу ъяhдляринин яксиня олараг, инкар едянлярдян бир груп ися тарих бойунъа иман эятирянлярин гаршысында олмуш, онлара тязйиг вя шиддятля мане олмаьа чалышмышлар. Аллаh Гуранда инкар едянляря гаршы hяр заман мюминлярля бирэя олдуьуну, онларын ишлярини асанлашдыраъаьыны, мюминляря йардымчы вя дястяк олаъаьыны билдиряр. Аллаh йолунда сямими ъяhд ичиндя олан мюминляр, бунлары юз hяйатларынын hяр анында йашарлар. Аллаh hяр ишлярини раhатлыгла баша чатдырар, hяр ишляриня мцвяффягиййят вя эюзяллик веряр. Ян чятин вя йа гарышыг кими эюрцнян hадисялярдя беля мюминляря бир раhатлыг веряр. Щятта иманы зяиф олан инсанларын "вай-вай" дедикляри, цмидсизлийя дцшдцкляри, hеч бир чыхыш йолунун галмадыьыны дцшцндцкляри анларда беля Аллаh мюминляря кюмяк етмиш вя мюминлярин ишлярини уьурла нятиъяляндирмишдир.

Аллаhын йардымынын вя дястяйинин онларла бирликдя олдуьуна иман эятирян мюминляр hеч вахт цмидсизлийя гапылмаз, Аллаhын hадисяни неъя нятиъяляндиряъяйини hяйяъанла эюзляйярляр. Щз.Муса вя тайфасы буна бир мисалдыр. Щз.Муса, Исраил оьулларыны Фиронун зцлмцндян горумаг цчцн Мисирдян чыхармыш, Фирон ися ордусуйла бирэя Щз.Мусанын вя тайфасынын изиня дцшмцшдцр. Щз.Муса вя Исраил оьуллары дяниз саhилиня чатанда, араларындакы бязи зяиф иманлылар Фирон тяряфиндян сыхышдырылдыгларыны дцшцняряк ваhимяйя дцшмцшляр вя цмидсизлийя гапылмышлар. Щалбуки Щз.Муса: "...Хейр, Ряббим мянимлядир. О, мцтляг мяня йол эюстяряъякдир!" ("Шцяра" суряси, 62) дейяряк, Аллаhын мюминлярля бярабяр олдуьуна даир инанъыны эюстярмишдир. Щягигятян дя Аллаh дянизи икийя бюляряк, Щз.Мусанын вя тайфасынын гаршы саhиля кечмясиня кюмяк эюстярмиш, дярhал дянизи бирляшдиряряк архаларындан эялян Фирон ордусуну дянизи юртяряк суда боьмушдур.

Аллаhын мюминлярля бярабяр олдуьуна иман эятирян, Аллаhа дост вя йахын олан бир мюмин hяйатынын hяр анында бир сиррин тязаhцрцнц эюряъякдир. Ялбяття ки, дянизин йарылмасы кими мюъцзяляр Аллаhын бязи елчиляриня эюстярдийи hадисялярдир. Анъаг hяр мюмин сямими олараг дцшцнцб, йашадыьы hяр hадисядя Аллаhын йаратдыьыны вя Гуран айясини дцшцнярся, hарадаса мюъцзя дейиляъяк гядяр бюйцклц-кичикли йашадыьы hяр hадисядя Аллаhын дястяйинин вя йардымынын ишарялярини эюряъякдир.

Аллаh мюминляря сезилмяз йолларла да йардым едяр

Аллаh бир чох айясиндя мюминляря дястяйинин ня шякиллярдя ола биляъяйини билдирмишдир. Мясялян, бир айядя Аллаh мюминляри дцшмянляринин эюзцндя ики гат артыг эюстярдийини билдирир:

"Ики дястянин гаршы-гаршыйа дурмасы сизин цчцн дялилдир. Бунлардан бири Аллаh йолунда вурушанлар, диэяри ися кафирляр иди. Мюминляр кафирлярин онлардан икигат артыг олдугларыны юз эюзляри иля эюрцрдцляр. Ялбяття, Аллаh истядийиня Юз кюмяйи иля гцввят веряр. Шцбhясиз ки, бу бясирят саhибляриндян ютрц бир ибрят дярсидир" ("Али-Имран" суряси, 13).

Аллаh мюминляря гурулан тяляляри позараг мюминляря йардым едяр

Яввялдя дя гейд едилдийи кими, инкар едянляр мюминляри Аллаhын йолундан чыхармаг цчцн онларын гаршысына ъцрбяъцр чятинликляр чыхарар вя онларын ялейhиня hийляляр гурарлар. Анъаг Аллаh Гуранда мюминляря гурулан бцтцн тялялярин позулаъаьыны, тялялярин ону Гуранларын башына кечяъяйини вя мюминляря hеч бир зяряр вермяйяъяйини билдиряр. Бу айялярдян бязиляри белядир:

"Jер цзцндя тякяббцр эюстярмяляри вя пис ямялляри уъбатындан иди. Пис ямял анъаг онун юз саhибинин башында чатлайар. Мяэяр онлар Аллаhын адяти цзря яввялкилярин дцчар олдуглары мцсибятлярими эюзляйирляр? Сян Аллаhын гойдуьу гайда-ганунда hеч бир дяйишиклик тапмазсан!" ("Фатир" суряси, 43).

"Сизя бир мянфяят йетишяндя онлар гямэин олур, бир зяряр тохунанда ися она севинирляр. Яэяр сябр едиб юзцнцзц горусаныз, онларын hийляси сизя hеч бир зяряр йетирмяз. Шцбhясиз ки, Аллаh онларын ня етдиклярини биляндир." ("Али-Имран" суряси, 120).

Гурулан hийлялярин заман ичиндя мцтляг мюминлярин леhиня, тяляни Гуранларын ися ялейhиня чеврилдийини эюстярян мисаллардан бири Щз.Jусифя гурулан тяля иля ялагядардыр. "Jусиф" сурясиндя билдирилдийиня эюря, аталарынын севэисиня пахыллыг едян гардашлары Щз.Jусифя тяля гуруб, ону бир гуйуйа атараг юлцмя мяhкум етмишдиляр. Эянъ йашларында ися Щз.Jусифя йанында галдыьы вязирин арвады тяряфиндян башга бир тяля гурулмушдур. Анъаг Аллаhын вяд етдийи кими гурулан бу тялялярин hеч бири Щз.Jусифя зяряр вермямишдир. Щз.Jусифя гурулан тяляляр вя гуйуйа атылмасы иля инкишаф едян hадисялярин сонунда Щз.Jусиф Мисир хязиняляринин башына эятирилмишдир. Щз.Jусиф бцтцн бу hадисяляр нятиъясиндя hийляэярлик едянлярин мцвяффягиййят газанмайаъаьыны сюйлямишдир:

"(Jусиф деди:) "Бу (етираф етдирмяйим) она эюрядир ки, (вязир евдя) олмадыгда мяним она хяйанят етмядийими вя Аллаhын хаинлярин hийляляриня йол вермядийини онлары баш тутмаьа гоймадыьыны билсин!" ("Jусиф" суряси, 52).

 ЧЯКИШМЯК ЭЦЪ ИТКИСИНЯ СЯБЯБ ОЛАР

Аллаh Гуранда мюминляря билдирдийи ян юнямли сирляриндян бириндя юз араларында чякишмямяляринин эяряклийини, якс тягдирдя эцъляринин азалаъаьыны, бирликляринин позулаъаьыны вя ялдян дцшяъяклярини хябяр верир. Бу айя белядир:

"Аллаhа вя Онун Пейьямбяриня итаят един. Бир-биринизля чякишмяйин, йохса горхуб зяифляйяр вя эцъдян дцшярсиниз. Сябр един, чцнки Аллаh сябр едянлярлядир!" ("Янфал" суряси, 46).

