ƏSAS SƏHİFƏ SAYT HAQQINDA ƏLAQƏ
Kur'an'in Bazi Sirlari - Harun Yahya

ГУР'АНЫН

БЯ'ЗИ
СИРЛЯРИ


АЛЛАЩ ИНКАР ЕДЯНЛЯРИН

АНЛАЙЫШЛАРЫНЫ БАЬЛАЙАР

А

ллаhын Гуранда билдирдийи сирлярин ян юнямлиляриндян бири бязи инсанларын Гураны анлайа билмямялидир. Бу, яслиндя чох бюйцк бир сирдир. Чцнки Гуран чох айдын, анлашыглы бир китабдыр. Истяйян hяр бир инсан Гураны охуйа биляр, Аллаhын ямрлярини, бяйяндийи яхлагы, ъяннят вя ъяhяннямин юзялликлярини вя ялиниздяки бу китабын мювзусу олан бир чох сирри Гурандан юйряня биляр. Анъаг Аллаhын йаратдыьы бир hикмят олараг инсанларын бир гисми чох айдын олмасына бахмайараг, Гураны анлайа билмямякдир. Цстялик бу инсанлар, атом мцhяндиси, биоложи профессор олмагла, физика, кимйа, рийазиййат кими ян чятин елм саhялярини чох йахшы анлайа билир, hятта буддизми, hиндуизми, шинтоизми, материализми, коммунизми гаврайыр, амма Гураны анлайа билмирляр. Гурандан кянар системлярин гарышыг гурулушларыны hяйатларына дахил едян инсанлар Аллаhын ачыг-айдын вя асан динини hеч ъцр гаврайа билмямякдя, ян ачыг мювзулары беля hялл едя билмямякдядирляр.

Беляъя, ян асан оланы анлайа билмямяляри иля юз цзярляриндя юнямли бир мюъцзя тязаhцр етмякдядирляр. Аллаh онларын бу гядяр шиддятли бир анлайыш вя гаврайыш яскиклийиня малик олдугларыны эюстяряряк, бязи инсанларын фяргли йарадылышда олдуьуну ачыгламагдадыр. Диэяр тяряфдян, бу, бцтцн инсанларын гялбляринин, аьыл вя анлайышларынын тамамиля Аллаhын нязарятиндя олдуьунун бир сцбутудур. Чцнки Аллаh бюйцклцк hиссиня гапылан, йяни Аллаhа бойун яймяйян адамларын гялблярини, гаврайышларыны баьышлайаъаьыны сюйлямякдядир. Гурандан башга hяр шейи анлайыб, тякъя Гураны анлайа билмямяляри Аллаhын онлары айяляриндя янэяллядийини, сямимиййятсизликляриндян ютрц Гурандан узаг тутдуьуну эюстярмякдядир. Аллаhын Гуранда бу мювзу иля баьлы олараг билдирдийи айялярдян бязиляри белядир:

"Сян Гуран охудуьун заман сянинля ахирятя инанмайанларын арасына эюрцнмяз бир пярдя чякярик. Анламасынлар дейя, онларын гялбляриня пярдя чякиб гулагларына янэял гойдуг. Сян Гуранда Ряббини бир тяк танры олараг андыьын заман онлар нифрят яламяти олараг архаларыны чевириб эедярляр" ("Исра" суряси, 45-46).

"Онларын ичярисиндя сяни динляйянляр дя вардыр. Лакин ону баша дцшмясинляр дейя, онларын црякляриня пярдя чякдик, гулагларына да карлыг вердик. Онлар hяр hянсы бир мюъцзя эюрсяляр, йеня дя она инанмазлар. Щятта йанына эялдикдя сянинля hюъятляшярляр. Кафир оланлар ися: "Бу, гядимлярдя оланларын уйдурдуьу яфсанялярдян башга бир шей дейилдир!, -дейярляр" ("Янам" суряси, 25).

"Ряббинин айяляри юзцня хатырландырыларкян онлардан цз дюндярян, яввялъя етдийи эцнаhлары унудан адамдан даhа залим ким ола биляр?! Ону (Гураны) анламасынлар дейя, Биз онларын гялбляриня пярдя чякиб, гулагларына аьырлыг вердик. Сян онлары доьру йола дявят етсян беля, онлар ясла hагг йола эялмязляр" ("Кяhф" суряси, 57).

Айялярдя дя эюрцндцйц кими, инкар едянлярин айяляри анлайа билмямяляринин сирри Аллаh тяряфиндян гаврайышларынын баьланмасыдыр. Аллаh инкар етдикляриня эюря бу инсанларын гялблярини мюhцрлямишдир: беляъя, Гураны анлайа билмязляр. Бу, ейни заманда Аллаhын бюйцклцйцнц, hяр инсанын гялбинин, дцшцнъяляринин hакими олдуьуну эюстярян бюйцк бир мюъцзядир.

