ƏSAS SƏHİFƏ SAYT HAQQINDA ƏLAQƏ
RESULLERİMİZ DİYOR Kİ - Harun Yahya (Adnan Oktar)

ПЕЙЬЯМБЯРЛЯРИМИЗ
ДЕЙИР КИ



"Биз пейьямбярлярин хябярляриндян цряйини мюhкямляндиряъяк ня варса, сяня наьыл едирик.
Бу сяня hагг, мюминляря ися моизя вя юйцд-нясиhят олараг эялмишдир!"

("Щуд" суряси, 120)








ЩЗ. ИБРАЩИМ

 


"Йахшы ямял саhиби олуб юзцнц Аллаhа тяслим едян, Ибраhимин hяниф миллятиня табе олан шяхсдян дин етибариля даhа эюзял ким ола биляр? Щягигятян, Аллаh Ибраhими дост тутмушдур!" ("Ниса" суряси, 125).


Щз.Ибраhим Аллаhын "дост етдийи" бир пейьямбярдир. Аллаh-Тяала бир чох айядя Щз.Ибраhимин цстцн яхлагындан бяhс едир. Мюминляря эюзял яхлагы иля нцмуня олан Щз.Ибраhим Аллаhа црякдян йюнялян, йумшаг хасиййятли, Аллаhа гаршы hяссас, ъясур, сюзцндя доьру бир инсандыр. Аллаh бир айядя Щз.Ибраhимин яхлагыны беля тяриф едир:


"Щягигятян, Ибраhим Аллаhа мцти, батилдян hагга тапынан бир имам иди. О hеч вахт мцшриклярдян олмамышды. О, немятляриня шцкр едян иди. Аллаh да ону сечди вя дцз йола йюнялтди. Биз она дцнйада эюзял немят бяхш етдик. Шцбhясиз ки, о, ахирятдя дя салеhлярдяндир!" ("Няhл" суряси, 120-122).


Аллаhын цстцн яхлагы иля бяhс етдийи Щз.Ибраhим юзляринин дцзялтдийи бцтляря тапынан вя тапынма мясялясиндя сон дяряъя гярарлы вя инадкар олан бир гювмя эюндярилмишди. Вя онун вязифяси гювмцнц йалныз Аллаhа гуллуг етмяйя чаьырмаг иди. Амма гювмцнцн инсанлары hагг динин онларын дцнйяви мянфяятляри иля зидд олдуьуну дцшцндцйц цчцн ону гябул етмяк истямямиш, Щз.Ибраhимя бир тяля гурараг ону юлдцрмяйя чалышмышдылар. Анъаг Аллаh Щз.Ибраhимя гурулан тяляни позмуш, ону залым гювмцнцн ялиндян хилас етмишди:


"Беля дедиляр: "Яэяр бир иш эюряъяксинизся, ону йандырын вя танрыларыныза кюмяк един!" Биз дя: "Ей атяш! Ибраhимя гаршы сярин вя зярярсиз ол!" - дейя буйурдуг. Онлар hийля гурмаг истядиляр, лакин Биз онлары даhа чох зийана уьратдыг. Биз ону да, Луту да алямляр цчцн мцбаряк етдийимиз йеря говушдурдуг. Биз она Исhагы, цстялик Йягубу да бяхш едиб онларын hамысыны салеh кимсяляр етдик. Биз онлары ямримизля доьру йола эятирян имамлар етдик. Биз онлара хейирли ишляр эюрмяйи, намаз гылмаьы вя зякат вермяйи вяhй етдик. Онлар йалныз Бизя ибадят едирдиляр" ("Янбийя" суряси, 68-73).


Бу гиссядян дя эюрдцйцмцз кими, Аллаh Щз.Ибраhимин сямимиййятинин явязиндя гювмцнцн она зцлм етмясиня мане олмушдур. Бундан сонра она тяля гурмаг истяйян гювмцня язаб вермиш, онлары сцгута уьратмышдыр. Щз.Ибраhими вя йанындакы мюминляри даhа йахшы бир йеря йерляшдиряряк онлара боллуг, мцхтялиф немятляр вермиш, цзярляриндяки ряhмятини эюстярмишдир.


 


Щз.Ибраhим сямими бир дцшцнъя иля Аллаhа йюнялмиш вя гювмцня мцшриклярдян олмадыьыны сюйлямишдир

 


Щз.Ибраhим мцшрик бир гювмцн ичиндя йашаса да юзц Аллаhын бир вя тяк Танры олдуьуну виъданла дцшцняряк дярк етмишди. Вя йалныз Аллаhа иман етмиш вя Она йюнялмишди. Гуранда Щз.Ибраhимин Аллаhа гяти шякилдя иман етмясинин неъя баш вердийини билдирян айяляр бу шякилдядир:


"Беляъя, Ибраhимя эюйлярин вя йерин мцлкцнц эюстярдик ки, там гянаятля инананлардан олсун! Эеъя гаранлыьы бцрцдцкдя о, бир улдуз эюрцб: "Бу мяним Ряббимдир!" - деди. Улдуз батдыгда ися: "Мян батанлары севмирям" - сюйляди. Сонра доьан айы эюрцб: "Бу мяним Ряббимдир!" - деди. Ай батдыгда ися: "Доьрудан да, яэяр Ряббим мяни доьру йола йюнялтмясяйди, мян зялалятя дцшянлярдян олардым" - сюйляди. Даhа сонра доьан эцняши эюрцб: "Бу мяним Ряббимдир, бу даhа бюйцкдцр!" - деди. Эцняш батдыгда ися деди: "Ей ъамаатым, мян, hягигятян, сизин Аллаhа шярик гошдугларыныздан узаьам!" ("Янам" суряси, 75-78).


Ялбяття, Щз.Ибраhимля баьлы олан бу гиссядя мюминляр цчцн яhямиййят кясб едян бир дярс вар. Бир инсанын Аллаhын варлыьыны гаврамасы сон дяряъя асандыр. Инсанын эюзцнцн эюрдцйц hяр йердя йарадылышын сайсыз дялили вар. Виъданлы бир инсан hеч бир шей билмяся дя, она hеч бир шей изаh едилмяся дя бир нечя дягигялик сямими бир дцшцнъя иля дцшцнся, каинатын бир Йарадыъысынын олдуьуну асанлыгла эюря биляр. Вя Аллаhын эцъцнц, бюйцклцйцнц, hяр шейя hаким олдуьуну анлайа биляр. Еля бу сябябдян виъданла дцшцнян Щз.Ибраhим она бялкя дя hеч изаh едилмядийи hалда сямими бир дцшцнъя нятиъясиндя Аллаhын варлыьыны вя уъалыьыны эюрмцшдцр. Вя гювмцня онларын ширк гошдуьу сахта танрылардан гопуб айрылдыьыны беля хябяр вермишдир:


"Мян, hягигятян, батилдян hагга тапынараг цзцмц эюйляри вя йери йарадана чевирдим. Мян шярик гошанлардан дейилям!"" ("Янам" суряси, 79).

 


 


Щз.Ибраhим гювмцнц Аллаhа гуллуг етмяйя чаьырмышдыр

 


Даhа ирялидяки фясиллярдя дя эюряъяйимиз кими, пейьямбярляр эюндярилдикляри гювмц Аллаhын йолуна салмаг цчцн hяр йолу сынагдан кечирирляр. Гювмляриня чох мцхтялиф юрняклярля тяблиь едян пейьямбярляр ейни мювзуну бир-бириндян фяргли нцмунялярля баша салыр, Аллаhын бяйяндийи яхлагы мцфяссял шякилдя изаh едир, инсанлары hагсыз давранышлардан узаглашдырыр, бу давранышларын чиркинлийини вя буна эюря мяруз галаъаглары иткини билдирир, hяр йолдан истифадя едяряк бу инсанлара доьруну эюстярмяйя вя онларын виъданыны ойатмаьа чалышырлар.