Гурана уйьун олан, тявазюкар, hеч бир мясялядя аъэюз олмайан, ара дцзялдян, hялледиъи вя раhатлыг эятирян бир яхлагдыр. Бунун якси оланда, инсанлар арасында чякишмяляр, ихтилафлар олаъагдыр. Щяр инсан, ялбяття ки, фяргли дцшцнъяляря саhиб ола биляр. Мясялян, hяр hансы бир мясялянин hялли цчцн 20 инсан 20 фяргли фикир иряли сцря биляр. Бунларын hяр бири юзцня эюря hаглы, доьру вя йа тутарлы ола биляр. Анъаг hяр кяс юз истяйинин олмасы цчцн тякид едярся, гарышыглыг вя ихтилаф чыхаъаьы айдындыр. Бу hалда hямин 20 няфяр бирлик олаъаьы йердя юз фикрини гябул етдирмяк цчцн гардашлары иля чякишмяйя эиришяъяк вя эерчякляшдирилмяси даhа ваъиб олан хейир ишляр лянэийяъякдир. Беляликля, бу 20 адамын бцтцн эцъц эедяъяк, араларындакы бирлик вя гардашлыг позулаъагдыр.

Щалбуки мюминляр бир-бирляри иля чякишмяк явязиня, бир-бирляриня гаршы сон дяряъя фядакар олмалы, бир-бирлярини севмяли, чох эцълц шякилдя hямряйлик нцмайиш етдирмяли вя бир-бирляриня йардым эюстярмялидирляр. Хцсусиля чятин анларында hямишякиндян даhа чох Аллаhы зикр етмяли, бир-бирляриня гаршы hямишякиндян даhа чох анлашыглы вя раhатлашдырыъы олмалыдырлар. Чякишмяк неъя эцъ итирирся, бирлик вя бярабярлик дя яксиня олараг мюминляря эцъ веряр. Аллаh башга бир айясиндя мюминляр дост вя йардымчы олмазларса, дцнйанын фитня-фясад вя позьунчулуг ичиндя олаъаьыны айрыъа бир сирр олараг вермишдир:

"Кафирляр дя бир-биринин достларыдыр. Яэяр сиз бунлары етмясяниз, йер цзцндя бюйцк бир фитня-фясад олар" ("Янфал" суряси, 73).

Бунларын hяр бири Аллаhын бир сирр олараг билдирдийи вя мцсялманлара тапшырдыьы мясулиййятлярдир. Щеч бир мцсялман диэяр бир гардашы иля арасындакы чякишмя цчцн "бунунла ня ола биляр ки?" демямялидир. Чцнки Аллаhын билдирдийиня эюря, бу, мцсялманларын эцъдян дцшмяси демякдир вя бунун мцсялман цзяриндя мясулиййяти вар. Мцсялманлар бир-бирляринин сяhфлярини, хяталарыны, гцсурларыны ахтармамалы, бир-бирляриня юртцк вязифясини эюряряк, шяфгят вя мярhямятля бир-бирлярини тамамламалыдырлар. Бунун нятиъясиндя бцтцн эцълярини Аллаhын динини, Гуран яхлагыны инсанларын арасында мяшhурлашдыраъаг, инсанлара Аллаhын варлыьынын сцбутларыны изаh едяъяк елми арашдырмалар веря биляр, бцтцн инсанлыьа бюйцк хидмят эюстярмиш ола билярляр. Анъаг унутмамаг лазымдыр ки, hяр кяс хидмяти яслиндя юз ахирятини газанмаг, Аллаhын язабындан горунмаг цчцн едяр.

 ГЯЛБЛЯР САДЯЪЯ АЛЛАЩЫН ЗИКРИ ИЛЯ РАЩАТ ОЛАР

Дцнйада йашайан бцтцн инсанлар ясл хошбяхтлийи тапмаьын йолларыны ахтарарлар. Щяр биринин хошбяхт олмасы цчцн бир мягсяди вардыр. Бязиси варлананда, бязиси йахшы бир ишя эиряндя, бязиси севдийи инсанла евляняндя, бязиси истядийи естетик ямялиййаты етдиряндя, бязиляри дя университетя гябул оланда хошбяхт ола биляъяйини дцшцняр. Мягсядиня чатанда ися ахтардыьы хошбяхтлийи йа тапа билмяз, йа да чох гыса мцддятли вя ону гане етмяйян бир хошбяхтлик олдуьуну эюряр. Бу дяфя башга бир мягсядя чатмаг цчцн чалышар. Она чатарса, хошбяхт ола биляъяйини дцшцняр. Щалбуки бу эцня кими бу йолларла hягиги мянада хошбяхтлийя говушан бир инсан олмамышдыр. Ян хошбяхт олдуьуну дцшцнян инсанын беля нараhат олдуьу, дцшцнмякдян гачдыьы, она раhатсызлыг верян сайсыз-hесабсыз мясяляси вардыр.

Щягиги хошбяхтлик, фираванлыг, сяадят вя раhатлыг ися садяъя Аллаhын зикрийля мцмкцндцр. Аллаh бу hягигяти айясиндя беля билдирир:

"О кясляр ки, Аллаhа иман эятирмиш вя гялбляри Аллаhы зикр етмякля арам тапмышдыр. Билин ки, гялбляр йалныз Аллаhы зикр етмякля арам тапар!" ("Ряд" суряси, 28).

Бу Аллаhын Гуранда бизя билдирдийи чох юнямли бир сирдир. Бир чох инсан бу hягигятдян хябярсиз, юнъя дедийимиз шякилдя йашайар. Дцнйа немятляри иля гане олмаьа чалышар. Щеч заман юлмяйяъякмиш кими hагг-hесаб эцнц иля гаршылашаъаьыны дцшцнмядян аъэюзлцкля дцнйа малына саhиб олмаьа чалышар.

Анъаг бу, бюйцк бир алданмадыр. Бу инсанларын саhиб олдуглары hеч бир шей hягиги фираванлыг вя хошбяхтлик газандырмаз. Jалныз Аллаhа кюнцлдян баьланан, Онун шяфгятинин, мярhямятинин, онлары горумасынын шцурунда олан мюминляр фираван бир hяйат сцрярляр.

Эюрдцйц hяр бир ишдя, ешитдийи hяр бир данышыгда Аллаhы зикр едян, Аллаhын йаратдыьынын дялиллярини эюряряк Ону анан бир инсанын гялбиня Аллаh бу мяняви раhатлыьыны веряр. Беляликля, инсанларын мяняви раhатлыьыны вя фираванлыг вя хошбяхтлийи башга йердя ахтармаглары бош шейдир.

 ШЕЙТАНЫН ЩИЙЛЯСИ ЗЯИФДИР 

Шз.Адямдян бяри инсанын дцнйадакы ян бюйцк дцшмяни шейтандыр. Шейтан Щз.Адям йарадыланда Аллаhа итаят етмямиш вя бцтцн инсанлары Аллаhын йолундан аздырмаьа сюз вермишдир. Аллаh Гуранда шейтанын инсанлары доьру йолдан айырмаг цчцн мцхтялиф ойунлар чыхардыьыны, онлара тяляляр гурдуьуну, дцнйа hяйатыны бяр-бязякли вя ъазибядар эюстярмяйя чалышдыьыны билдирир. Аллаhын шейтан hаггында билдирдийи башга бир мялумат ися онун hийлясинин зяиф олдуьу вя инсанлар цчцн hеч бир мяъбури hюкмцнцн олмадыьыдыр:

"Иман эятирянляр Аллаh йолунда, кафир оланлар ися шейтан йолунда вурушурлар. О hалда шейтанын достларыйла вурушун! Шцбhясиз ки, шейтанын hийляси зяифдир!" ("Ниса" суряси, 76).

"Иблисин онлар hаггындакы зянни дцз чыхды. Бир дястя мюмин истисна олмагла, hамысы она уйду. Яслиндя онлар цзяриндя hеч бир hюкмц йохдур. Лакин Биз ахирятя инананла она шякк едяни айырд едиб билмяк цчцн Иблися бу имканы вердик. Сянин Ряббин hяр шейи hифз едяндир!" ("Сяба" суряси, 20-21).

Яслиндя шейианын hийлясинин зяиф олмасы вя мяъбуредиъи эцъцнцн олмамасы Аллаhын инсанлар цчцн йаратдыьы бир раhатлыгдыр. Чцнки дин яхлагыны йашайан инсанын гаршысында диня гаршы мянфи бир гцввя олараг шейтан вардыр. Онун зяиф вя эцъсцз олмасы ися мюминлярин Гуран яхлагыны йашамаг мясялясиндя бир чятинлик йашамайаъагларыны эюстярир. Анъаг бунун цчцн сямими бир иман лазымдыр. Гуранда да салеh оланларын шейтанын hийляляриня алданмайаъаьыны билдирилмякдядир:

"Деди: "Ей Ряббим! Мяни аздырмаьына явяз олараг анд ичирям ки, мян дя онлара (пис ямяллярини) йер цзцндя йахшы эюстяриб онларын hамысыны йолдан чыхараъаьам! Jалныз Сянин садиг бяндяляриндян башга!"" ("Щиър" суряси, 39-40).