АЛЛАЩ ОНДАН ГОРХУБ ЧЯКИНЯНЛЯРЯ АНЛАЙЫШ ВЕРЯР

Гуран айяляриндя мцждялянян башга бир сирр Аллаhын ондан горханлара доьруну йанлышдан айыран бир анлайыш вермясидир ки, бу анлайышын ады "аьылдыр". Аллаh буну "Янфал" сурясиндя беля билдирир:

"Ей иман эятирянляр! Яэяр Аллаhдан горхсаныз, О сизя hагла-наhаггы айырд едян веряр, эцнаhларынызын цстцнц юртцб сизи баьышлайар. Аллаh бюйцк лцтф саhибидир!" ("Янфал" суряси, 29).

Яввялки мювзуда дейилдийи кими, Аллаh инкар едянлярин аьылларыны вя анлайышларыны баьлайар. Бу инсанлар ня гядяр зякалы олурларса-олсунлар аьылдан касыб оларлар вя динля баьлы ян айдын мювзулары беля гаврайыб анлайа билмязляр. Аьыл, садяъя мюминляря хас бир юзялликдир. Ъямиййятдя чохлары зяка иля аьлын ейни шей олдуьуну зянн едярляр. Щалбуки зяка hяр инсанын малик олдуьу зеhни бир габилиййятдир. Мясялян, бир инсанын атом мцhяндиси олмасы вя йа рийазиййатда мцвяффягиййят газанмасы онун зякалы олдуьуну эюстярир. Аьыл ися адамын Аллаhдан горхмасы вя виъданы иля йашамасы иля артан бир хцсусиййятдир, зяка иля бир ялагяси йохдур. Бир инсан чох зякалы ола биляр, амма Аллаh горхусу йохдурса, аьыллы дейилдир.

Буна эюря аьыл, инананлара верилян чох бюйцк бир немятдир. Беля бир анлайышдан йохсул олан инсан ичиня дцшдцйц пис вязиййятдян хябяри олмайаъаг hалдадыр. Мясялян, саhиб олдуьу эцъц вя имканы юзцнцнкц зянн едян бир инсан бунунла ловьаланыр, гцрурланыр вя инсанлара юзцнц эюстяряр. Бу о инсанын аьылсызлыьынын бир нцмунясидир. Чцнки аьыл саhиби олса, Аллаh истямяся hеч бир шейя эцъц чатмайан аъиз бир инсан олдуьуну биляр вя она эюря тявазюкарлыгла давранар. Аллаhын истямяси иля бир нечя санийя ичиндя ялиндяки бцтцн мцлкцн йерля бир ола биляъяйини вя йа юзцнцн юлцмля гаршылашараг hяр шейини дцнйада гойуб hагг-hесаб вермяк цчцн ъяhяннямин кянарында дайандырыла биляъяйини дцшцнмяз. Бунлар аьлына беля эялмяз. Щалбуки бцтцн бунлар онун саhиб олдугларындан даhа дягиг вя эерчякдирляр. Анъаг Аллаhдан горхуб чякинян мюминляр бу анлайыша саhибдирляр вя онлар дцнйа hяйатынын алдадыъы йюнцня гапылмаз, hяр шейин ич цзцнц вя эерчяк йюнцнц биляряк йашайарлар. Аллаh иманларына эюря мюминляря анлайыш веряр вя Аллаhа олан йахынлыглары артдыгъа, анлайыш вя гаврайышдакы дяринликляри дя артар. Аллаhын йаратдыьы сирляря даhа чох вагиф оларлар.

 JАХШЫЛЫГ ЕДЯН ХЕЙИР ТАПАР

Аллаhын Гуранда билдирдийи сирлярдян бири дя йахшылыг едянлярин дцнйада вя ахирятдя мцтляг хейирля явяз эюряъякляридир. Бу мювзу иля ялагядар айялярдян бири белядир:

"Де: "Ей Мяним иман эятирян бяндялярим! Ряббиниздян горхун. Бу дцнйада йахшылыг едянляря йахшылыг вардыр. Аллаhын йери эенишдир. Jалныз сябр едянляря сайсыз-hесабсыз мцкафат вериляъякдир!"" ("Зумяр" суряси, 10).

Анъаг бунун цчцн hягиги йахшылыьын ня олдуьунун билинмяси лазымдыр. Щяр ъямиййятдя мяшhур олан бир йахшылыг анлайышы вардыр; эцлярцзлц олмаг, дилянчиляря пул вермяк вя йа hяр шейи анлайышла гаршыламаг кими. Щалбуки hягиги йахшылыг Гуранда билдирилдийи кимидир. Аллаh бир айядя hягиги йахшылыьын ня олдуьуну беля ачыглайыр:

"Jахшы ямял hеч дя цзцнцзц эцнчыхана вя эцнбатана тяряф чевирмякдян ибарят дейилдир. Jахшы ямял саhиби яслиндя Аллаhа, ахирят эцнцня, мялякляря, китаба вя пейьямбярляря инанан, Аллаhа мяhяббяти йолунда малыны гоhум-ягрябайа, йетимляря, йохсуллара, йолчулара, дилянчиляря вя гулларын азад олунмасына сярф едян, намаз гылыб зякат верян кимсяляр, еляъя дя яhд едяндя яhдиня садиг оланлар, дар айагда, чятинликдя вя ъиhадзаманы сябр едянлярдир. Доьру оланлардыр. Мцттяги оланлар да онлардыр!" ("Бягяря" суряси, 177).