Щз.Ибраhим дя юнъя гювмцнц доьру йола чаьырмыш вя онлара бцтлярдян ял чякмяйин вя Аллаhа йюнялмяйин ваъиблийини сюйлямишдир. Гуранын бир чох айясиндя Щз.Ибраhимин атасына вя гювмцня бу барядя етдийи тяблиь билдирилир. Щз.Ибраhим бцтляря тапынан бу инсанлары бир олан Аллаhа гуллуг етмяйя, Ондан горхуб чякинмяйя беля дявят етмишдир:


"Ибраhими дя йад ет! Бир заман о юз тайфасына беля демишди: "Аллаhа ибадят един вя Ондан горхун. Щеч билирсиниз бу сизин цчцн ня гядяр хейирлидир?! Сиз Аллаhы гойуб анъаг бцтляря-ибадят едир, йалан уйдурурсунуз. Сизин Аллаhдан башга ибадят етдикляриниз сизя рузи вермяйя гадир дейилляр. Рузини Аллаhдан диляйин. Она тапынын, Она шцкр един. Сиз Онун hцзуруна гайтарылаъагсыныз!"" ("Янкябут" суряси, 16-17).


Айялярдян дя эюрцндцйц кими, Щз.Ибраhим инкарчы гювмцня Аллаhын эцъцнц, цстцнлцйцнц мцхтялиф нцмунялярля билдирмишдир. Онларын бу hягигяти гаврайа билмяси цчцн  мцгайисяляр апармыш, онлара hяр шейи верянин Аллаh олдуьуну хатырлатмыш, онлары Аллаhын hцзуруна гайтарылаъаглары барядя хябярдар етмишди. Щз.Ибраhим бцтцн гювмц кими йахынларыны да бу барядя хябярдар етмишди. Атасы Азяря йанлышлыг ичиндя олдуьуну беля билдирмишдир:


"Хатырла ки, бир заман Ибраhим атасы Азяря демишди: "Сян бцтляри танрылармы гябул едирсян? Мян сяни вя сянин тайфаны ачыг-айдын зялалят ичиндя эюрцрям!"" ("Янам" суряси, 74).


 


Щз.Ибраhим юз гювмцня шейтана уймамаг барядя хябярдарлыг етмишдир

 


Инсанын ян бюйцк дцшмяни шейтандыр. Аллаh илк инсан олан Щз.Адями йараданда шейтана Щз.Адямя сяъдя етмяйи ямр етмишдир. Анъаг шейтан тякяббцр эюстяряряк Аллаhын ямриня гаршы чыхмышдыр. Бунун явязиндя Аллаh шейтаны лянятлямиш вя ъяннятдян говмушдур. Шейтан ъяннятдян говулдугдан сонра инсанлары доьру йолдан аздырмаг мягсядиля гийамятя гядяр Аллаhын она изн вермясини истямишдир. Шейтанын мягсяди юзцнцн ъяннятдян говулмасына сябяб кими эюрдцйц инсанлары Аллаhын разы олаъаьы hагг йолдан узаглашдырмаг вя беляъя онларын да ъяhяннямя эетмясиня сябяб олмагдыр.


Бу сябябля шейтан Щз.Адямдян бяри йарадылмыш бцтцн инсанлара ъцрбяъцр ойунларла йахынлашараг онлары аздырмаьа чалышыр. Шейтанын йалныз Аллаhа гятиййятля иман эятирян вя тявяккцл едян инсанлара тясири олмаз, беля ки, Аллаh Гуранда бу инсанларын сайынын аз олаъаьыны билдирмишдир. Еля бу сябябля Щз.Ибраhим Аллаhын йолундан узаглашан атасына вя гювмцня шейтана уймамаг вя она табе олмаг барядя хябярдарлыг етмиш вя беля демишдир:


"Атаъан! Щягигятян, сяня эялмяйян бир елм мяня эялмишдир. Ардымъа эял ки, сяни доьру йола чыхардым! Атаъан! Шейтана ибадят етмя, hягигятян, Шейтан Ряhмана чох аси олмушдур! Атаъан! Горхурам ки, Ряhмандан сяня бир язаб тохунсун вя беляъя Шейтана йолдаш оласан!"" ("Мярйям" суряси, 43-45).


 


Щз.Ибраhим гювмцня бир-бирини танрыйа чевирмямяйи вя Аллаhа шярик гошмамаьы тювсийя етмишдир

 


Мцшрик ъямиййятлярин ян габарыг хцсусиййятляриндян бири онларын Аллаhдан башга диэяр варлыглара Аллаhдан даhа чох инанмасы вя бу варлыглардан даhа чох горхмасыдыр. Бу инсанларын инандыьы варлыглар йалныз тахтадан вя дашдан дцзялдилян hейкяллярля битмир.


Бир инсанын башга бир инсаны Аллаhдан чох севмяси, Аллаhдан чох она гиймят вермяси, Аллаhын ризасы йериня онун разылыьыны цстцн тутмасы вя йа Аллаhдан чох о инсандан горхмасы да бир мцшрик хцсусиййятидир. Щямчинин Щз.Ибраhимин гювмцндя дя бир чох варлыглары Аллаhдан чох севян, онлара Аллаhдан да чох дяйяр верян инсанлар варды. Щалбуки гийамят эцнц бу инсанлар Аллаhдан башга бир эцъцн олмадыьыны анлайаъаг, Аллаhдан даhа чох дяйяр вердикляри варлыгларын ися яслиндя hеч дяйяр верилмяйя лайиг олмадыьыны, онларын да Аллаhын эцъц гаршысында аъиз гуллар олдугларыны эюряъякдир. Бу сябябля Щз.Ибраhим юз гювмцня Аллаhдан башга диэяр варлыглары илаhиляшдирмяйин йолверилмязлийини, якс hалда бу танрыларла гийамят эцнц лянятляниб ъяhяннямя атылаъагларыны хатырлатмышдыр:


"Деди: "Сизин Аллаhы гойуб бцтляри танры гябул етмяйиниз йалныз дцнйада аранызда олан достлуьа эюрядир. Сонра да гийамят эцнц бир-биринизи инкар едяъяк, бир-биринизя лянят охуйаъагсыныз. Мяскяниниз ъяhянням оду олаъаг, юзцнцзя дя кюмяк едян кимсяляр тапылмайаъагдыр!"" ("Янкябут" суряси, 25).


 


Щз.Ибраhим инсанлара Аллаhын бюйцклцйцнц вя эцъцнц тяблиь етмишдир

 


Щз.Ибраhим гювмцня Аллаhын варлыьыны вя бюйцклцйцнц дярк етмяси цчцн мцхтялиф нцмуняляр вермишдир. Мясялян, йалныз зянэин олдуьу цчцн тякяббцр эюстярян вя она саhиб олдугларыны верянин Аллаh олдуьуну унудан бир няфяр Щз.Ибраhимля Аллаh барядя мцбаhися етмишдир. Щз.Ибраhим бу адама hям юз аъизлийини, hям дя Аллаhын эцъцнц изаh етмяк цчцн беля бир ъаваб вермишдир:


"Аллаhын вердийи hюкмранлыг цзцндян Ибраhим иля Рябби барясиндя мцбаhися апаран шяхси эюрмядинми? Ибраhим: "Мяним танрым hям дирилдир, hям дя юлдцрцр" - дедийи заман, о: "Мян дя hям дирилдир, hям дя юлдцрцрям" - демишди. Ибраhим она: "Аллаh Эцняши шяргдян доьдурур, баъарырсанса, сян ону гярбдян доьдур!" - дедикдя, о кафир донуб галмышды. Щягигятян, Аллаh зцлм едянляри дцз йола йюнялтмяз!" ("Бягяря" суряси, 258).


Эюрцндцйц кими, Щз.Ибраhимин бу hикмятли вя аьыллы изаhаты гаршысында инкарчы адамын демяйя бир сюзц галмамышдыр. Мюминляр дя Щз.Ибраhимдян нцмуня эютцрмяли вя дини тяблиь едяркян hяр заман Аллаhын бюйцклцйцнц, сонсуз гцдрятини вурьуламалы, инкарчыларын мянтигсизлийини онлара изаh етмялидир.