Аллаh башга бир айясиндя ися шейтанын иман эятирянлярин вя тявяккцл едянлярин цзяриндя hеч бир hюкмцнцн олмайаъаьыны беля билдирмишдир:

"Щягигятян, иман эятириб йалныз юз Ряббиня тявяккцл едянлярин цзяриндя шейтанын hеч бир hюкмц йохдур! Шейтанын hюкмц йалныз она итаят едиб Аллаhа шярик гошанлар цзяриндядир!" ("Няhл" суряси, 99-100). 

Шцбhялярдян вя вясвясядян гуртара билмяйин сирри

Иман эятирян бяндялярин цзяриндя шейтанын бир hюкмц олмамагла йанашы, бязи анларда шейтан иман эятирянляря дя эюрдцкляри бир ишдя, етдикляри бир ямялдя вясвяся вермяйя чалыша биляр.

Аллаhын Гуранда билдирдийи мцhцм бир сирр дя инсанын дцшдцйц вясвясядян неъя гуртара биляъяйидир. Бу, Аллаhдан горхан вя ъяннятя цмид бясляйян мюминляр цчцн чох мцhцм бир мювзудур. Чцнки вясвяся шейтанын инсанлары Аллаhын йолундан узаглашдырмаг, онлары бош вя мянасыз ишлярля мяшьул едяряк вахтларыны алмаг мягсядиля пычылдадыьы алдадыъы сюзлярдир. Шейтан бу йолла инсанлара гям-гцсся, горху, сыхынты вермяйя, араларыны вурмаьа, Аллаh, Гуран, дин hаггында шцбhяйя салмаьа чалышар. Щагг олмайан мясялялярдя инсанлары узун вя бош хяйаллара салар. Гуранда шейтанын вясвяся вермя хцсусиййятини изаh едян айялярдян бязиляри белядир:

"Онлары hюкмян сапдыраъаг, хцлйалара салаъаг, hейванларынын гулагларыны кясмяйи вя Аллаhын йаратдыгларына дяйишиклик вермяйи ямр едяъяйям! Аллаhы атыб шейтаны юзцня дост тутан шяхс, ялбяття, ачыг-ашкар зийана уьрамышдыр. Онлара вядляр верир, црякляриндя арзулар ойадыр. Лакин шейтан онлара йалныз йалан вядляр верир" ("Ниса" суряси, 119-120).

"О шейтан ки, инсанларын црякляриня вясвяся салыр" ("Няс" суряси, 5).

Шейтанын мюминляря пычылдадыьы пуч хцлйалар ня олурса-олсун, Аллаhын эюстярдийи йола цз тутарларса, шейтан онлары ъялб едя билмяйяъякдир. Аллаh шейтана гаршы мюминляря буну хатырладыр:

"Яэяр сяня шейтандан бир вясвяся эялся, Аллаhа сыьын. Шцбhясиз ки, Аллаh ешидяндир, биляндир! Аллаhдан горханлара шейтандан бир вясвяся тохундуьу заман онлар хатырлайыб дцшцнярляр вя дярhал эюрян оларлар" ("Яраф" суряси, 200-201).

Айядя эюрцндцйц кими, мюминляр шейтандан эялян вясвясяляря гаршы чох диггятлидир. Узун мцддят отуруб ондан эялян вясвясяляри дцшцняряк вахт итирмяз, сюзцэедян вясвясялярля Аллаhын разы олмайаъаьы, бир мюминя йарашмайаъаг сыхынтылы, кядярли, горхулу руh hалына эирмязляр. Бир сыхынты, Гурана уйьун олмайан бир дцшцнъя hисс едяркян дярhал дцшцнярляр. Бунун Аллаhын разы олмайаъаьы, шейтандан эялян бир вясвяся олдуьуну анларлар. Еля hямин анда Аллаhы вя Гуран айялярини дцшцняряк шейтанын фпычылтыларындан гуртарарлар.

 ЯКСЯРИЙЙЯТЯ ТАБЕ ОЛМАГ ИНСАНЫ ДЦЗ ЙОЛДАН АЗДЫРАР

чох инсанын саhиб олдуьу цмуми алданышлардан бири инсанларын яксяриййятинин табе олдуьу вя йа инандыьы шейин доьру олдуьудур. Щятта чох инсан давранышынын вя йа инанъынын сябяби сорушуланда инсанларын чохунун беля етдийини мясляhят олараг эюстярир. Щалбуки Аллаh Гуранда яксяриййятя уймаьын аздырыъы олдуьуну билдирир:

"Яэяр сян йер цзцндя оланларын чохусуна итаят етсян, онлар сяни Аллаhын йолундан аздырарлар. Онлар анъаг зяння уйар вя анъаг йалан данышарлар!" ("Янам" суряси, 116).

Аллаh башга бир айясиндя ися инсанларын чохунун иман эятирмяйяъяйини билдирир:

"Сян чох истясян дя, инсанларын яксяриййяти иман эятирян дейилдир!" ("Jусиф" суряси, 103).

"Маидя" сурясиндя ися "мурдар" оланларын чох олаъаьы билдирилмиш, аьыллы инсанлара ися бунлардан горунмалары беля ямр едилмишдир:

"Де: "Мурдар шейин чохлуьу хошуна эялся беля, мурдарла тямиз бир ола билмяз". Ей аьыл саhибляри, Аллаhдан горхун ки, ниъат тапасыныз" ("Маидя" суряси, 100).

Беляликля яксяриййятин ня етдийи, няйя инандыьы, няйи мцдафия етдийи бир инсан цчцн hеч вахт етибарлы гайнаг вя юлчц ола билмяз. Инсанлар "сцрц психолоэийасы" иля яксяриййятин етдийини етмяйя мейллидирляр. Анъаг Аллаhын Гуранда билдирдийи бу сирря уйан мюминляр яксяриййятя дейил, садяъя Аллаhын ямрляриня вя дининя табе оларлар. Тяк галсалар беля, инанъларындан вя йолларындан ясла шцбhяйя дцшмязляр.

 НЕМЯТИН ВЕРИЛМЯСИНДЯКИ ВЯ АЛЫНМАСЫНДАКЫ СИРЛЯР

Аллаh Гуран айяляриндя инсанлара немятляр верилмясинин, йа да бу немятлярин онлардан эери алынмасынын бир сябябини беля билдирир:

"Бу язаб она эюрядир ки, бир тайфа юзцня бяхш едилян немяти дяйишмяйинъя, Аллаh да она ята етдийи немяти дяйишян дейилдир. Щягигятян, Аллаh ешидяндир, биляндир!" ("Янфал" суряси, 53).

"Ону юндян вя архадан тягиб едянляр вардыр. Ону Аллаhын ямри иля горуйурлар. Щяр hансы бир тайфа юз тюврцнц дяйишмядикъя, Аллаh да онун тюврцнц дяйишмяз. Яэяр Аллаh hяр hансы бир гювмя бир пислик йетирмяк истяся, онун гаршысы hеч ъцр алына билмяз вя Ондан башга онларын hеч бир hамиси дя олмаз" ("Ряд" суряси, 11).

Бу айялярдя билдирилянляр, инсанларын чох вахт хябярсиз олдуглары вя йа нязярдян гачырдыьы чох мцhцм сирлярдир. Аллаh инсанлара эюзял яхлагларынын явязиндя мцхтялиф немятлярини артыраркян, пис яхлаглы инсанлара верилян немятляри ися азалдаъаьыны, инсанларын давранышларындакы вя сямимиййятляриндяки дяйишикликляря эюря, цзярляриндяки немятлярдя дя дяйишиклик олаъаьыны билдирмякдядир.

Аллаhын бу сиррини билян мюминляр гаршылашдыглары hяр hадисядя Аллаhын йаратдыьы hикмятляри арашдырдыглары кими, бу мясяляйя дя фикир верярляр. Ясла юзлярини йеткин эюрмяз, даим Гуран яхлагыны даhа артыгламасы иля йашамаьа, чатышмазлыгларыны, гцсурларыны дцзялтмяйя ъяhд едярляр. Щеч вахт hярякятсиз, олдуглары hалы гябул едян, юзлярини кифайят гядяр йеткин эюрцб эюзял яхлагларындан ял чякян бир анлайыш мянимсямязляр.