Айядя дя диггят йетирилдийи кими, бир адамын йахшылыг етмяси, Аллаhдан горхуб чякинмяк, ахирятдяки hесабыны дцшцнмяси вя виъдана гулаг асараг hяр ан Аллаhы даhа чох мямнун едяъяк давранышы сечмясидир. Аллаh иманларындан, Аллаh горхуларындан вя Аллаhа дуйдуглары севэийя эюря давамлы йахшылыг едянляри севяъяйини вя онлара хейирля явяз веряъяйини билдирмякдядир:

"Няhайят, Аллаh онлара hям дцнйа немятлярини, hям дя ян эюзял ахирят немятини верди. Аллаh йахшы иш эюрянляри севяр!" ("Али-Имран" суряси, 148).

"...Бу дцнйада йахшылыг едянляри (эюзял hяйат) эюзляйир. Ахирят йурду ися, сюзсцз ки, даhа йахшыдыр. Мцттягилярин йурду неъя дя эюзялдир!" ("Няhл" суряси, 30).

Бу, йахшылыгла фядакарлыг едянляря, Аллаhын разылыьыны газанмаг цчцн ъидди ъяhд эюстярянляря Аллаhын Гуранда билдирдийи бир мцждядир. Аллаh hям дцнйада, hям дя ахирятдя беля инсанлары эюзял бир hяйатла йашадаъыьыны мцждялямякдядир. Бу, hям мадди, hям дя мяняви немятлярдя бир артымдыр. Гуранда hеч кимин йетишя билмяйяъяйи гядяр бюйцк бир мцлкя говушан Щз.Сцлейман, Мисир хязиняляринин ирадясиня кечян Щз.Jусиф бу мясялядя юрнякдирляр. Аллаh Щз.Мяhяммяд цчцн дя: "Сяни йохсул икян тапыб дювлятли етмядими?!" ("Дуhа" суряси, 8) айяси иля Пейьямбяримизя вердийи немятини билдирмякдядир.

Унутмамаг лазымдыр ки, дцнйада эюзял вя еhтишамлы йашайыш анъаг кечмишдя йашамыш мюминляря верилмиш бир немят дейилдир. Аллаh hяр дюврдя иман едян бяндялярини эюзял бир hяйатла йашадаъаьыны дя вяд етмишдир:

"Мюмин олуб йахшы ишляр эюрян киши вя гадына хош hяйат нясиб едяъяк вя етдикляри йахшы ямялляря эюря мцкафатларыны веряъяйик" ("Няhл" суряси, 97).

Иман эятирянляр hеч бир заман дцнйанын ардынъа гачмазлар. Дцнйа малынын, етибарынын вя эцъцнцн аъэюзлцйцнц етмязляр. Аллаhын айясиндя дя билдирдийи кими, онлар ахиряти сатын алмаг цчцн ъанларыны вя малларыны сатарлар. Ня алыш-веришляри, ня тиъарятляри онларын ибадятлярини, Аллаhы анмаларыны, дин цчцн хидмят етмялярини янэялляйя билмяз. Щятта аълыг вя йохсуллугла имтаhан олунанда беля сон дяряъя итаяткар тяслимиййятли вя сябрли оларлар вя ясла шикайят етмязляр.

Пейьямбяримизин дюврцндя hиърят едян мюминляр бунун бир мисалыдыр. Онлар Аллаh йолунда евлярини, ишлярини, тиъарятлярини, бцтцн малларыны, баьларыны, баьчаларыны гойараг, башга бир шяhяря эетмишляр вя чох аз бир шейля кифайятляня билмишляр. Бунларын явязиндя садяъя Аллаhын онлардан разы олмасыны дилямишляр.

Аллаh мюминлярин бу сямими, саф црякля ахирят йурдуну дцшцнян гянаятъиликляриня явяз олараг онлары даим рузиляндирмиш, эюзял вя тямиз немятляр ичиндя йашатмышдыр. Бу немятляр вя зянэинликляр ися онларын дцнйайа баьланмаларына дейил, яксиня, Аллаhа шцкр едиб, Ону анламаларына васитя олмушдур. Аллаhын вядинин бир нятиъяси олараг, бу яхлагларына явяз кими hяр мюмин дцнйада эюзял бир hяйатла йашайар.

Щяр йахшылыьын гат-гат артырылараг саhибиня гайтарылмасы

Аллаh йахшылыг едян бяндяляриня вердийи явязи гат-гат артыраъаьыны да вяд етмишдир. Аллаhын Гуранда бу мясяля иля баьлы олараг билдирдийи айялярдян бязиляри белядир:

"Ким йахшы бир иш эюрярся, она hямин ишин он гат явязи вериляр. Ким пис бир иш эюрярся, она hямин ишин мисли гядяр ъяза вериляр. Онлара hагсызлыг едилмяз" ("Янам" суряси, 160).