 


Щз.Ибраhим эцвяниляъяк йеэаня эцъцн Аллаh олдуьуну тяблиь етмишдир

 


Щз.Ибраhимин ихласлы вя сямими тяблиьиня бахмайараг онун бцтляриня ибадят етмякдя исрарла давам едян гювмц hям ону доьру йолдан айырмаг, hям дя онлара етдийи тяблиья мане олмаг цчцн Щз.Ибраhимля мцбаhися етмишди. О заман Щз.Ибраhим гювмцня йалныз Аллаhдан горхдуьуну, ясл тяhлцкясизлийин вя гуртулушун Аллаhа тяслим олмагда олдуьуну тяблиь етмишдир:


"...Аллаh мяни доьру йола салдыьы hалда, сиз Онун барясиндя мянимля мцбаhися едирсиниз? Ряббимин истядийи hяр hансы бир шей истисна олмагла, мян сизин Она шярик гошдуьунуз бцтлярдян горхмурам. Ряббим hяр шейи елмля еhтива етмишдир. Мяэяр дцшцнцб юйцд-нясиhят гябул етмирсиниз? Аллаhын сизя hеч бир дялил ендирмядийи бцтляри Она шярик гошмагдан горхмадыьыныз hалда, мян нийя сизин гошдуьунуз шяриклярдян горхмалыйам? Яэяр билирсинизся, бу ики дястядян hансы ямин олмаьа даhа лайигдир? Иман эятириб иманларыны зцлмя гатышдырмайанлар ямин-аманлыгдадырлар. Щагг йола йюнялмишляр дя онлардыр!" ("Янам" суряси, 80-82).


Йер цзяриндя олан hяр шейин саhиби Аллаhдыр. Аллаhын изни олмадан бир кимся кимяся ня бир йахшылыг едя, ня дя бир зяряр веря биляр. Инсанын кюмяк умараг истинад едиб эцвяндийи эцъляр анъаг Аллаh иъаря верярся, бир йарар эятиря биляр. Щягиги бир гуртулуш вя тяhлцкясизлик цчцн инсанын юзцнц Аллаhа тяслим етмяси лазымдыр. Аллаh Гуранда она йюнялян гулларыны горуйаъаьыны билдирир. Еля буна эюря дя Щз.Ибраhим кими бцтцн мюминлярин дя Аллаhа иман эятирян инсанларын тяhлцкясизлик ичиндя олаъаьыны билмяси вя инсанлара да бу hягигяти изаh етмяси ваъибдир.


 


Щз.Ибраhим атасынын дцшмянчилийи гаршысында ян эюзял шякилдя мцнасибят эюстярмишдир

 


Щяр ъцр тяблиьата бахмайараг атасы Щз.Ибраhимя гаршы чыхмыш вя онунла дцшмян кими ряфтар едяряк беля демишдир:


"...Йа Ибраhим! Сян мяним тапындыьым танрылардан цзмц чевирирсян? Яэяр сон гоймасан, сяни мцтляг дашгалаг едяъяйям. Бир мцддят мяндян узаг ол!" ("Мярйям" суряси, 46).


Анъаг тямкинини hеч вахт позмайан Щз.Ибраhим атасынын hядяляйиъи ряфтарына гаршы сон дяряъя hюрмятля вя аьыллы бир ъаваб вермишдир. Щз.Ибраhимин ъавабы белядир:


"Ибраhим беля ъаваб верди: "Сяня салам олсун! Мян Ряббимдян сянин баьышланмаьыны диляйяъяйям. О мяня гаршы чох меhрибандыр. Мян сизи вя сизин Аллаhдан башга тапындыьыныз бцтляри тярк едиб бир кянара чякилир вя юз Ряббимя дуа едирям. Ола билсин ки, мян Ряббимя ибадят етмякля бядбяхт олмайым" ("Мярйям" суряси, 47-48).


 


Щз.Ибраhим гювмцня онун ситайиш етдийи бцтлярин hягиги бир танры ола билмяйяъяйини тяблиь етмишдир

 


Щз.Ибраhим гювмцня онун ситайиш етдийи танрыларыны мцстягил бир эцъляринин ола билмяйяъяйини, тяк Танрынын Аллаh олдуьуну баша салмаг цчцн она бцтляр барядя мцхтялиф суаллар вермишдир. Бу тяблиь цсулу инанмайанларын системинин чцрцклцйцня юзляринин дя шаhид олмасы бахымындан чох яhямиййятлидир. Бунун сайясиндя Щз.Ибраhим юз системляринин ня гядяр хараб олдуьуну гювмцнцн цзвляринин шяхсян юзляриня шифаhи олараг гябул етдирмишди. Щз.Ибраhимин юз гювмц иля олан сюhбятляриндян бири белядир:


"О заман ки, о юз атасына вя тайфасына демишди: "Няйя ибадят едирсиниз?" Онлар: "Бцтляря ибадят едир вя онлара тапынмагда давам едирик!" - дейя ъаваб вермишдиляр. Ибраhим демишди: "Онлары чаьырдыныз заман сизи ешидирлярми? Йахуд сизя бир хейир вя йа зяряр веря билирлярми?" Онлар: "Хейр, анъаг биз юз аталарымызын беля етдиклярини эюрдцк!" - дейя ъаваб вермишдиляр. Ибраhим демишди: "Инди няйя ибадят етдийинизи эюрцрсцнцзмц? - Сизин вя улу бабаларынызын?" ("Шуяра" суряси, 70-76).


Аллаh Гуранда hяр инсанын етдийи сяhви билдийини, йяни hяр няфсин бяhаня эятиряряк дцшцнмяк истямяся беля яслиндя она айдын олдуьуну, онун цчцн ясл доьрунун вя йа йаланын ня олдуьуну билдийини сюйлямишдир. Аллаhдан башга варлыглара инанан, онлардан кюмяк вя йардым уман бир инсан да яслиндя виъданы иля дцшцнся, онларын бир файда вермяйяъяйини о ан анлайар. Аллаhа шярик гошдуьу варлыгларын дуа етдийи заман ону ешитмядийини, она бир зяряр вя йа файда вермяк имканына малик олмадыьыны о ан дярк едяр. Анъаг мцхтялиф субйектив сябяблярля йеня дя бу hягигятляри дцшцнмяйя истямяйя биляр. Лакин бу, чох айдын олан бир hягигятдир.


Щз.Ибраhим ися юз суаллары иля гювмцнцн инсанларынын ситайиш етдийи варлыглар цзяриндя дцшцнмяляриня вя ня дяряъядя сяhв бир йолда олдугларыны баша салмаьа чалышмышдыр.


Йеня Щз.Ибраhим гювмцня ситайиш етдийи бцтлярдян ял чякмяк барядя хябярдарлыг етмиш, онлара бцтлярин яслиндя мцстягил эцъляри олмайан "рямзи бир hейкял" вя "юзляринин дцзялтдийи сахта танрылар" олдуьуну хатырлатмышдыр. Щз.Ибраhимин гювмцня ситайиш етдийи сахта танрыларындан ял чякяряк hягиги Танры олан Аллаhа йюнялмясинин ваъиблийини билдирян айялярдян бязиляри белядир:


"Ибраhим атасына вя тайфасына: "Сизин тапыныб дурдуьунуз бу hейкялляр нядир?" - дедийи заман. Онлар: "Биз аталарымызы онлара ибадят едян эюрдцк!" - дейя ъаваб вермишдиляр. Ибраhим онлара: "Анд олсун ки, сиз дя, аталарыныз да ачыг-ашкар азмысыныз!" - демишди. Онлар: "Сян бизя ъидди дейирсян, йохса зарафат едирсян?" - дейя сорушдугда беля ъаваб вермишди: "Хейр, Ряббиниз эюйлярин вя йерин Ряббидир ки, онлары йаратмышдыр. Мян дя буна шаhидлик едянлярдяням!" ("Янбийа" суряси, 52-56).