ЕЛЧИЙЯ ИТАЯТ АЛЛАЩА ИТАЯТДИР

Аллаhын Гуранда мюминляря билдирдийи ян юнямли ибадятлярдян бири Аллаhын елчиляриня итаятдир. Аллаh елчилярини онлара итаят едилмяляри цчцн эюндярдийини билдирмишдир вя hяр дюврдя иман эятирянляр елчийя итаят етмякля сынаьа чякилмишляр. Елчиляр Аллаhын сюзцнц, ямрлярини инсанлара чатдыран, инсанлары Аллаhын айяляри вя ахирят эцнц иля хябярдар едиб горхудан, Аллаhын инсанлар арасындан сечяряк диэярляриня эюря цстцн тутдуьу, инсанлара тягвалары, давранышлары вя яхлаглары иля ян эюзял нцмуня олан, сямими, Аллаhын досту вя йахыны олан мцбаряк инсанлардыр. Елчиляря итаят Аллаhын айясиндя дя билдирдийи кими, hягигятян Аллаhа олан итаятин бир эюстяриъисидир:

"Пейьямбяря итаят едян кимся, шцбhясиз ки, Аллаhа итаят етмиш олур. Ким цз дюндярся гой дюндярсин! Биз ки сяни онларын цзяриндя эюзятчи олмаьа эюндярмямишик" ("Ниса" суряси, 80).

Елчийя итаятсизлик ися о инсанын Аллаhа вя диня гаршы олдуьуну, мцсялман олдуьуну сюйлямясиня бахмайараг сямими олмадыьыны эюстяряр. Бу, Аллаhын Гуранда билдирдийи мцhцм сирлярдян биридир. Аллаh бир айясиндя елчийя итаят едянлярля етмяйянлярин вязиййятлярини беля билдирир:

"Бунлар Аллаhын hядляридир. Щяр кяс Аллаhа вя Пейьямбяриня итаят едярся, Аллаh ону алтындан чайлар ахан ъяннятляря ябяди олараг дахил едяр ки, бу да бюйцк гуртулушдур! Щяр кяс Аллаhа вя Пейьямбяриня итаят етмяйиб Онун сярhядлярини ашарса, Аллаh да ону hямишялик ъяhяннямя дахил едяр. Ону рцсвайедиъи язаб эюзляйир" ("Ниса" суряси, 13-14).

Аллаh Гуранда елчийя итаятля баьлы бир чох тяфсилат билдирмишдир вя бу тяфсилатларла hягиги итаят вя тяслим олмаг руhунун неъя олмасы эяряклийи, hансы итаятин Аллаh гатында гябул олунаъаьыны инсанлара эюстярмишдир. Бу айялярдян дя эюрцляъяйи кими, бир инсанын динин бцтцн hюкмляриня табе олмасы, дин цчцн чох хидмят эюстярмяси бяс дейилдир. Яэяр бу инсан елчийя итаят мясялясиндя Аллаhын билдирдийи яхлага вя hяйат тярзиня табе олмур, елчийя итаятдя Гурана эюря сяhв бурахырса, Аллаh онун бцтцн етдикляри пуча дюндяря биляр. Бу мювзуйла ялагядар айялярдян бязиляри белядир:

 Елчийя там бир тяслимиййятлятяслим олмайынъа иман эятирмишолмазлар

Аллаh "Ниса" сурясиндя инсанлара чох мцhцм бир сирри билдирир. Бу айя белядир:

"Амма, хейр! Ряббиня анд олсун ки, онлар юз араларында баш верян ихтилафларда сяни hаким тяйин етмяйинъя вя вердийи hюкмляря эюря юзляриндя бир сыхынты дуймадан сяня там бир итаятля бойун яймяйинъя иман эятирмиш олмазлар" ("Ниса" суряси, 65).

Бу айя бизя елчийя олан итаятин неъя олмалы олдуьу мювзусунда чох мцhцм бир сирр вермякдядир. Инсанларын бир чоху итаят гаврайышыны таныйыр вя билир. Анъаг елчийя итаят инсанын билдийи бцтцн итаят шякилляриндян фярглидир. Аллаhын бу айясиндя дя билдирдийи кими hяр бир мюмин елчийя кюнцлдян, ичиндя hеч бир шцбhя вя йа тяряддцд олмадан итаят етмялидир. Яэяр бир инсанын ичиндя елчинин сюйлядикляриня гаршы бир шцбhя варса, юз яхлагыны даhа чох бяйяниб, юз фикринин даhа доьру вя йахшы олдуьуну зянн едирся, бу, о инсанын Аллаhын айясиндя билдирдийи кими иман эятирмядийини эюстярир.

Щягиги иманда вя тяслимиййятдя мюминляр елчинин hяр сюйлядийинин юзляри цчцн ян хейирлиси вя ян эюзял олдуьуну билирляр. Дейилянляр мянафеляри иля тоггушса да бунлары бюйцк бир шювг вя истякля гябул едяряк йериня йетирярляр. Бу яхлаг hягиги иманын бир эюстяриъисидир вя Аллаh бу шякилдя тяслимиййятля итаят едянлярин гуртулуша йетишяъяклярини мцждялйир. Аллаhын бу мцждяни вердийи айялярдян бязиляри белядир:

"Аллаhа вя Пейьямбяря итаят едянляр Аллаhын немятляр вердийи нябиляр, сиддигляр, шяhидляр вя салеhлярля бир йердя олаъаглар. Онлар неъя дя эюзял йолдашлардыр!" ("Ниса" суряси, 69).

"Аллаhа вя Онун Пейьямбяриня итаят едянляр, Аллаhдан горхуб чякинянляр - мяhз беляляри уьура чатанлардыр" ("Нур" суряси, 52).

"Де: "Аллаhа итаят един, Пейьямбяря итаят един. Яэяр цз дюндярсяниз, билин ки онун вязифяси анъаг она тапшырыланы, сизин дя вязифяниз анъаг сизя тапшырыланы йериня йетирмякдир. Яэяр Она итаят етсяниз, доьру йолу тапмыш оларсыныз. Пейьямбярин юhдясиня дцшян ися йалныз ачыг-ашкар тяблиь етмякдир" ("Нур" суряси, 54).

Аллаhын бу айядя дя билдирдийи кими, елчийя итаят едянляр hидайят тапаъаглар. Тарих бойунъа бцтцн инсанлар Аллаhын елчиляриня табе олуб-олмамалары иля сынанмышлар. Аллаh елчилярини hямишя инсанларын арасындан сечмишдир. Бязи думан эюрцшлц вя аьылсызлар ися юз араларындан чыхан вя йа вар-дювлятиня эюря диэярляриндян чох зянэин олмайан бир инсана итаят етмяйи гаврайа билмямишляр. Щалбуки Аллаh елчилярини сечмиш, Юз гатындан hяр йюндян эцъляндирмиш, онлара елм вя гцввят вермишдир. Бу инсанларын гаврайа билмядикляри мцhцм эерчякся сечимин Аллаhа мяхсус олдуьудур. Сямими бир мюмин Аллаhын сечдийи инсана кюнцлдян итаят едяр, она кюнцлдян баьланар вя hюрмят бясляйяр. Елчинин сюзцня hяр дяфя табе оланда ися яслиндя Аллаhа табе олараг итаят етдийини билир. Аллаhа вя диня тяслим оланлар, Аллаhын елчисиня дя там бир тяслимиййятля тяслим оларлар. Аллаh Она тяслим оланлар цчцн ися айядя беля билдирир:

"Хейр, яксиня, йахшы ишляр эюрцб юзлярини Аллаhа тяслим едянлярин Рябби йанында мцкафаты вардыр. Онларын hеч бир горхусу йохдур вя онлар гям-гцсся эюрмязляр" ("Бягяря" суряси, 112).

Сясини Пейьямбярин сясиндян йцксяйя галдыранларын ямялляри hечя дюняр

Аллаh Гуранда беля буйурур:

"Ей иман эятирянляр! Сясинизи Пейьямбярин сясиндян артыг галдырмайын вя бир-биринизля уъадан данышдыьыныз кими онунла уъадан данышмайын! Jохса, юзцнцз дя билмядян, ямялляриниз пуч олар. Щягигятян, Аллаhын Пейьямбяри йанында астадан данышанлар о кимсялярдир ки, Аллаh онларын цряклярини тягва цчцн имтаhана чякмишдир. Онлары баьышланма вя бюйцк мцкафат эюзляйир!" ("Щуъурат" суряси, 2-3).