"Jахшы ишляр эюрянляри ъяннят вя даhа артыг мцкафатлар эюзляйир, Онларын цзцня ня бир тоз, ня дя бир зиллят гонар. Онлар ъяннятликдирляр вя орада ябяди галаъаглар!" ("Нися" суряси, 40).

Аллаhын йахшылыьын явязини гат-гат вермясинин ян эюзял нцмуняси дцнйа hяйаты вя ахирят hяйаты арасындакы фяргдир. Дцнйа hяйаты тяхминян 60 ил давам едян чох гыса бир заман кясийидир. Щалбуки бу дцнйада салеh олан, йахшылыг едян инсанлар, гыса бир юмцрдя етдикляри йахшылыглара гаршыахирятдя сонсуз бир эюзялликля явяз эюряъякляр. Аллаh бу вядини бир айясиндя беля билдирмишдир:

"Jахшы ишляр эюрянляри ъяннят вя даhа артыг мцкафатлар эюзляйир..." ("Jунус" суряси, 26).

Бунун ня гядяр бюйцк мцкафат олдуьуну билмяк цчцн "сонсуз" кялмяси цзяриндя бир аз дцшцнмяк лазымдыр. Дцнйада бу эцня гядяр йашамыш вя бундан сонра йашайаъаг олан бцтцн инсанларын hяйатларынын hяр санийясини сайараг кечирмиш олдугларыны дцшцняк. Шцбhясиз, бу инсанларын hамысынын сайдыглары рягямляр бир-биринин ардынъа йазылараг бир рягям алынса, бурада тяляффцз едиля билинмяйяъяк бюйцклцкдя бир рягям чыхар. Амма бу гейр-ади рягям беля "сонсуз" кялмясинин йанында сыфырдан фяргсиздир. Чцнки "сонсуз" демяк ясла битмяйян вя тцкянмяйян бир дювр демякдир. Дцнйада Аллаh цчцн йашайан инсанларын ахирятдя йерляри ъяннят олаъаг вя орада замансыз галаъаг, hцдудсуз олараг няфсляринин истядийи вя руhларынын зювг алдыьы hяр шейя саhиб олаъаглар. Шцбhясиз, бу, Аллаhын ряhмятинин эенишлийини гаврайа билмяк цчцн цзяриндя дцшцнцлмяси лазым эялян бир юрнякдир.

 МЮМИНЛЯРИН ЦЗЯРИНДЯ НУР, ИНКАРЧЫЛАРЫН ЦЗЦНДЯ ЗИЛЛЯТ ОЛАР

Аллаhын Гуранда билдирдийи сирлярдян бири дя, иманын вя инкарын инсанларын цзляриндя вя дяриляриндя якс олунмасыдыр. Аллаh бир чох айясиндя иман едянлярин цзляриндя бир нур, инкарчыларын цзляриндя ися гаранлыг бир зиллят олдуьуну билдирир:

"Она эятирилиб эюстярилдикляри заман сян онларын зиллятдян бойунларыны бцкцб эизлин-эизлин (ода) бахдыгларыны эюряъяксян..." ("Шцяра" суряси, 45).

"Jахшы ишляр эюрянляри ъяннят вя даhа артыг мцкафатлар эюзляйир. Онларын цзцня ня бир тоз, ня дя бир зиллят гонар. Онлар ъяннятликдирляр вя орада ябяди галаъаглар! Эцнаh газананлара эцнаhлары гядяр ъяза вериляр. Онлары зиллят басар. Онлары Аллаhдан hеч кяс гуртара билмяз. Онларын цзц, санки эеъянин зцлмят парчалары иля юртцлмцшдцр. Онлар ъяhяннямликдирляр, юзляри дя орада ябяди галаъаглар!" ("Jунус" суряси, 26-27).

Аллаhын бу айялярдя билдирдийи кими, инкарчыларын цзцндя зиллят вя бир гаралты вардыр. Бунун явязиндя мюминлярин цзляри нурлудур. Аллаh онларын цзляриндяки сяъдя изиндян танындыгларыны билдирир:

"Муhяммяд Аллаhын пейьямбяридир. Онунла бирликдя оланлар кафирляря гаршы сярт, бир-бириня ися мярhямятлидирляр. Сян онлары рцку едян, сяъдяйя гапанан, Алаhдан риза вя лцтф диляйян эюрярсян. Онларын яламяти цзляриндя олан сяъдя нишанясидир..." ("Фятh" суряси, 29).

Аллаh башга айяляриндя дя инкарчыларын вя сучлуларын сималарындан танындыгларыны билдирир:

"Эцнаhкарлар цзляриндян танынаъаг, кякилляриндян вя айагларындан тутулуб йахаланаъаглар" ("Ряhман" суряси, 41).