"Деди: "Сиз юзцнцз йонуб дцзялтдийиниз шейлярями ибадят едирсиниз? Щалбуки сизи дя, сизин дцзялтдикляринизи дя Аллаh йаратмышдыр!"" ("Сяффат" суряси, 95-96).


 


Щз.Ибраhим бцтцн варлыгларын Аллаhын нязарятиндя олдуьуну вя бцтцн hадисялярин Аллаhын изни иля баш вердийини билдирмишдир

 


Йухарыдакы айялярдян дя эюрцндцйц кими, бир чох инкарчы гювмляр кими Щз.Ибраhимин гювмц дя яслиндя доьру олдуьуну дцшцндцкляри цчцн дейил, ата-бабаларындан бу ъцр эюрдцкляри цчцн бцтляря ситайиш едирдиляр. Йяни бу батил систем кечмишдя йашайан инсанлардан онлара галан пис бир мирас иди. Щз.Ибраhим дя онлара давам етдикляри бу системин сон дяряъя йанлыш вя юзляриня зяряр верян бир систем олдуьуну бцтцн тяфяррцаты иля изаh етмишди. Вя онлара ситайиш етдикляри бцтлярин hеч бир эцъцнцн олмадыьыны хатырлатмыш, hяр шейин Аллаhын нязарятиндя олдуьуну тяблиь етмишди. Щз.Ибраhимин йухарыдакы айялярдя билдирилян сюhбятинин арды белядир:


"Алямлярин Рябби истисна олмагла, онлар мяним дцшмянимдир. Мяни йарадан вя мяни доьру йола йюнялдян Одур! Мяни йедирдян дя, ичирдян дя Одур! Хястяляндийим заман мяня йалныз О шяфа верир. Мяни юлдцряъяк, сонра дирилдяъяк Одур. Вя гийамят эцнц хятамы баьышлайаъаьына цмид етдийим дя Одур!" ("Шуяра" суряси, 77-82).


 


Щз.Ибраhим аьыллы цсулларла инсанларын виъданыны ойатмышдыр

 


Щяр ъцр чаьырышына бахмайараг гювмц бцтляря ситайиш мясялясиндя инадкарлыг етдийи hалда Щз.Ибраhим онлары дцшцнмяйя мяъбур едяъяк вя беляликля дя виъданларыны ойадаъаг йени сяйлярини hяйата кечирмишдир. Бунун цчцн гювмцнцн бцтлярин йанындан узаглашмасыны эюзлямиш вя онлар эедяндян сонра бцтцн бцтляри сындырыб даьытмышды. Анъаг буну едяркян гювмцнцн инсанларынын ня дяряъядя бюйцк бир аьылсызлыг етдиклярини онларын юзцня эюстярмяк цчцн ян бюйцк бцтц сындырмамышдыр. Гювмц "Танрыларымызы сянми бу эцня салдын?" ("Янбийа" суряси, 62) дейя сорушдуьу заман ися онлара беля ъаваб вермишдир:


"Бялкя, онларын бу бюйцйц буну етмишдир. Яэяр даныша билирлярся, юзляриндян сорушун!" - дейя ъаваб верди"  ("Янбийа" суряси, 63).


Щз.Ибраhимин гювмцнц баша салмаг цчцн истифадя етдийи тактикадан сонра гювмцнцн инсанлары виъданлары иля дцшцнцб бюйцк бир хята ичиндя олдугларыны анламышдылар. Анъаг виъданларынын гябул етдийи hягигят мянфяятляри, адят-яняняляри вя иътимаи гурулушлары иля зиддиййят тяшкил етдийи цчцн бу инсанлар ачыг-айдын эюрдцкляри hягигяти инкар етмишдиляр. Бу барядяки айяляр белядир:


"Бунун нятиъясиндя онлар юз-юзляриня мцраъиятля: "Сиз, доьрудан да, залимлярсиниз" - дедиляр. Сонра йеня дя юз кцфрляриня гайыдараг: "Ахы сян билирсян ки, бунлар данышмырлар!" - дедиляр. Ибраhим деди: "Еля ися Аллаhы гойуб сизя hеч бир хейир вя зяряр веря билмяйян бцтлярями ибадят едирсиниз? Тфу сизя дя, Аллаhдан башга ибадят етдийиниз бцтляря дя! Яъаба, баша дцшмцрсцнцз?" Беля дедиляр: "Яэяр бир иш эюряъяксинизся, ону йандырын вя танрыларыныза кюмяк един!" Биз дя: "Ей атяш! Ибраhимя гаршы сярин вя зярярсиз ол!" - дейя буйурдуг. Онлар hийля гурмаг истядиляр, лакин Биз онлары даhа чох зийана уьратдыг"  ("Янбийа" суряси, 64-70).


 


Щз.Ибраhим ян чятин вязиййятдя беля Аллаhа олан инамы вя тяслимиййяти иля мюминляря юрняк олмушдур

 


Щз.Ибраhим гювмц иля тякбашына апардыьы ъясур вя аьыллы мцбаризя иля мюминляр цчцн эюзял бир юрняк олмушдур. Гювмц тяряфиндян о да атылмагла hядяляндийи, она мцхтялиф тяляляр гурулдуьу беля бир чятин анда да Аллаhа олан тявяккцл вя тяслимиййятиндя нюгсанлара йол вермяйян Щз.Ибраhимин гювмцня вердийи ъаваб беля олмушдур:


"Деди: "Мян Ряббимя доьру эедирям. О мяня доьру йолу мцтляг эюстяряъякдир!"" ("Саффат" суряси, 99).


Щз.Ибраhимин бу сюзляри бцтцн мюминляря мцhцм бир hягигяти хатырладыр. Бцтцн инсанлары йарадан Аллаhдыр. Вя бцтцн инсанлар Онун тясбит етдийи бир заманда юлцб йеня Аллаhа гайыдаъаглар. "Шцбhясиз, мян Ряббимя эедяъяйям" дейян Щз.Ибраhим дя бу сюзц иля юлцмцн Аллаhа дюнцш олдуьуну бцтцн гювмцня хатырлатмышдыр. О hалда мцсялманлар да гаршылашдыглары hяр hадисядя Аллаhа олан сарсылмаз инамларыны диля эятирмяли вя инсанлары да буна дявят етмялидирляр.


 


Аллаh Щз.Ибраhими вя йанындакы мюминляри инананлара эюзял бир юрняк олараг эюстярмишдир

 


Щз.Ибраhим hям юз гювмцня, hям дя юзцндян сонра эялян гювмляря цстцн яхлагы иля юрняк олмушдур. Аллаh иман эятирянляр цчцн Она "сямими бир гялбля тяслим олан" Щз.Ибраhимдя вя онунла бирликдя олан мюминлярдя бир чох эюзял юрнякляр олдуьуну билдирмишдир:


"Ибраhим вя онунла бирликдя оланлар сизин цчцн эюзял юрнякдир. О заман онлар юз гювмцня беля демишдиляр: "Шцбhясиз ки, бизим сизинля вя сизин Аллаhдан башга ибадят етдикляринизля hеч бир ялагямиз йохдур. Биз сизи инкар едирик. Сиз бир олан Аллаhа иман эятирмяйинъя бизимля сизин аранызда hямишя ядавят вя нифрят олаъагдыр!" Анъаг Ибраhимин юз атасына: "Мян мцтляг сянин баьышланмаьыны диляйяъяйям. Мян hеч вяъhля сяни Аллаhдан гуртара билмярям!" - демяси истиснадыр. "Ей Ряббимиз! Биз анъаг Сяня тявяккцл етдик, тювбя едиб анъаг Сяня тяряф гайытдыг. Ахыр дюнцш дя анъаг сянин hцзурунадыр"" ("Мумтяhиня" суряси, 4).