Аллаhын Елчиси hямишя мюминляри hагг йола, ян доьру вя ян эюзял олана чаьырар. Елчилярин бу чаьырышлары, ялбяття ки, ятрафларындакы инсанларын няфсляри иля заман-заман тоггушар, анъаг мюмин оланлар вя елчийя итаят едянляр ян чятин шяраитлярдя беля няфсляриня йох, Аллаhын, елчисинин вя Гуранын сюзцня табе оларлар. Иманы зяиф вя йа няфсиня hаким ола билмяйян инсанлар ися елчинин hагга олан чаьырышы гаршысында итаятсиз вя зяиф давранышлар эюстяря билярляр. Айядя дя билдирилдийи кими, сяс тонлары, данышыг цслублары, сечдкиляри сюзляр онларын гялбляриндяки хястялийи, итаятдяки зяифликлярини ортайа чыхараъаг шякилдя ола биляр. Щюрмятсиз шякилдя, пейьямбярин сюйлядийиня етираз едяряк сяслярини йцксялтмя аьылсызлыьыны эюстяря билярляр. Аллаh бу инсанларын ямялляринин боша чыхаъаьыны билдирмякдядир. Бу инсан, яввял дя дедийимиз кими, эеъя-эцндцз дин яхлагынын йайылмасы цчцн чалышса да, итаятсизлийи цзцндян Аллаh бу чалышмаларынын hечя дюняъяйини билдирмишдир.

Бу Гуранда чох айялярля билдирилян мцhцм бир сирдир. Аллаh инсанлара хейирли ямялляр етмялярини, Исламын мянфяяти цчцн гярарлы бир шювг вя хидмят ичиндя олмаларыны, эюзял яхлаг эюстярмялярини, фядакар, сябрли, хошниййятли, доьру сюзлц, садиг инсанлар олмаларыны ямр етмишдир. Шцбhясиз, бунларын hамысы инсана ахиряти цчцн файда веряъяк чох юнямли ибадятлярдир. Анъаг юнъя дедийимиз "Щуъурат" сурясиндяки айядя эюрцндцйц кими, инсанын бцтцн ямялляри Аллаhын елчисиня гаршы эюстярдийи hюрмятдян узаг бир hярякятля боша чыха билмякдядир. Шцбhясиз, бу да Аллаhын елчиляриня эюстярилян итаят вя hюрмятин ня гядяр мцhцм олдуьуну бир даhа хатырлатмагдадыр.

Аллаh Елчийя итаят етмяйянлярин эцълярини алар

Аллаhын Гуранда хябяр вердийи Талут вя ордусу иля ялагядар hадися Аллаhын елчисиня итаятин яhямиййятини эюстярян хатырлатмалардан бир башгасыдыр. Гуранда билдирилдийиня эюря, Аллаhын елчиси олан Талут, ордусу иля бирликдя дцшмян ордусуна тяряф эедяркян, ордусундакылары хябярдар етмиш вя гаршыда растлашаъаглары чайдан су ичмямялярини сюйлямишдир. Мювзу иля баьлы айя белядир:

"Талут гошуну иля айрылдыьы заман деди: "Аллаh сизи бир чай васитясиля имтаhан едяъяк. Ким онун суйундан ичся, о мяндян дейилдир. Ким ондан дадмаса, дадса да, бир овуъдан артыг ичмяся, о мяндяндир"! Лакин онларын аз бир гисми мцстясна олмагла, hамысы о судан ичди. О вя онунла бирликдя олан мюминляр чайы кечдикдян сонра дедиляр: "Бу эцн бизим Ъалут вя онун гошуну иля вурушмаьа тагятимиз йохдур"! Аллаhын ряhмятиня говушаъагларына инананлар ися дедиляр: Нечя дяфя олуб ки, аз бир дястя Аллаhын изни иля, чох бир дястяйя галиб эялиб! Аллаh сябр едянлярлядир!"" ("Бягяря" суряси, 249).

Айядя дя эюрцндцйц кими, Талутун ямриня табе олмайанлар эцъсцз галмышдылар. Талута табе оланлар ися эцъ газанмышлар вя Аллаhын изни иля аз сайда галмаларына бахмайараг, галиб эялмишляр. Бунлар Аллаhын Гуранда билдирдийи сирлярдир. Инсанларын сандыьы кими, эцъ, зяфяр вя цстцнлцк мадди имканларда, сай цстцнлцйцндя, мягам мювгейиндя йа да физики хцсусиййятлярдя дейилдир. Ким Аллаhын сярhядляриня табе олар, Аллаhа вя елчисиня итаят едярся, Аллаh о инсаны бцтцн инсанлардан цстцн едяр, о инсаны аьыл, саьлыг, эюзяллик, рузи, зянэинлик кими сайсыз немятлярля мцкафатландырар. Онлар цчцн ахирятдя ися даhа да эюзял вя еhтишамлы сонсуз бир hяйат hазырланмышдыр.

АЗ САЙДА МЮМИН ЧОХ САЙДА ИНКАРЧЫЙА ЦСТЦН ЭЯЛЯ БИЛЯР

Аллаhын иман эятирянляр цчцн йаратдыьы мюъцзялярдян бири дя иман эятирянлярин сайъа аз олмаларына бахмайараг, Аллаhын изнийля даим цстцн эялмяляридир. Бу, Аллаhын бир чох айяси иля билдирдийи юнямли бир сирдир вя инкарчыларын алданмасына сябяб олан бир хцсусиййятдир. Яввялки сяhифялярдя Талут hекайятиндя дя эюрцндцйц кими, Аллаh иман эятирянляри итаятляриня эюря, сайъа аз олмаларына бахмайараг, цстцн hала эятирмиш вя онлара зяфяр нясиб етмишдир. Аллаhын Талут hекайясинин сонунда хатырлатдыьы айя белядир:

"Нечя дяфя олуб ки, аз бир дястя Аллаhын изни иля, чох бир дястяйя галиб эялиб! Аллаh сябр едянлярдир!" ("Бягяря" суряси, 249)

Сябр етмяк мюминляря бюйцк бир эцъ газандырар

Бу китабда да тез-тез гейд едилдийи кими, Аллаhын Гуранда билдирдийи бир чох айясиндя сирляр эизлямир. Бунлардан бири дя сябрля ялагядардыр. Аллаh сябр едянлярин эцъляринин артаъаьыны мцждяляр. Унутмамаг лазымдыр ки, дцнйадакы эцъцн вя имканларын hамысы Аллаhа мяхсусдур. Аллаhа гаршы олан бир инсанын эцъц беля яслиндя Аллаhын эцъцдцр. Аллаh о инсаны вя башгаларыны сынамаг цчцн о, инсанда эцъ йарадыр, истяйяндя дя о эцъц алыр. Бу сябябдян, Аллаh истядийиня истядийи заман эцъ вя зяфяр верир. Аллаh айясиндя сябр едянлярин эцълц олаъаьыны, йяни о инсанлара эцъ газандыраъаьыны билдирмякдядир. Буна аид айялярдян бири белядир:

"Бяли, яэяр сябр едиб горхсаныз, онлар гязябля цстцнцзя эялдикляри заман Ряббиниз артыг беш мин нишан гойулмуш мялякля сизя йардым едяр" ("Али-Имран" суряси, 125).

Jухарыдакы айядя дя билдирилдийи кими, Аллаh инсанлары истяся эюрцнмяз вя сезилмяз йолларла дястякляйяряк зяфяря йетиря биляр. Мясялян, бир инсан Аллаhын динини мцдафия едяркян, Аллаh ону эюрцнмяз йолларла дястякляйиб, ян эюзял вя ян hикмятли шякилдя данышдыра биляр, инсанларын гялбиндя о инсанын данышмасына гаршы бир hюкм вя hяссаслыг йарада биляр. Нятиъядя hеч бир уьур, зяфяр вя йа hюкм бир инсана мяхсус ола билмяз. Инсана тапшырылан Аллаhын ямрляриня табе олмаг, Онун сярhядлярини горумагдыр. Бцтцн зяфярлярин, уьурларын вя гялблярдяки hюкмцн саhиби Аллаhдыр. Аллаh башга бир айясиндя ися мюминляря яслиндя чох мцhцм бир эцъя саhиб олманын йолларыны билдирмякдядир:

"Jа Пейьямбяр! Мюминляри дюйцшя hявясляндир. Ичяриниздя ийирми сябрли киши олса, ики йцз кафиря, йцз сябрли киши олса, мин кафиря галиб эяляр. Чцнки онлар анламайан бир тайфадыр!