"Яэяр биз истясяйдик, онлары мцтляг сяня эюстяряр, сян дя онлары мцтляг цзляриндян таныйардын. Сян онсуз да онлары данышыг тярзляриндян мцтляг таныйаъагсан. Аллаh сизин ямялляринизи билир!" ("Муhяммяд" суряси, 30).

Бир инсанын иманына вя йа сучлу бир эцнаhкар олмасына эюря цзцндя физики дяйишикликлярин мейдана эялмяси Аллаhын бюйцк бир мюъцзяси вя Гуранда билдирдийи юнямли бир сирдир. Мяняви hиссляр физики олараг бядяндя тясир мейдана эятирмякдя, о инсанын бцтцн чизэиляринин ейни галмасына бахмайараг цзцндяки ифадяси дяйишмякдя, цзцня бир гаранлыг вя йа айдынлыг эялмякдядир. Ятрафына иман эюзцйля бахан бир инсан Аллаhын инсанларда мейдана эятирдийи бу мюъцзясини яэяр Аллаh да истярся эюря биляр.

 АЛЛАЩЫН ПИСЛИКЛЯРИ ЮРТМЯСИНИН СИРРИ

мюминлярин hядяфи Аллаhын разылыьыны, ряhмятини вя ъяннятини газанмагдыр. Анъаг инсан зяиф вя унутган йарадылмышдыр: бу сябябдян бир чох хятасы вя йа чатышмазлыьы ола биляр. Бяндялярини даhа йахшы таныйан, сонсуз мярhямят вя шяфгят саhиби олан Аллаh, сямими бяндяляринин писликлярини юртяъяйини вя онлары асан бир hагг-hесаб иля сорьу-суала чякяъяйини билдирмишдир:

"Кимин ямял дяфтяри саь ялиня верилмишся, онунла йцнэцл hагг-hесаб чякиляъяк. Вя о, аилясинин йанына севинъля гайыдаъагдыр!" ("Иншигаг" суряси, 7-9).

Аллаh, ялбяття ки, hяр инсанын писликлярини йахшылыьа чевирмяз. Аллаhын писликлярини юртяряк баьышладыьы мюминлярин юзялликляри дя Гуранда билдирилмишдир.

Бюйцк эцнаhлардан чякинянляр

Аллаh бир айядя "Яэяр сизя гадаьан олунмуш бюйцк эцнаhлардан чякинярсинизся, Биз дя сизин гябаhятляринизин цстцнц юртяр вя сизи (шяряфли бир мянзиля) чатдырарыг ("Ниса" суряси, 31) дейя билдирир. Буну билян мюминляр Аллаhын ъыздыьы сярhядляря чох диггят едяр, бунлардан кянара чыхмагдан вя hарама эирмякдян чякинярляр. Яэяр унудараг, йанылараг вя йа гяфлятя гапылараг бир хяталары оларса, дярhал Аллаhа цз тутар вя тювбя едяряк, Ондан баьышланмаларыны диляйярляр.

Аллаh hансы бяндяляринин тювбясини гябул едяъяйини ися йеня Гуранда билдирмишдир. Буна эюря бир инсанын "Аллаh онсуз да баьышлайар" дейя дцшцняряк далбадал хята етмяси бюйцк бир йанлышлыгдыр. Чцнки Аллаh анъаг ъяhалят цзцндян пислик едян вя етдийини билдийи анда дайанмадан вя вахт итирмядян тювбя едян вя давранышларыны дцзялдян бяндяляринин тювбялярини гябул етмякдядир ("Ниса" суряси, 17-18).

Айялярдян дя эюрцндцйц кими, бир инсанын гцсурларынын юртцлмяси вя дин эцнцндя пешман олмамасы цчцн етмяли олдуьу шейлярдян бири дя эцнаhа эирмякдян шиддятля гачмасыдыр. Эцнаhа эирмиш бир мюмунун етмяли олдуьу ися о анда Аллаhа тямиз бир тювбя иля тювбя етмякдир.

Салеh ямялляр эюрянляр

Аллаh башга айяляриндя ися салеh ямяллярля мяшьул оланларын пис ямяллярини юртяъяйини билдирир. Бу айялярдян бязиляри белядир:

"Аллаhын сизи топланыш эцнцня ъям едяъяйи эцн - мяhз о эцн гаршылыглы алданма эцнцдцр! Ким Аллаhа иман эятириб йахшы ямялляр ется, Аллаh онун эцнаhларынын цстцнц юртяр вя ону алтындан чайлар ахан ъяннятляря дахил едяр. Беляляри орада ябяди галаъаглар. Бу бюйцк гуртулушдур!" ("Тяьабун" суряси, 9).

"Анъаг тювбя едиб иман эятирян вя йахшы ишляр эюрянлярдян башга! Аллаh онларын пис ямяллярини йахшы ямялляря чевиряр. Аллаh баьышлайандыр, ряhм едяндир!" ("Фурган" суряси, 70).