 


Гуранда Щз.Ибраhимин цстцн яхлагы вя сечилмиш инсан олмасы hаггында айяляр

 


"Йахшы ямял саhиби олуб юзцнц Аллаhа тяслим едян, Ибраhимин hяниф миллятиня табе олан шяхсдян дин етибариля даhа эюзял ким ола биляр? Щягигятян, Аллаh Ибраhими дост тутмушдур!" ("Ниса" суряси, 125).


"...Щягигятян, Ибраhим йалварыб-йахаран вя hялим хасиййятли бир зат иди" ("Тювбя" суряси, 114).


"Ибраhим ня йяhуди, ня дя хачпяряст иди. О анъаг hяниф мцсялман иди вя шярик гошанлардан дейилди" ("Али-Имран" суряси, 67).


"Щягигятян, Ибраhим Аллаhа мцти, батилдян hагга тапынан бир имам иди. О hеч вахт мцшриклярдян олмамышды. О, немятляриня шцкр едян иди. Аллаh да ону сечди вя дцз йола йюнялтди. Биз она дцнйада эюзял немят бяхш етдик. Шцбhясиз ки, о, ахирятдя дя салеhлярдяндир!" ("Няhл" суряси, 120-122).


"Щягигятян, Ибраhим дя онун йолу иля эедянлярдян иди. О заман о юз Ряббинин hцзуруна тяртямиз бир гялбля эялмишди" ("Саффат" суряси, 83-84).


"Китабда Ибраhими дя йад ет. Щягигятян, о, бцсбцтцн доьруданышан кимся - бир пейьямбяр иди" ("Мярйям" суряси, 41).


"Щягигятян, Ибраhим hялим хасиййятли, йалварыб-йахаран вя юзцнц тамамиля тяслим етмиш бир зат иди" ("Щуд" суряси, 75).


"Сонрадан эялянляр арасында онун цчцн йахшы ад гойдуг. "Ибраhимя салам олсун!" Щягигятян, Биз йахшы ямял саhиблярини беля мцкафатландырырыг! Шцбhясиз ки, о Бизим мюмин бяндяляримиздян иди!" ("Саффат" суряси, 108-111).


"Юзцнц сяфеhлийя гойанлардан башга ким Ибраhимин дининдян цз чевиряр? Щягигятян, Биз ону дцнйада сечдик. Шцбhя йохдур ки, о, ахирятдя дя ямялисалеh оланлардандыр. Рябби Ибраhимя: "Ямримя тяслим ол!" - дедикдя, о: "Алямлярин Ряббиня тяслим олдум!" - дейя ъаваб вермишди" ("Бягяря" суряси, 130-131).


"Биз даhа юнъя Ибраhимя дя доьру йолу нясиб етмишдик. Биз ону билирдик" ("Янбийа" суряси, 51).


 

ЩЗ.ЛУТ

 


"Биз Лута да бир hюкм вя елм вердик, ону чиркин ишляр эюрян бир мямлякятдян хилас етдик. Щягигятян, онлар пис, фасиг бир тайфа идиляр. Биз ону мярhямятимизя говушдурдуг, чцнки о, доьрудан да, салеh кимсялярдян иди" ("Янбийа" суряси, 74-75).


Гуранда бяhс едилян ян азьын гювмлярдян бири Щз.Лутун гювмцдцр. Бу гювм айялярдя дя билдирилдийи кими, бир чох ъинси яхлагсызлыглар ичиндя олан, йол кясян вя тяъавцзкарлыг едян бир гювмдцр.


"Луту да йад ет! Бир заман о юз гювмцня демишди: "Доьруданмы сиз юзцнцздян яввял алямлярдян hеч кясин етмядийи ийрянъ бир иши эюрцрсцнцз? Щягигятянми сиз кишиляря йахынлашыр, йол кясир вя мяълисляриниздя чиркин иш эюрцрсцнцз?" Тайфасынын ъавабы анъаг: "Яэяр доьру данышанлардансанса, бизя Аллаhын язабыны эятир!" - демякдян ибарят олду" ("Янкябут" суряси, 28-29).


"Луту да пейьямбяр эюндярдик. Бир заман о юз тайфасына демишди: "Сиздян яввял бяшяр яhлиндян hеч кясин етмядийи hяйасызлыьы сизми едяъяксиниз? Сиз гадынлары атыб шяhвятля кишилярин цстцня эялирсиниз, Сиз, доьрудан да, hядди ашмыш бир тайфасыныз!"" ("Яраф" суряси, 80-81).


"Доьруданмы сиз бяшяр ювладындан йалныз еркяклярля йахынлыг едирсиниз? Вя Ряббинизин сизин цчцн йаратдыьы гадынларынызы тярк едирсиниз? Сиз hядди ашан бир ъамаатсыныз!"" ("Шцяра" суряси, 165-166).


"Лут о заман юз тайфасына демишди: "Эюзцнцз эюря-эюря чиркин ишлями мяшьул олурсунуз? Сиз гадынлары горуйуб шяhвятля еркяклярин йанынамы эедирсиниз? Щягигятян, сиз ъаhил бир тайфасыныз!"" ("Нямл" суряси, 54-55).


Щз.Лут hяр ъяhятдян бюйцк бир азьынлыг вя яхлагсызлыг эирдабында олан гювмцнц Аллаh цчцн йашамаьа вя эюзял яхлаглы олмаьа чаьырмышдыр. Цсйанкар ряфтарындан вя чиркин ямялляриндян ял чякмяк истямяйян гювм ися Щз.Лута инадла гаршы чыхмышды. Анъаг гювмцнцн исрарлы инкарына бахмайараг Аллаhын бцтцн пейьямбярляри кими Щз.Лут да гювмцнц hидайят йолуна йюнялтмяк цчцн ъидди сяй эюстярмиш, бу азьын инсанларын hцъумларындан вя атдыьы ифтиралардан чякинмядян онлары Аллаhын йолуна чаьырмышды.


Аллаhын йухарыдакы айяляриндя дя билдирилдийи кими, Щз.Лут гювмцня етдикляри чиркинликляри изаh етмиш вя онлары Аллаhын бяйяндийи тямиз бир hяйата чаьырмышдыр. Анъаг тарих бойу бир чох инкарчы гювм кими Щз.Лутун гювмц дя юз пейьямбяриня итаят етмямиш вя ону доьру йолдан айырмаг цчцн мцхтялиф ифтиралар атмаьа чалышмышды.


Бюйцк бир азьынлыг ичиндя олан Лут гювмц Щз.Луту йурдларындан говуб чыхармагла hядялямиш, пейьямбярин вя йанындакы мюминлярин мадди вя мяняви тямизлийиня истеhза етмишди. Щз.Лут онлары дяфялярля hагг йолуна чаьырдыьы hалда онун бу чаьырышына ъаваб вермяйян вя инадла инкар едян гювмцня реаксийасыны беля диля эятирмишдир:


"Лут деди: "Щягигятян, мян сизин ямялинизя нифрят едянлярдяням!" ("Шуяра" суряси, 168).


Бу айядян дя эюрцндцйц кими, Щз.Лут юз гювмцнцн бцтцн инадкарлыьына вя азьынлыьына бахмайараг Аллаhын ямрляриня уймуш, инсанлары да буна дявят етмиш вя бунда гяти бир гярарлылыг эюстярмишдир. Аллаhын разы олмайаъаьы hяр ъцр давранышдан юзцнцн дя разы олмадыьыны вя буна мане олмаг цчцн сяй эюстяряъяйини диля эятирмишдир.


 


Щз.Лут гювмцнц Аллаhдан горхуб чякинмяйя чаьырмышдыр

 


Щз.Лут да гювмцня юнъя Аллаhын эюндярдийи етибарлы бир пейьямбяр олдуьуну вя апардыьы тяблиьатын явязиндя hеч бир шей истямядийини билдиряряк онлары Аллаhдан горхуб чякинмяйя дявят етмишдир:


"О заман ки, гардашлары Лут онлара деди: "Мяэяр горхмурсунуз? Шцбhясиз ки, мян сизин цчцн етибар олунасы бир пейьямбярям! Артыг Аллаhдан горхун вя мяня итаят един! Мян бунун мцгабилиндя сиздян hеч бир музд истямирям. Мяним мцкафатым анъаг алямлярин Ряббиня аиддир!" ("Шуяра" суряси, 161-164).