Инди Аллаh йцнэцлляшдирди. Чцнки О сиздя бир зяифлик олдуьуну билирди. Артыг аранызда йцз сябрли киши олса, ики йцз няфяря, мин киши олса, ики мин няфяря Аллаhын изниля гялябя чалар. Аллаh сябр едянлярлядир!" ("Янфал" суряси, 65-66).

Аллаhын бу айяляриндя дя билдирилдийи кими, яэяр мюминляр юз ичляриндя бир зяифлик дашымазларса, сябр вя тягвада эцълц оларларса, бир мюмцнцн эцъц, 10 адамын эцъцня бярабяр ола биляр. Бу эцъ физики эцъ олараг баша дцшцляъяйи кими, башга мяналарда да дцшцнцля биляр. Мясялян, бир мюминин инсанлара дин яхлагыны анлатма, онлары Аллаhын йолуна чаьырма мясялясиндяки ъяhди он няфярин ъяhдиня бярабяр ола биляр. Бир мюминин елми, он няфярин елминя тай ола биляр. Бир мюмцнцн Аллаhын разылыьыны газанмаг цчцн едяъяйи бир хейир иш, он няфярин топлашыб едяъяйи хейиря бярабяр ола биляр. Бир мюмин он кафирин аздырдыьы гядяр инсаны Аллаhын доьру йолуна чаьырыб, ислаh олмаларына васитя ола биляр. Бир мюмин 10 инкарчынын анлатдыьы инкары позуб йериня hаггы эятиря биляр.

Аллаhын Гуранда билдирдийи бу сирр сон дяряъя мцhцмдцр. Чцнки hяр мцсялман Аллаhын изни иля, яэяр тягвада вя эюзял яхлагда цстцнлцк йарышында оларса, сайъа hяр ня гядяр аз олсалар да, эиришдикляри hяр ишдя Аллаh онлары цстцн вязиййятя эятиряъякдир. Мясялян, гаршыларында инкар едян бир дцнйа долусу инсан, университетляр долусу профессор олса вя бунлар йеня шяhярляр, гитяляр долусу инсаны инкара сцрцклясяляр дя, Аллаh чох аз сайда мцсялманы бцтцн бу инсанлара hаггы вя эерчяйи эюстяряъяк гядяр эцълц, баъарыглы, аьыллы едяр, кцфрцн ишлярини чятинляшдиряр, онларын ишлярини ися асанлашдырыб тезляшдиряр. Бу сирри билян мюминляр "мяним ъяhдимдян вя йа мяним кичик бир кюмяйимдян ня олар ки" демямяли, садяъя, Аллаhын разылыьы цчцн сямими олараг етдикляри hяр ямялин тясиринин артырылаъаьына ямин олмалыдырлар. Бялкя Аллаhын варлыьыны анладан сямими бир йазы, Аллаhа чаьыран бир сюз йа да эюзял яхлаглы бир hяйат тярзи бир чох инсанын гуртулушуна вя Аллаhы севиб Ондан горхуб чякинмясиня вясиля ола биляр. Щеч унутмамаг лазымдыр ки, дцнйа hяйатында кечярли олан гайдалар вя сябябляр, садяъя, Аллаhын Гуранда билдирдикляридир. Садяъя, Гурана эюря дцшцнян бир инсан Аллаhын йаратдыьы бу сирляри гаврайараг, Аллаhын изни иля, бцтцн инсанлардан цстцн эцъя вя аьла саhиб ола биляр. Аллаh hягигятян иман эятирянляри руhдан дцшмядикляри мцддят ярзиндя цстцн олаъагларыны айясиндя беля билдирир:

"Руhдан дцшмяйин вя гямэин олмайын. Щалбуки, яэяр мюминсинизся, сиз чох йцксякдя дурурсунуз!" ("Али-Имран" суряси, 139).

Айялярдя эюрцндцйц кими, Аллаh, цстцнлцк вя зяфяри тямин етмяк, дцнйада вя ахирятдя газанъда олмаг цчцн садяъя сямими иманы шярт гоймушдур. Аллаhын бунун цчцн билдирдийи сирлярдян бири дя Аллаhа шярик гошмадан иман эятирмякдир.

 ШЯРИК ГОШМАДАН ИМАН ЭЯТИРСЯНИЗ, АЛЛАЩ ДИНИНИ ЩАКИМ ЕДЯР

Бир мцсялманын дцнйа hяйатында йетишмяк истядийи ян юнямли мягсядляриндян бири Гуран яхлагынын дцнйайа hаким олмасы, инсанларын Аллаhа лазыми шякилдя гуллуг етмясидир. Аллаh Гуранда мюминляря бу мягсядя чатмаьын йолуну эюстярмиш вя беля буйурмушдур:

"Аллаh араныздан иман эятириб йахшы ишляр эюрянляря - йалныз Мяня ибадят едярляр, hеч няйи Мяня шярик гошмазлар дейя - онлары юзляриндян яввялкиляр кими йер цзцнцн варисляри едяъяйини, онлар цчцн онларын Аллаhын Юзц бяйяндийи динини мюhкямляндиряъяйини вя онларын горхусуну сонра ямин-аманлыгла явяз едяъяйини вяд буйурмушдур. Бундан сонра кцфр едянляр, шцбhясиз ки, ясл фасиглярдир!" ("Нур" суряси, 55).

Аллаhын мюминляря вердийи сирря эюря, мюминляр йалныз Аллаhа ибадят едиб шярик гошмадыглары тягдирдя Аллаh Гуран яхлагыны йер цзцндя йерляшдиряъякдир. Бу чох юнямли бир сирдир. Чцнки бу, Гуран яхлагынын бцтцн инсанлар арасында йайылмасынын мясулиййятинин тяк-тяк hяр мюмцнцн цстцндя олдуьуну эюстярир. Яэяр белядирся, виъдан саhиби hяр мюминин шярик гошмагдан гятиййятля чякинмяляри вя йалныз Аллаhа ибадят етмялидир. Щяр шейдян юнъя, ширк Аллаhын баьышламадыьы бир эцнаhдыр вя инсаны ъяhянням язабына апарыр. Анъаг ширк дейиляндя бязи инсанлар садяъя бцтляря тапынан бцтпярястляри дцшцня биляр. Щалбуки инсанларын диггят йетирмяси вя чякинмяси лазым олан эизли шяркдир. Эизли ширкдя инсан Аллаhа иман эятирмяйини, йеэаня танры вя йарадыъы олараг Аллаhы гябул етдийини вя садяъя она табе олдуьуну сюйляйя биляр. Анъаг бу инсан яэяр Аллаhдан башга варлыглардан горхурса, инсанларын тягдирини, дястяйини яhямиййятли сайырыса, дцнйа hяйатында малына вя йа ъанына эяля биляъяк тяhлцкялярдян нараhат олурса, тиъарятини, аилясини, сойуну Аллаhдан вя Аллаh йолунда ъяhд эюстярмякдян даhа цстцн тутурса, онлара биринъилик верирся, ширк ичиндядир.

Аллаhын эюстярдийи hягиги иманда, Аллаhын разылыьы hяр шейдян цстцндцр. Аллаhдан башга бцтцн варлыглар, бцтцн мараглар, севэи вя йахынлыглар, анъаг Аллаhын разылыьыны газанмагда бир васитячи ола билярляр. Вя йа она верилян бир немят цчцн инсанлара гаршы миннятдарлыг дуйан, онлары юзцнцн горуйъусу олараг эюрянляр дя Аллаhа ширк гошмуш оларлар. Чцнки hяр инсаны рузисини верян, ону дойуздуран, горуйан, шяфа верян, йерляшдирян Аллаhдыр. Аллаh, ялбяття ки, бунлары бир инсанын яли эерчякляшдиря биляр. Мясялян, Аллаh бир инсана шяфа вермяк истядикдя буну бир hякимин васитяси иля hяйата кечиряр. Анъаг инсан hякимдян кюмяк ума билмяз. Чцнки Аллаh истямяся hеч бир hяким инсана шяфа веря билмяз.