Бир инсанын, садяъя Аллаhын разылыьыны газанмаг цчцн эюрдцйц hяр иш вя давраныш салеh бир ямялдир. Мясялян, бир инсанын дин яхлагыны инсанлара баша салмасы, тявяккцлсцз бириня гядяри хатырлатмасы, деди-году едяня мане олмасы, евини вя бядянини тямиз сахламасы, елмини вя мядяниййятини артырмасы, эюзял сюзляр данышмасы, инсанлара ахиряти хатырлатмасы, хястя олан кясин гайьысына галмасы, йашлы бириня севэи вя шяфгят эюстярмяси, хейир иш цчцн хяръляйяъяйи пулу газанмаг цчцн ишлямяси, пис сюзя йахшылыг вя сябрля ъаваб вермяси кими инсанын hяр hярякяти Аллаhын разылыьы цчцн едилдикдя салеh ямял олур. Ахирятдя Аллаhын писликлярини эизляйяряк йахшылыглара чевирмясини истяйянляр даим Аллаhын даhа мямнун олаъаьы hалы сечмялидирляр. Бунун цчцн инсанын ахирят эцнц веряъяйи hагг-hесабы дцшцнмяси лазымдыр. Мясялян, ахирят эцнц ъяhянням одунун йанында сахланылан бир инсана дцнйа hяйатында ишлядийи писликляр эюстярился вя она бу писликлярин баьышланмасы цчцн салеh ямялляр етмяли олдуьу дейился, бу инсанын hалынын неъя олаъаьы айдындыр.

Jанындаъа ъяhянням одуну эюрян, ъяhяннямдяки инсанларын цмидсизлийини эюрян, пешманлыгларыны, язабдан чыхардыглары изтираб долу инлямяляри ешидян, ъяhяннямдяки язабын неъя олаъаьына эюзляйирля шаhид олан бир инсан Аллаhы ян чох мямнун едяъяк давранышлары сечяъяк вя вар эцъц иля ъяhд эюстяряъякдир. Бу вязиййятдяки инсан салеh ямялляр эюрмяк мясялясиндя тянбяллик етмяз, Аллаhы мямнун едяъяк бир hалы варкян башга бир hалы сечмяз, лагейдлик едя билмяз вя йа ясла гяфлятя дцшмяз. Чцнки ъяhянням hяр ан йанындадыр вя она сонсуз hяйатыны вя Аллаhын язабыны хатырлатмагдадыр. Бу hалдакы бир инсан едяъяйи ямяллярини эеъикдириб тяхиря дя салмаз. Виъданынын ямр етдийи hяр шейи дярhал вя яксиксиз едяр. Ибадятляриндя чох диггятли вя давамлы олар. Аллаh дцнйа hяйатында да, санки ъяhяннями эюрцб эялмиш, йа да ъяhяннями hяр ан йанында эюрян бириси кими салеh ямялляр едян, Аллаhдан вя ахирятдян горхуб чякиняряк даврананларын писликлярини йахшылыглара чевиряъякдир. Бу мюминляр ахирятя там бир биликля иман едярляр вя Аллаhын язабындан шиддятля горхуб чякинярляр.

 АЛЛАЩ ЙОЛУНДА ЧЯКИЛЯН ХЯРЪЛЯРДЯКИ ЩИКМЯТЛЯР

Инсаны мадди вя мяняви писликлярдян тямизляйян, няфсини тярбийя едяряк Аллаhын мямнун олдуьу бир яхлага йетишмясиня сябяб олан ян юнямли ибадятлярдян бири дя Аллаh йолунда вя хейир иш цчцн чякилян хярълярдир. Аллаh Пейьямбяриня мюминлярин малларындан сядягя олмасыны вя бу шякилдя онлары тямизлямясини билдирмишдир:

"Онларын малларындан сядягя (зякат) ал. Бунунла онлары тямизлямиш, пак етмиш оларсан..." ("Тювбя" суряси, 103).

Анъаг инсанларын тямизляниб арынмаларына сябяб олан хяръляр Гуранда билдирилдийи шякилдя чякилян хярълярдир. Инсанлар йолда эюрдцкляри дилянчиляря хырда пулларындан бир аз веряндя вя йа кюhня палтарларыны касыб билдикляри бир-ики няфяря пайлайанда, йахуд аъ эюрдцкляри биринин гарныны дойуранда цзярляриня дцшян мясулийяти артыгламасы иля йериня йетирдикляриня инанырлар. Бунларын hамысы, ялбяття, Аллаhын разылыьыны газанмаг цчцн едиляндя Аллаh йанында савабы олан давранышлардыр. Анъаг Аллаhын Гуранда билдирдийи hядляр вардыр. Мясялян, Аллаh, еhтийаъларындан артыг галанын няфягя верилмясини билдирир.

"...Няйи пайламалы олдугларыны сорушанлара ися де: "Еhтийаъыныздан артыг галаныны мюhтаълара пайлайын!" Аллаh сизя Юз айялярини бу ъцр билдирир ки, бялкя фикирляшясиниз" ("Бягяря" суряси, 219).