Инсанын Аллаhын бяйяндийи яхлагы там йериня йетиря билмяси цчцн сюзцн ясл мянасында бир Аллаh горхусуна саhиб олмасы лазымдыр. Яэяр бир инсан Аллаhдан горхурса, Аллаhын бяйянмядийи бир яхлагы биля-биля юзцндя сахламаз. Нисбятян етдийи сяhв бир давраныш варса да доьруну юйряндийи анда хяталы давранышыны дцзялдяр. Аллаhын разы олаъаьы бир hяйат йашайар вя hям дцнйада, hям дя ахирятдя эюзял бир hяйат ума биляр. Бу сябябля Щз.Лут кими бцтцн елчиляр юз гювмляриня Аллаhдан горхмаларынын лазымлылыьы барядя хябярдарлыг етмишляр.


 


Щз.Лут гювмцнц аьлы башында давранмасы вя етдийи ямялляря эюря утанмасы барядя хябярдар етмишдир

 


Лут гювмцнцн инкарчылыгда инад етмясинин явязиндя Аллаh онлара эюндяряъяйи язабы Щз.Лута хябяр вермяляри цчцн мялякляр эюндярмишдир. Эялян мялякляри инсан зянн едян гювм гачараг Щз.Лутун йанына эялмишдир. Щз.Лутла гювмц арасында олан сюhбят белядир:


"Елчиляримиз Лутун йанына эялдикляри заман яндишяйя дцшдц, цряйи сыхылды вя: "Бу, чох чятин бир эцндцр!" - деди. Тайфасы тялясик йанына эялди. Онлар яввял дя пис ишляр эюрцрдцляр. Лут онлара деди: "Ей гювмцм! Бунлар мяним гызларымдыр. Онлар (ниэаh бахымындан) сизин цчцн даhа тямиздирляр. Аллаhдан горхун вя мяни гонагларын йанында рцсвай етмяйин. Мяэяр аранызда аьлы башында бир адам йохдур?" Онлар дедиляр: "Сянин гызларына hеч бир ряьбятимиз олмадыьыны, шцбhясиз, билирсян. Ня истядийимизи дя, йягин ки, билирсян!"" ("Щуд" суряси, 77-79).


Эюрцндцйц кими, Аллаh горхусуну билмяйян Лут гювмц юз азьын истяклярини ачыг шякилдя диля эятиря биляъяк гядяр утанъаглыг hиссини итирмиш инсанлардан ибарят иди. Ялбяття, бу, динсизлийин тябии бир нятиъясидир. Бу азьын hярякят мцасир дюврцн диндян узаг ъямиййятляриндя дя олдугъа йайылмыш вя йаддан чыхарылмамыш бир низамдыр. Чцнки эюзял яхлагы, доьруну вя йаланы инсана юйрядян диндир. Цряйиндя Аллаh горхусу олмайан вя диндян узаг йашайан инсанларын виъданы ися кор олур. Беля инсанларын hяйа вя утанъаглыг кими цстцн яхлаги хцсусиййятляри йа чох мяhдуддур, йа да hеч йохдур. Гювмцнцн етдийи бир чиркин тяклифин динсизлийин эятирдийи бир нятиъя олдуьуну билян Щз.Лут да гювмцня Аллаhдан горхмаьын вя ону йадларын йанында хяъил етмямяйин лазымлылыьыны сюйлямишдир.


Щз.Лута елчиляр эялдийи заман гювмц иля арасында сюhбятляри билдирян айялярдян бязиляри белядир:


"Шяhяр яhли бир-бирини муштулуглайыб эялди. Лут деди: "Бунлар мяним гонагларымдыр. Мяни рцсвай етмяйин! Аллаhдан горхун вя мяни хар етмяйин! Онлар: "Мяэяр биз сяня адамлары гадаьан етмядикми?" - дейя сорушдулар. Лут деди: "Бунлар мяним гызларымдыр. Яэяр истядийинизи едяъяксинизся (буйурун, онларла евлянин)!" Ъанына анд олсун ки, онлар мястликляри ичиндя сярэярдан вязиййятдя дуруб галдылар. Шяфяг доьанда о дяhшятли сяс онлары бцрцдц. Онларын алтыны-цстцну чевирдик вя башларына одда бишмиш эилдян бярк дашлар йаьдырдыг. Бунда дцшцнцб-дашынанлар цчцн, сюзсцз ки, нечя-нечя ибрятляр вардыр! Щягигятян, о йолун цстцндя hяля дя дурмагдадыр! Бунда мюминляр цчцн, сюзсцз ки, бир ибрят дярси вардыр!" ("Щиър" суряси, 67-77).


Эюрцндцйц кими, Щз.Лутун чаьырышларына мяhял гоймайан, азьын яхлагындан ял чякмяйян бир гювм hяля дцнйа hяйатында икян шиддятли бир язабла гаршылашмышдыр. Бу, онларын йалныз дцнйа hяйатында алдыьы ъязадыр, ахирятдя эюряъякляри язаб ися даhа шиддятли олаъагдыр.

 


 


ЩЗ.ЙЯГУБ

 


"Гцввят вя бясирят саhиби олан бяндяляримиз Ибраhими, Исhагы вя Йягубу да йад ет! Биз йурду анмаг хислятини онлара мяхсус елядик. Шцбhясиз ки, онлар дярэаhымызда сечилмиш ян йахшы кимсялярдяндирляр!" ("Сад" суряси, 45-47).


Щз.Йягуб Щз.Ибраhимин сойундандыр. Аллаh Щз.Ибраhими вя оьулларыны гювмлярини хейиря чаьыран вя hидайятя йюнялдян бир башчы етмишдир. Вя буну Гуранда беля билдирмишдир:


"Биз онлары ямримизля доьру йола эятирян имамлар етдик. Биз онлара хейирли ишляр эюрмяйи, намаз гылмаьы вя зякат вермяйи вяhй етдик. Онлар йалныз Бизя ибадят едирдиляр" ("Янбийа" суряси, 73).


 


Щз.Йягуб оьулларына hагг диня итаят етмяйи вя салеhлярдян олмаьы вясиййят етмишдир

 


Гуранда Щз.Йягубун апардыьы тяблиьатдан бяhс едян айяляр "Бягяря" сурясиндя йер алыр. Аллаh Щз.Йягубун оьулларына вясиййятини беля билдирир:


"Ибраhим вя Йягуб буну юз оьланларына вясиййят едиб: "Ей оьланларым, hягигятян, Аллаh сизин цчцн дин сечди, сиз дя анъаг мцсялман олараг юлмялисиниз!"" ("Бягяря" суряси, 132).


Мцсялман кими ъан вермяк Аллаhдан горхан инсанларын ян мцhцм дуаларындан биридир. Чцнки бир инсан hяйаты бойу салеh ямялляр етдийи hалда сонрадан ниййятини позуб иманындан дюнярся, бцтцн ямялляри боша эедяъяк вя ъяhянням язабына лайиг олаъагдыр. Щз.Йягуб оьулларына "мцсялман кими ъан верин" дейяркян онлара бу мювзуда хябярдарлыг етмиш вя сямими ниййятлярини вя гярарларыны ясла позмадан иманларыны горумаларыны тювсийя етмишдир. Аталарынын вясиййятиня уйан оьуллар Аллаhа ибадят едяъяклярини вя Она тяслим олдугларыны беля диля эятирмишляр:


"Йохса Йягубун юлцмц йетишдикдя сиз онун йанында идиниз?! О: "Мяндян сонра няйя ибадят едяъяксиниз?" - дейя оьланларындан сорушдуьу заман, онлар: "Сянин Аллаhына вя аталарын - Ибраhимин, Исмаилин вя Исhагын Аллаhы олан тяк Аллаhа тяслим олаъаьыг" - дедиляр" ("Бягяря" суряси, 133).