Шяфа тапан бир инсан, hякимя Аллаhын шяфасына васитячилик едян инсан олараг бахар вя ялбяття ки, севэи вя hюрмят эюстяряр. Якс тягдирдя инсанлары Аллаhа шярик гошмуш, Аллаhын бир сифятини инсанлара вермиш олар. Щяр мцсялманын эизли ширкдян гятиййятля чякинмяси, даим юз ичиндя сямими бир сорьу-суал апарараг, Аллаhдан башга достлар, сирдашлар вя йа вякилляр ахтармамасы лазымдыр.

ДЦНЙА ЩЯЙАТЫ ЯСЛИНДЯ ЧОХ ГЫСАДЫР

инсанларын бюйцк яксяриййяти дцнйайа hеч вахт юлмяйяъяклярмиш кими баьлыдырлар вя буна эюря дин яхлагыны йашамагдан, ахирят hяйатыны вя юлцмц дцшцнмякдян гачарлар. Щалбуки чох мюhкям баьландыглары дцнйа hяйаты гыса вя кечиъидир. Ян узун йашайан инсан беля бир эцн мцтляг юлцб эедяъякдир. Бундан башга, дцнйа hяйаты эюрцндцйц гядяр дя узун дейил. Аллаh бу сирри Гуранын бир чох айясиндя инсанлара билдирир:

"Беля буйураъагдыр: "Jер цзцндя нечя ил галдыныз?" Онлар: "Бир эцн, бир эцндян дя аз, hяр hалда, сайанлардан соруш!" -дейя ъаваб веряъякляр. Аллаh буйараъаг: "Яэяр билирсинизся, сиз чох аз галдыныз! Jохса сизи ябяс йеря йаратдыьымызы вя hцзурумуза гайтарылмайаъаьынызы эцман едирдиниз?"" ("Муминун" суряси, 112-115).

"Гийамят гопаъаьы эцн эцнаhкарлар бир саатдан артыг галмадыгларына анд ичярляр. Онлар беля дюндярилирдиляр" ("Рум" суряси, 55).

Jухарыдакы айяляр юлдцкдян сонра мцhакимя едилмяк цчцн топланан инсанлар арасындадыр. Бу инсанларын данышыгларындан да анлашылдыьы кими, инсанлар юлдцкдян сонра дцнйада яслиндя чох гыса бир мцддят галдыгларыны анламагдадырлар. Jяни дцнйада бизя 60-70 ил кими эюрцнян мцддят яслиндя бир эцн, йа да бир эцндян дя аздыр. Бу, йуху эюрян бир инсанын йухусунда эцнляр, айлар, hятта илляр йашамасы, амма ойананда садяъя бир нечя санийялик бир йуху эюрдцйцнц анламасы кимидир.

Инсан яслиндя бир аз дцшцнярся, дцнйа hяйатыны йашаркян дя бу гысалыьы вя кечиъилийи анлайаъагдыр. Мясялян, hяр кяс юзцня мцяййян планлар гурар, мягсядляр мцяййянляшдиряр. Бу планлары вя мягсядляри ися бир-биринин ардынъа эялиб кечяр. Мяктяби гуртарар, университетя дахил олур, университет битяндя бир иш саhиби олар...

Бунлар бюйцк бир сцрятля эялиб кечяр. 35 йашына чатмаг она чох узаг бир эяляъяк кими эюрцняркян бирдян-биря юзцнц 40 йашында эюряр.

Дцнйанын чох гыса олдуьу Аллаhын Гуранда билдирдийи вя hяр инсанын йашайаркян дя фярг едя биляъяйи бир hягигятдир. Бу hягигяти гаврайан инсанларын бу гядяр гыса вя кечиъи бир hяйат цчцн ахирятдяки сонсуз вя эерчяк hяйаты йаддан чыхармасы бюйцк бир аьылсызлыг олар. Аллаhын дцнйа hяйатынын кечиъилийи hаггында инсанлары хябярдар етдийи айялярдян бязиляри белядир:

"Ей гювмцм! Бу дцнйа hяйаты кечиъи бир шейдир, ахирят ися ябяди йурддур!" ("Мумин" сцряси, 39).

"Щягигятян, бунлар тез кечиб эедяни севяр, аьыр эцня дал чевирярляр" ("Инсан" суряси, 27).

 АЛЛАЩ ИНКАРЧЫЛАРЫН ГЯЛБЛЯРИНЯ ГОРХУ САЛАР

Аллаh Гуранын бир чох айясиндя инкар едянлярин гялбляриня горху салдыьыны беля билдирир:

"Хатырла ки, о заман Ряббин мялякляря беля вяhй едирди: "Мян дя сизинляйям. Мюминляря гцввят верин. Мян кафирлярин црякляриня горху салаъаьам..." ("Янфал" суряси, 12).

"Китаб яhлиндян кафир оланлары илк дяфя топлайыб юз йурдундан чыхардан Одур. Сиз онларын чыхаъагларыны эцман етмирдиниз. Онлар ися юз галаларынын онлары Аллаhдан горуйаъаьыны зянн едирдиляр. Амма Аллаh онлара эюзлямядикляри йердян эялиб црякляриня горху салды. Беля ки, онлар евлярини hям дя юз ялляри, hям мюминлярин ялляри иля учурдуб даьыдырдылар. Ей бясирят саhибляри! Ибрят алын!" ("Щяшр" суряси, 2).

Бу айялярдя билдирилянляр Аллаhын йаратдыьы бир мюъцзядир. Аллаh, мюминляря гаршы эялянлярин Аллаhа вя диня яхлагына гаршы мцбаризя апаранларын гялбляриня горху салараг онларын эцълярини азалтмагла, диня гаршы мцбаризя имканларыны даралтмагдадыр. Мюминлярин бу айяляр цзяриндя дцшцнмяляри вя юзляри цчцн бязи ибрятляр чыхармалары чох мцhцмдцр. Чцнки даhа яввялки мювзуларда да тохунулдуьу кими, бцтцн инсанларын гялбляри Аллаhын ялиндядир вя Аллаh кими истяся, онун гялбиня истядийи ъошьунлуьу сала биляр. Мюминляря hяваля едилян инсанлар цзяриндя бир тясир ямяля эятирмяйя чалышмаг дейил, садяъя сямими олмагдыр. Мясялян, бир мюмин бир инсаны Аллаhын айяляри иля хябярдар едиб, горхутмагла мяшьулдур. Анъаг о инсан она дин яхлагы анладылдыьы цчцн доьру йолу тапмаз. Она доьру йолу Аллаh эюстяряр. Ейни шякилдя мюмин юзцнц тяhлцкялярдян горуйа билмяз. Вя йа дцшмянлярини горхутмаг эцъцня малик дейилдир. Амма Аллаh мюминлярин Онун йолундакы ъяhдляринин вя сямимиййятляринин явязиндя онлары Юз гатындан эюндярдийи йардымларла горуйар. Мясялян, бу айялярдя дя билдирилдйи кими, дцшмянляринин гялбляриня горху салар вя беляъя, онларын юз башларына чаря гылмаларына сябяб олар. Беляъя, мюминлярин цзяриндяки тяhлцкяляри арадан галдырар.

Аллаh инкар едянлярин гялбляриня ъцрбяъцр горхулар сала биляр. Онларын гялбляриня юлцм горхусу, эяляъяк горхусу, йараларына вя йа бир органыны итирмяк горхусу, аъ галмаг горхусу, hяр ан бир фялакятя дцшмяк горхусу, севдиклярини итирмяк горхусу кими йцзлярля горху сала биляр.

Инкар едянляр юзляриня Аллаhы дост вя вякил етмядикляри, етдикляринин вя ялдя етдикляринин йеэаня саhиби олараг юзлярини эюрдцкляри, ахирятя инанмайараг дцнйайа мюhкям баьландыглары цчцн раhатъа бу горхулара гапыларлар. Мясялян, газанъларынын азалмасы, пулсуз галмаг онлар цчцн ян бюйцк горхулардан биридир. Вя йа ахирятя инанмайараг дцнйайа эцълц бир баьла баьландыгларына эюря цчцн юлцм онлар цчцн бир сон демякдир. Бир hечлийя дюняъяклярини вя hяр шейлярини итиряъяклярини дцшцндцкляри цчцн юлцмдян чох горхарлар. Бу горхулары ися онлары зяиф нюгтяляри олан эцъсцз инсанлар hалына эятирир. Аллаh Она ортаг гошдуглары цчцн инкар едянлярин гялбляриня горху салындыьыны вя бу инсанларын сонуну беля билдирир:

"Щаггында hеч бир дялил назил етмядийи шейи Аллаhа шярик гошдугларына эюря кафирлярин црякляриня горху саларыг. Онларын йери ъяhяннямдир. Зцлм едянлярин сыьынаъаглары йер ня писдир!" ("Али-Имран" суряси, 151).