Инсана дцнйа hяйатында йашамаг цчцн лазым олан еhтийаълар чох аздыр. Инсанын еhтийаълары цчцн истифадя етдийимигдардан башга галан мал еhтийаъдан артыг галан демякдир. Юнямли олан няйин хяръляндийи дейил, адамын сямими олараг веря биляъяйи ня ися ону вермясидир. Аллаh hяр шейин доьрусуну билир вя инсанларын еhтийаъларындан артыг галан мигдарын ня гядяр олдуьуну тамамиля инсанын аьлынын вя виъданынын юhдясиня вермишдир. Дцнйа аъэюзлцйц олмайан, дцнйаларыны ахирятляриня явяз олараг сатанлар цчцн няфягя чох асан бир ибадятдир. Аллаh дцнйа аъэюзлцйц оланларын вя йа ичиндя бир аз беля дцнйайа баьлылыьы оланларын да малларындан няфягя едяряк тямизлянмялярини вя дцнйа аъэюзлцйцндян ял чякмялярини истямишдир. Шцбhясиз, бу, мюминлярин ахирятляри цчцн чох юнямли бир ибадятдир.

Инсан хошладыьы шейлярдян дя еhтийаъы оланлара вермялидир

Инсанлар башгаларына бир йахшылыг едяндя бу йахшылыьын юзляриня зийан вурмамасыны истяйярляр. Мясялян, еhтийаъ ичиндя олана яшйаларындан верян бир няфяр юзцнцн хошламадыьы, бялкя hеч истифадя етмядийи вя йа етмяйяъяйи шейляр веряр.

Аллаh адамын юзцня лайиг эюрмядийи, кюhня билдийи, ишлятмяйяъяйи гянаятиня эялдийи малларындан даhа чох севиб бяйяндийи яшйаларындан няфягя етмясинин мягбул олдуьуну ямр етмишдир. Инсана севдийи шейляри няфягя вермяк аьыр эяля биляр, анъаг инсанын тямизлянмяси вя йахшылыьа йетишя билмяси цчцн беля бир фядакарлыьы етмяси лазымдыр. Бу Аллаhын бизя билдирдийи юнямли бир сирдир. Аллаh бундан кянарда инсанын ясла хейиря йетишя билмяйяъяйини билдирмишдир:

"Севдийиниз шейлярдян сярф етмяйинъя саваба чатмазсыныз. Шцбhясиз ки, Аллаh хярълядийиниз hяр бир шейи биляндир!" ("Али-Имран" суряси, 92).

"Ей иман эятирянляр! Газандыьыныз вя сизин цчцн торпагдан йетишдирдийимиз шейлярин йахшыларындан сярф един! Анъаг эюз йумараг алдыьыныз пис, йарамаз шейлярдян вермяк фикриндя олмайын! Билин ки, Аллаhын hеч бир шейя еhтийаъы йохдур. О, шцкря лайигдир!" ("Бягяря" суряси, 267).

Аллаh йолунда чякилян хяръляр Аллаhа йахынлашмаг цчцн бир йолдур

Бир мцсялман цчцн hеч бир шей Аллаhын мямнунлуьундан вя Онун севэисини газанмагдан даhа цстцн дейилдир. Мюмин hяйаты бойунъа hяр заман ону Аллаhа йахынлашдыраъаг васитяляр ахтарар. Аллаh бир айясиндя мюминляря буну беля билдирир:

"Ей иман эятирянляр! Аллаhдан горхун, Она вясиля (йол) ахтарын. Аллаh йолунда ъиhад един ки, ниъат тапасыныз!" ("Маидя" суряси, 35).

Аллаh Гуранда мюминляря бир мцждя вя бир сирр олараг вердикляри няфягялярин Она йахынлашмаларына сябяб олдуьуну билдирмишдир. Бу сябябдян севдийи шейлярдян вя еhтийаъларынын артыг галаныны Аллаh йолунда хярълямяляри мцсялманлар цчцн чятинлик дейил, яксиня, Аллаhа олан баьлылыгларыны вя севэилярини эюстяряъякляри чох дяйярли бир фцрсятдир. Мювзу иля ялагядар айя белядир:

"Бядявиляр ичярисиндя еляляри вардыр ки, Аллаhа, ахирят эцнцня инаныр, хярълядиклярини Аллаhа йахынлыг вя пейьямбярин дуаларына наил олмаг цчцн вясиля сайырлар. Билин ки, бу онлар цчцн йахынлашмаьа бир сябябдир. Аллаh онлары Юз мярhямятиня наил едяъякдир. Щягигятян, Аллаh баьышлайандыр, ряhм едяндир!" ("Тювбя" суряси, 99)

Аллаh йолунда чякилян хярълярин эюзял бир явязи вардыр

Аллаhын няфягя иля баьлы билдирдийи башга бир сирр ися инсанын яслиндя бир фядакарлыг едяряк няфягя етдийи шейин мцтляг юзцня эери вериляъяйидир. Бу, Аллаhын юнямли бир вядидир. Jохсуллуг горхусу йашамадан Аллаh йолунда малларыны хяръляйян инсанлар hяйатлары бойунъа hеч уммадыглары немятлярля рузиляндирилярляр. Хейир ямял олараг Аллаh йолунда хярълядикляри hяр шей хейир олараг юзляриня эери юдяниляр. Аллаhын бу вядини билдирян айялярдян бязиляри белядир:

"Инсанлары доьру йола йюнялтмяк сянин боръун дейилдир. Аллаh кими истярся, ону доьру йола истигамятляндиряр. Малыныздан сярф етдийиниз hяр hансы бир шейин хейри анъаг юзцнцз цчцндцр. Сиз ону йалныз Аллаhын разылыьыны газанмаг цчцн верирсиниз. Малыныздан вердийиниз hяр hансы бир шейин явязи тамамиля сизя юдяниляъякдир. Сизя ясла зцлм едилмяз!" ("Бягяря" суряси, 272).

"...Аллаh йолунда ня хярълясяниз, онун явязи артыгламасы иля юдяниляр вя сизя hеч бир hагсызлыг едилмяз!" ("Янфал" суряси, 60).

"Де: "Щягигятян, Ряббим бяндяляриндян истядийинин рузисини бол едяр, истядийининкини дя азалдар. Ня хярълярсиниз, Аллаh онун явязини веряр. О, рузи верянлярин ян йахшысыдыр!"" ("Сяба" суряси, 39).

Мюминляр малларны вя ъанларыны Аллаh йолунда хяръляркян садяъя Аллаhын севэисини вя ъяннятини истярляр, анъаг айялярдя эюрцндцйц кими, Аллаhдан бир сирр олараг билдирилир ки, Аллаh йолунда ня хярълясяляр, юзляриня тамамиля эери юдяниляр. Айядя билдирилдийи кими Аллаh явязиндя башга бир шей веряр. Бунлар hям дцнйадакы немятляр, hям дя hамысындан даhа артыьы Аллаhын ъяннятдя мюминляр цчцн hазырладыьы немятлярдир. Мюминлярин яксиня, малларыны хясисликля сахлайан вя йа Аллаhын сярhядляриндян чыхараг малларыны артырмаьа чалышанларын бярякятлярини ися Аллаh гысар. Бунунла баьлы айялярдян бириндя Аллаh фаиз аланларын hалыны билдирир:

"Аллаh сялями мяhв едяр, сядягяляри ися артырар. Аллаh кафири, эцнаhкары севмяз!" ("Бягяря" суряси, 276).

Аллаh малларыны Аллаh йолунда сярф едянлярин Аллаh гатындан говушдурулдуглары бярякяти башга айяляриндя беля билдирир:

"Малларыны Аллаh йолунда сярф едянлярин hалы йедди сцнбцл верян бир тохума бянзяр ки, бу сцнбцллярин hяр бириндя йцз ядяд дян вардыр. Аллаh истядийи кимся цчцн буну гат-гат артырыр. Аллаh (лцтфц иля) эенишдир!" ("Бягяря" суряси, 261).

"Ей иман эятирянляр! Сядягяляринизи малыны рийакарлыгла сярф едян, Аллаhа вя ахирят эцнцня инанмайан шяхс кими, миннят гоймаг вя язиййят вермякля пуча чыхармайын. Беля шяхслярин hалы, цзяриндя бир аз торпаг олан гайайа бянзяр ки, шиддятли бир йаьыш о торпаьы йуйуб апарар вя гайаны чылпаг бир даш hалына салар. Онлар газандыгларындан бир шейя гадир олмазлар. Шцбhясиз ки, Аллаh кафирляри hагг йолуна йюнялтмяз!

Малларыны Аллаhын разылыьыны газанмаг вя няфслярини сабитгядям етмяк йолунда сярф едянляр уъа тяпянин цстцндя олан бир баьа бянзярляр ки, ора дцшян бол йаьыш онун мейвялярини икигат артырар. Яэяр бол йаьыш йаьмаса, аз бир шябням (шеh дя она кифайят едяр). Щягигятян, Аллаh ня етдийинизи эюряндир!" ("Бягяря" суряси264-265).

Бу айялярин hяр бири Аллаhын Гуранда иман эятирянляря билдирдийи сирлярдир. Иман эятирянляр садяъя Аллаhын разылыьыны, ряhмятини вя ъяннятини газанмаг цчцн малларыны Аллаh йолунда сярф едярляр. Анъаг Аллаhын айялярля билдирдийи бу сирляри дя билдикляри цчцн Аллаhын бярякятини вя ряhмятини умарлар. Онлар Аллаh йолунда малларыны вя ъанларыны харълядикъя hалала-hарама диггят йетирдикъя Аллаh онларын вар-дювлятлярини артырар, ишлярини асанлашдырар. Аллаh йолунда сярф едяъякляриня даhа чох шяраит йарадар. Бу сирри hеч бир hяйяъан вя эяляъяк гайьысы дуймадан, Аллаhдан горхуб чякиняряк Аллаhын тяйин етдийи hцдудлары горуйан hяр мюмин юз hяйатында йашайар.