 


Щз.Йягуб оьулларына тявяккцл етмяйи нясиhят етмишдир

 


"Деди: "Оьулларым! Ейни бир гапыдан эирмяйин, айры-айры гапылардан дахил олун. Бунунла беля, мян Аллаhын гяза-гядярини сиздян hеч бир шейля дяф едя билмярям. Щюкм йалныз Аллаhындыр. Мян анъаг Она тявяккцл етдим. Гой тявяккцл едянляр дя анъаг Она тявяккцл етсинляр!" Онлар аталары ямр етдийи кими дахил олдугда Аллаhын гяза-гядярини ясла онлардан дяф едя билмяди, анъаг Йягубун цряйиндяки бир диляйи йериня йетирмиш олду. Шцбhясиз ки, Йягуб ону юйрятдийимиз цчцн бир елм саhиби иди. Лакин инсанларын яксяриййяти билмяз!" ("Йусиф" суряси, 67-68).


Щз.Йягуб оьулларына шяhяря эиряркян тядбирли олмаьы нясиhят едяркян чох мцhцм бир hягигяти дя хатырладараг тядбиря дейил, Аллаhа эцвянмяйин ваъиблийини вурьуламышдыр. Чцнки Аллаh истямяся, инсан юзцня зяряр вя йа файда вермяк эцъцня саhиб дейил. Башына эялян hеч бир шейин гаршысыны ала билмяз, hеч бир хейиря дя говуша билмяз. Мюмин Аллаh ризасыны ахтардыьы цчцн лазым олан бцтцн тядбирляри эюряр. Амма нятиъянин Аллаhын изни иля олдуьуну гяти олараг билир, йалныз Она эцвяниб дурур.


 


ЩЗ.ЙУСИФ

 


"...О, hягигятян, Бизим садиг бяндяляримиздяндир!" ("Йусиф" суряси, 24).


"...Она сюзляри йозмаьы юйрятдик. Аллаh Юз ишиндя галибдир, лакин инсанларын яксяриййяти билмяз! Ян йеткин дюврцня чатдыгда она hикмят вя елм вердик. Биз йахшы ишляр эюрянляри беля мцкафатландырырыг!" ("Йусиф" суряси, 21-22).


Гуранын 12-ъи суряси олан "Йусиф" суряси 111 айядир вя hарадаса бцтювлцкдя Щз.Йусифдян бяhс едилир. Щз.Йусиф кичик йашларындан етибарян Аллаhын мцхтялиф hадисялярля имтаhан етдийи, сон дяряъя сябрли, ихласлы, йанындакы инсанлара тез-тез Аллаhын варлыьыны вя цстцнлцйцнц билдирян бир пейьямбярдир. Тявяккцлц, Аллаhа гялбян баьлылыьы, сядагяти, hадисяляр гаршысында тямкинли давранмасы бцтцн мюминляр цчцн чох эюзял бир юрнякдир.


Аллаh Щз.Йусифя hяля ушаг икян эюстярдийи бир йуху иля эяляъякдя она бюйцк бир елм вя немятляр веряъяйини мцждялямишдир. Щз.Йусиф эюрдцйц бу йухуну атасы Щз.Йягуба данышмыш, о да йухуну беля йозмушдур:


"Бир заман Йусиф атасына демишди: "Атаъан! Мян он бир улдуз вя Эцняшля Айы эюрдцм. Эюрдцм ки, онлар мяня сяъдя едирляр". Деди: "Ъан оьул! Йухуну гардашларына данышма, йохса сяня бир hийля гурарлар. Чцнки Шейтан инсанын ачыг-ашкар дцшмянидир. Ряббин сяни сечиб цстцн тутаъаг, сяня йуху йозмаьы юйрядяъяк, бундан яввял бабаларын Ибраhимя вя Исhага немятини тамамлайыб вердийи кими, сяня вя Йягуб няслиня дя тамамлайыб веряъяк. Щягигятян, Ряббин биляндир, hикмят саhибидир!"" ("Йусиф" суряси, 4-6).


 


Щз.Йусиф Аллаhын ризасынын hяр шейдян ваъиб олдуьуну билдирмишдир

 


Щз.Йусиф чох кичик йашда оларкян атасы ону чох севдийи цчцн гардашлары ону гысганырды. Ондан гуртулмаг цчцн ону бир гуйунун ичиня атмышдылар. Щз.Йусифи гуйунун ичиндя сахлайан гардашлары аталарына "Йусифи гурд йеди" ("Йусиф" суряси, 17) дейяряк йалан сюйлямишдиляр. Сонра бир карван Щз.Йусифи тапмыш вя ону Язиз адлы бир мисирлийя сатмышды. Щз.Йусиф узун илляр бу адамын евиндя галмыш, анъаг йеткинлик йашына чатанда Язизин арвады ону зина етмяйя мяъбур етмишди. Фягят Аллаhдан горхан Щз.Йусиф беля бир шейя гол гоймамыш вя гадына Аллаhы хатырладараг беля ъаваб вермишди:


"Евиндя олдуьу гадын товлайыб йолдан чыхартмаг истяди вя гапылары баьлайараг: "Ди эялсяня!" - деди. Йусиф ися: "Мян Аллаhа сыьынырам. Ахы о мяним аьамдыр. О мяня йахшы бахыр. Щягигятян, зцлм едянляр ниъат тапмазлар!" - дейя ъаваб верди" ("Йусиф" суряси, 23).


Мягсядиня наил олмайан гадын ися Щз.Йусифя ифтира атмышдыр. Шаhидлярин сюзляриня вя эятирилян дялилляря эюря, Щз.Йусифин эцнаhкар олмамасы тясдиглянся дя о, бир мцддят сонра зиндана атылмышдыр. Щяр заман Аллаhын ону сынадыьыны биляряк Ряббимизи ян чох разы едяъяйи давранышы сечян Щз.Йусиф бу hадисядя дя зинданда олмаьын юзц цчцн даhа мцнасиб олдуьуну беля диля эятирмишдир:


"Йусиф деди: "Ей Ряббим! Мяним цчцн зиндан бунларын мяни сювг етдикляри иши эюрмякдян хошдур. Яэяр hийлясини мяндян дяф етмясян, мян онлара мейл едяр вя ъаhиллярдян оларам"" ("Йусиф" суряси, 33).


Бу hадисядян дя эюрдцйцмцз кими, Аллаhа гятиййятля иман эятирян бир адам гаршысына чыхан hеч бир hадисядя тямкинини итирмямяли, Аллаhа тявяккцл етмяли вя мцтляг эюзял бир нятиъя иля гаршылашаъаьыны унутмамалыдыр. Чцнки Аллаh сямими гулларына дцнйада вя ахирятдя йардым едяъяйини билдирмишдир. Щямчинин Щз.Йусифин hяйаты Гуранда бу мювзу иля баьлы верилян мцhцм бир юрнякдир.


 


Щз.Йусиф hябсхана йолдашларына hяр шейи верянин Аллаh олдуьуну хатырлатмышдыр

 


Щз.Йусифля бирликдя зиндана атылан ики ъаван оьлан да вар иди. Бунлар Щз.Йусифя эюрдцкляри йухуну данышмыш вя бу йухуларын ня мяна вердийини юйрянмяк истямишдиляр. Щз.Йусиф зиндан йолдашларына бцтцн пейьямбярляр кими юнъя Аллаhын варлыьыны изаh етмиш, саhиб олдуьу елмин hягиги саhибинин Аллаh олдуьуну сюйлямишди:


"Йусиф беля ъаваб верди: "Йейяъяйиниз тяам эялмямишдян яввял мян онун мянасыны сизя хябяр верярям. Бу, Ряббимин мяня юйрятдийи елмлярдяндир. Мян Аллаhа инанмайан вя ахиряти дя инкар еляйян бир тайфанын динини тярк етдим! Мян ата-бабаларым Ибраhим, Исhаг вя Йягубун дининя табе олдум. Бизя hеч бир шейи Аллаhа шярик гошмаг йарашмаз. Бу Аллаhын бизя вя инсанлара бяхш етдийи немятдир, лакин инсанларын яксяриййяти шцкр етмяз!" ("Йусиф" суряси, 37-38).