ЩИКМЯТ ВЯ АНЛАТМА ЭЦЪЦ АЛЛАЩ ГАТЫНДАН ВЕРИЛЯН НЕМЯТДИР 

Щикмят вя анлатма эцъц Аллаhын айяляриндя дя билдирдийи кими, инсанлара Аллаh гатындан бир немят олараг верилян хцсусиййятлярдир. Аллаh буну айяляриндя беля билдирир:

"Аллаh истядийи шяхся hикмят бяхш едяр. Кимя hикмят бяхш едилмишся, она чохлу хейир верилмишдир. Буну анъаг аьыллы адамлар дярк едярляр!" ("Бягяря" суряси, 269).

"Биз онун мцлкцнц мюhкямляндирмиш, она hикмят вя дцзэцн hюкм вермяк габилиййяти бяхш етмишдик" ("Сад" суряси, 20).

Данышыгдакы hикмят вя анлатма эцъц инсанлара верилмиш бюйцк бир хейир вя эюзялликдир. Щяр hансы бир мювзу чох ъцрбяъцр шякиллярдя, мцхтялиф инсанлар тяряфиндян фяргли цслубларла изаh едиля биляр. Анъаг ясл тясирли олан hикмятли вя тясирли бир изаhата саhиб оланыдыр. Беля бир изаhат инсанларын диггятлярини чякяр, онларын гяфлятдян ойанмалары, ян йахшы билдикляри, амма цзяриндя hеч дцшцнмядикляри мювзулар hаггында дцшцнмямяляриня, hягигятлярин чох айдын шякилдя, эюрцлмясиня сябяб олар. Щикмятли бир изаhатда мювзулар лазымсыз йеря узадылмаз, hяр шей гыса, ян ясаслы, амма ян анлашыглы вя тясирли шякилдя изаh едиля биляр. Башга бир инсанын саатларъа данышараг изаh едяъяйи мювзуну hикмят саhиби олан бир инсан бир-ики сямими ъцмля иля ачыглайар вя бу ачыгламасынын гаршысындакы адама мцhцм тясири олар. Бу, чох яhямиййятлидир. Щикмятли данышмаг юйряниляъяк, дярс алыннаъаг бир мясяля дейил. Гайдалары, инъяликляри олмаз. Щикмят вя анлатма эцъц цчцн сямими олмаг вя Аллаh гатындан бу немятляри ишлятмяк лазымдыр. Аллаh истядийиня hикмятли данышмаьы нитг сюйляйян анда илhам веряр.

Щикмятя вя анлатма эцъцня ян эюзял нцмуня Аллаhын сюзц олан Гурандыр. Аллаh бцтцн китабларыны ейни hикмятля эюндярмишдир. Бу hягигят айялярдя биля билдирир:

"Анд олсун ки, онлара чякиндирян нечя-нечя хябярляр эялмишдир. Бу Гуран олдугъа бюйцк hикмятдир. Лакин горхутмалар hеч бир файда вермяз!" ("Гямяр" суряси, 4-5).

 ИНСАН ДЦШЦНЪЯ ВЯ НИЙЙЯТИНДЯН ДЯ СОРЬУ-СУАЛА ТУТУЛАЪАГДЫР

Гуранда бцтцн ибадятлярин кюнцлдян, садяъя Аллаhын ризасы цчцн едилмяси билдирилир. Айялярдя беля буйрулмагдадыр:

"...Щяр кяс кюнцллц хейир иш эюрярся, бу онун цчцн даhа йахшы олар. Билсяниз оруъ тутмаг сизин цчцн ня гядяр хейирлидир!" ("Бягяря" суряси, 184).

"Намазлара, орта намаза риайят един вя Аллаhа итаят цчцн айаьа галхын" ("Бягяря" суряси, 238).

"Щягигятян, Ибраhим Аллаhа мцти, батилдян hагга тапынан бир имам иди. О hеч вахт мцшриклярдян олмамышды" ("Няhл" суряси, 120).

Аллаh Гуранда юзцнц эюстярмяк цчцн пул хяръляйян вя йа юзцнц эюстярмяк цчцн намаз гылан инсанларын олдуьуну хябяр верир. Анъаг айялярдя хябяр верилдийи кими, намаз гылан, оруъ тутан, зякат верян, итаят едян бир инсанын ясл ниййяти, цряйиндян кечирдикляри мцhцмдцр. Вя йа бир инсан узун мцддят хейир ишляр эюря, мяктябляр ача, касыблара йардым эюстяря биляр. Бу инсанлар намаз гыларкян Аллаhы дцшцнмяз, Онун гаршысында ня гядяр аъиз вя бойун яйиъи олдуьуну дцшцнмядян садяъя аьызлары иля дуа охуйа вя зикрляри едя билярляр. Анъаг бу инсан яэяр бу етдиклярини Аллаhын ондан разы олмасыны истяйяряк, Аллаhа гаршы аъиз вя мюhтаъ олдуьуну дцшцняряк, ахирятдян горхараг етмирся, ибадятляри Аллаh йанында гябул едилмяйя биляр.

Аллаh инсанларын кясдикляри гурбанларын ганларынын дейил, тягваларынын Она йетишяъяйини бир айядя беля билдирир:

"Онларын ня яти, ня дя ганы, ялбяття, Аллаhа чатмаз. Аллаhа чатаъаг олан йалныз сизин тягваныздыр (сямими-гялбдян етдийиниз ибадятдир), Аллаh сизи доьру йола йюнялтдийи цчцн Ону уъа тутасыныз дейя, бунлары сизя беля рам етди. Jахшылыг едянляря мцждя вер!" ("Щяъъ" суряси, 37).

Бир чох инсанын ян мцhцм йанылмаларындан бири, садяъя ямял олараг етдикляриндян сорьу-суала тутулаъагларыны зянн етмяляридир. Щалбуки Аллаh инсанын ниййятиндян, дцшцнъяляриндян, гялбляриндя эизлядикляриндян дя hагг-hесаб чякяъяйини билдирир:

"Эюйлярдя вя йердя ня варса, hамысы Аллаhа мяхсусдур. Сиз цряйиниздя оланы заhиря чыхарсаныз да, чыхармасаныз да, Аллаh она мцвафиг сизинля hагг-hесаб чякяр. Аллаh истядийини баьышлар, истядийиня дя язаб веряр. Аллаh hяр шейя гадирдир!" ("Бягяря" суряси, 284).

Аллаh hяр инсанын гялбини, дцшцнъясини, шцуруну, инсанлардан эизлядиклярини ян йахшы биляндир. Беляликля, Аллаhдан инсан hеч бир шей эизлядя билмяз. Аьлына эялян бир шцбhя, вясвяся, мюминляр hаггындакы эерчяк дцшцнъяляри, Гуран hаггындакы инанъы, ибадят едяркян аьлындан кечянляри Аллаh биръя-биръя билмякдя вя бцтцн бунлар мялякляр тяряфиндян йазылмагдадыр. Мясялян, яэяр бир ибадяти истямядян едирся, пис шейляр hаггында дцшцнцрся, Аллаh буну билир. Вя инсан hяр бирини ахирят эцнцндя гаршысында эюряъякдир. Инсанын гуртулушунун сябябляриндян бири гялбинин тямиз олмасы, дини заhирян дейил, гялбиндя вя дцшцнъяляриндя сямими олараг йашамасыдыр. Гыса вя ютяри бир hяйат цчцн ахирятдяки сонсуз вя hягиги hяйаты йаддан чыхармасы бюйцк бир аьылсызлыг олар. Аллаhын дцнйа hяйатынын ютярилийи hаггында инсанлары хябярдар етдийи айялярдян бязиляри белядир:

"Ей гювмцм! Бу дцнйа hяйаты кечиъи бир шейдир, ахирят ися ябяди йурддур!" ("Мумин" суряси, 39).

"Щягигятян, бунлар тез кечиб эедяни севяр, аьыр эцня дал чевирярляр" ("Инсан" суряси 27).