Щз.Йусифин бу хатырлатмасы диггяти мюминлярин ясла унутмамалы олдуьу бир hягигятя ъялб едир. Инсанын саhиб олдуьу бцтцн мадди вя мяняви хцсусиййятляри Аллаh верир. Вя Аллаh истядийи анда бир инсана вердиклярини эери алмаьа вя йахуд гат-гат артыьыны вермяйя гадирдир. О hалда инсанларын буну ясла унутмамасы, саhиб олдуглары hеч бир хцсусиййятля юйцнмямяси сон дяряъя мцhцмдцр.


 


Щз.Йусиф зиндан йолдашларына тяк Танрынын Аллаh олдуьуну, йалныз Она гуллуг етмяйин ваъиб олдуьуну тяблиь етмишдир

 


Щз.Йусиф даhа сонра сюhбятиня давам етмиш вя Аллаhдан башга танры олмадыьыны билдириб йолдашларыны Аллаhа гуллуг етмяйя чаьырмышдыр:


"Ей мяним ики зиндан йолдашым! Айры-айры танрылар даhа йахшыдыр, йохса бир олан, гадир олан Аллаh?! Аллаhдан гейри ибадят етдикляриниз сизин вя аталарынызын гойдуьунуз адлардан башга бир шей дейилдир. Аллаh ися онлара hеч бир дялил назил етмямишдир. Щюкм анъаг Аллаhындыр. О сизя йалныз Онун Юзцня ибадят етмянизи буйурмушдур. Доьру дин будур, лакин инсанларын яксяриййяти билмяз!" ("Йусиф" суряси, 39-40).


Диггят етсяк, Щз.Йусиф Аллаhа шярик гошан зиндан йолдашларынын суалларына дярhал ъаваб вермямишди. Юнъя онлары имана чаьырмыш вя ширк гошмамаларыны нясиhят етмишдир. Иман саhиби олмайан бир инсан дцшдцйц пис вязиййятин фяргиня вармадыьындан юзц цчцн няйин биринъи олдуьуна гярар веря билмяз, икинъи дяряъяли мясялялярля кифайятляняр. Бу hалда гаршысындакы инсаны танымаг вя она файдалы олан юйцдц вермяк мюминин боръудур. Бцтцн инсанлара файда эятирян ясас амил имандыр. Щз.Йусиф дя илк юнъя иманы изаh етмишдир.


Щз.Йусифин йашадыьы мцhит вя шяртляр ня гядяр чятин олурса олсун о, юз ряфтарында вя Аллаhын hюкмлярини йериня йетирмякдя ян кичик бир дяйишиклик беля етмямишдир. Щз.Йусиф hябсхана мцhитиндя беля тяблиь вязифясини иъра етмякдя давам етмишдир. Щз.Йусифин бу давранышы мцсялманлар цчцн чох эюзял бир юрнякдир.


 


Щз.Йусиф няфсин инсана пислийи ямр етдийини

демишдир

 


Баш верян hадисяляр нятиъясиндя зиндана атылмасына сябяб олан гадын юз ямялини етираф етмиш, Щз.Йусифин эцнаhсызлыьы ортайа чыхмышдыр. Щз.Йусиф ися эцнаhсызлыьы ортайа чыхдыгдан сонра илк юнъя няфсини тямизя чыхармаьа hеч бир заман ъяhд эюстярмядийини вурьуламышдыр:


"Йусиф деди: "Бу она эюрядир ки, о олмадыгда мяним она хяйанят етмядийими вя Аллаhын хаинлярин hийляляриня йол вермядийини билсин!


Мян юзцмц тямизя чыхартмырам. Ряббимин ряhм етдийи кимся истисна олмагла, няфс пис ишляр эюрмяйи ямр едяр. Щягигятян, Ряббим баьышлайандыр, ряhм едяндир!"" ("Йусиф" суряси, 52-53).


Щз.Йусифин няфсини мцдафия етмяк истямямясинин сябябини анламаг цчцн "няфс" сюзцнцн изаhы цзяриндя дурмаг лазымдыр. Няфси инсанын ичиндя олан "пислийи ямр едян эцъ" кими изаh едя билярик. Няфсин истякляри Аллаhын ризасына уйьун олан давранышла зиддиййят тяшкил едирся, мюминляр hеч бир заман няфсляриня табе олмаз, hяр hансы бир мясялядя Аллаhын ризасыны газанмаьа чалышарлар. Щз.Йусиф дя няфсин бу ъяhятини билдийи цчцн ону мцдафия етмяйин хяталы олаъаьыны сюйлямишдир.


 


Щз.Йусиф она вердийи немятляр цчцн Аллаhа шцкр етмишдир

 


Щз.Йусиф эцнаhсызлыьы ортайа чыхдыгдан сонра етибарлы бир адам кими юлкянин хязиняляринин башчысы тяйин едилмишдир. Бундан сонра аилясини дя йанына апармышдыр. Вя онлара да Аллаhа олан тявяккцлцнц, етибарыны, hяр шейин Онун нязарятиндя олдуьуну hеч бир заман унутмадыьыны билдирмишдир:


"Ата-анасыны тахт цстцня галдырды. Онлар hамысы она тязим едиб яйилдиляр. Йусиф деди: "Атаъан! Бу яввял эюрдцйцм йухунун йозумудур. Ряббим ону hягигятя чевирди. О мяня йахшылыг етди, чцнки мяни зиндандан гуртарды. Шейтан мянимля гардашларымын арасыны вурдугдан сонра сизи чюлдян эятирди. Щягигятян, Ряббим истядийиня гаршы лцтфкардыр. О, доьрудан да, биляндир, hикмят саhибидир!"" ("Йусиф" суряси, 100).


Йашадыьы hяр сыхынтыда Аллаhа тявяккцл едян, немятя говушанда да ейни шякилдя Ряббимизя йюнялян Щз.Йусиф Аллаhа беля дуа етмишдир:


"Ей Ряббим! Сян мяня сялтянятдян бир пай вердин. Мяня йуху йозмаьы юйрятдин. Ей эюйляри вя йери йарадан! Сян дцнйада да, ахирятдя дя мяним ихтийар саhибимсян. Мяним ъанымы мцсялман олараг ал вя мяни ямялисалеhляря говушдур!"" ("Йусиф" суряси, 101).


Эюрцндцйц кими, Гуранда Щз.Йусифин ушаглыьындан етибарян йашадыьы мцхтялиф hадисялярдяки hярякятляри вя давранышы hаггында мялуматлар верилмишдир. Бу мялуматлар бизя Аллаhын бир пейьямбяри олан Щз.Йусифин цстцн яхлагыны, Аллаhа олан иманыны, тяслимиййятини, сядагятини ачыг эюстярир. Гаршылашдыьы шяртляр ня олурса олсун пейьямбярин цстцн яхлагында вя тяслимиййятиндя ян кичик бир дяйишиклик дя олмамыш, бцтцн hяйаты бойу ятрафындакы инсанлара Аллаhын варлыьыны вя сонсуз гцдрятини изаh етмишдир.


Щз.Йусиф пейьямбяр олса да онун мцсялман кими юлмяйи вя салиhляр арасында йер алмаьы истямяси дя цзяриндя ъидди дцшцнцлмяси лазым эялян бир мювзудур. Щеч кимин мюмин кими юлмяйя вя ъяннятя эетмяйя гарантийасы йохдур. Мюминляр буну биляряк Аллаhдан горхар вя Щз.Йусиф кими мцсялман кими юлмяк цчцн дуа едярляр.