ƏSAS SƏHİFƏ SAYT HAQQINDA ƏLAQƏ
Pisman Olmadan nce - Harun Yahya

ПЕШМАН
O
ЛМАМЫШДАН
OНЧЕ


ЩЕСАБ ЭЦНЦНЦН

ПЕШМАНЧЫЛЫЬЫ

Сур чалынаъаг вя Аллаhын истядийи кяслярдян башга эюйлярдя вя йердя ким варса, дцшцб юляъякдир. Сонра сур бир даhа чалынаъагдыр, онлар гябирляриндян чыхыб бахышаъаглар. Йер юз Ряббинин нуру иля ишыгланаъаг, ямял китабы ортайа гойулаъаг, пейьямбярляр вя шаhидляр эятириляъяк. Онларын арасында hагла hюкм вериляъяк вя онлара hеч бир hагсызлыг едилмяйяъякдир. Щяр кяся етдийи ямялин hаггы там вериляъякдир. Ахы О, онларын тутдуглары ямялляри чох йахшы биляндир (Зумяр, 39/68-70).

Дцнйайа эялиб-эетмиш бцтцн инсанлар hесаб эцнц дирилдиляъякляр. Анъаг инкар едянляр цчцн дирилиш аны чятин кечяъяк. Инкарчыларын дирилиш анындакы чашгынлыглары вя о вязиййятдяки данышыглары Гуранда беля хябяр верилир:

Онлар дейярляр: Вай hалымыза! Уйудуьумуз йердян бизи ким галдырды? Бу ки Мярhямятлинин вяд етдийидир, елчиляр доьру дейирлярмиш! (Йасин, 36/52).

Щагг олан вядя йахынлашанда кафирлярин эюзляри бяряляъяк: Вай hалымыза ки, биз бундан бихябяр олмушуг! Бяли, биз hагсыз олмушуг, - дейяъякляр. (Янбийа, 21/97).

Вай hалымыза! нидасы онларын йашадыглары бюйцк горху вя пешманчылыьын ифадясидир. Чцнки hяйатлары бойу онлары ахирятля тянбеh едиб, горхудан инсанларын доьру сюйлядиклярини йенидян дирилдикляри эцн баша дцшяъякляр. Долайысы иля онлара вяд едилян башга няснялярин дя башларына эяляъяйини артыг анлайаъаглар. Бир заманлар hягигят олдуьуна инанмадыглары язабы чякмяйя мяъбур едиляъякляр вя гуртулмаг имканлары да олмайаъаг.

Инкар едянляр дирилишдян сонра Аллаhын hцзуруна эятириляъякляр вя бцтцн ямялляриндян долайы сорьу-суала чякиляъякляр. Бу hесаблара эюря дя баряляриндя hюкм вериляъяк. Бундан ютрц онлар кими дцнйада Аллаhын гойдуьу мяhдудиййятляри танымайан, гцрурланараг hярякят едян инсанларын hамысы бирликдя Аллаhын hцзуруна эятириляъякляр:

Сур сяслянян эцн бюлцк-бюлцк эяляъяксиниз. (Нябя, 78/18).

Бу hесаб эцнц инкарчылар hеч няйин Аллаhын разылыьыны газанмагдан вя Онун язабындан горунмагдан даhа яhямиййятли олмадыьыны анлайарлар. Аллаhын эцъцнц вя варлыьыны тясдигляйян дялилляр ачыг олдуьу hалда вя Аллаh Онун разылыьыны газанмаьын йолларыны эюстярмясиня бахмайараг, бу фцрсятдян ня цчцн йарарлана билмядиклярини фикирляшдикъя йашадыглары пешманчылыг даhа да шиддятляняр. Данышыгларындан ичляриндяки пешманчылыг ачыг-ашкар hисс едиляр:

О эцн hагсыз кяс юз яллярини дишляйяряк дейяъякдир: Каш мян пейьямбярля бирэя йол тутайдым! Вай hалыма! Каш филан-филан олмушу юзцмя дост эюрмяйяйдим! Зикр мяня эялдикдян сонра о, мяни ондан йайындырды. Доьрудан да шейтан бярк айагда инсаны гойуб гачар (Фурган, 25/27-29).

Инкар едянляр hесаб эцнц бцтцн бунлары дцшцняркян тамамиля юз hалларынын гейдиня галарлар. Беля ки, ня ушагларыны, ня hяйат йолдашларыны, ня аналарыны, ня дя аталарыны эюзляри эюрмяз. Аллаh бу вязиййяти Гуранда беля тясвир едир:

Гулагбатырыъы сяс эяляндя, о эцн инсан юз гардашындан гачар, юз анасындан вя атасындан, hяйат йолдашы вя оьланларындан да. О эцн онлардан hяр кясин юзцня кифайят едяъяк иши олаъагдыр. (Ябяся, 80/33-37).

Гоhумлуг ялагяляринин даhа онлар цчцн hеч бир яhямиййяти галмамышдыр. Бу адамлар цчцн ясас олан йеэаня мясяля Аллаhын язабындан гуртула билмякдир. Бунун мцгабилиндя ися ювладларыны, hяйат йолдашларыны, баъы вя гардашларыны фидйя олараг вермяйи дя тяклиф едярляр:

О эцн сяма яримиш мис кими, даьлар да лазымсыз йун кими олаъагдыр вя дост достун hалыны сорушмайаъагдыр. О эцн онлар бир-бириляриня эюстяриляъякляр. Эцнаhкар о эцнцн язабындан гуртармаг цчцн фидйя вермяк истяйяъякдир. Оьланларыны, hяйат йолдашыны вя гардашыны, она сыьынаъаг вермиш гоhум-ягрябасыны, йердя олан кимсялярин hамысыны да, тяки сонра бу, ону хилас етсин. Хейр! О дяятли атяшдир! (Мяариъ, 70/8-15).

Ялбяття, hесаб эцнц инкар едянлярин сярф етдикляри бу ямяк нятиъясиз галаъаг. Щямин инсанларын дцнйада икян мал, мягам вя ювлад саhиби олмаг ян бюйцк арзулары олмушду. Щятта бу мягсядляриня чата билмяк цчцн бцтцн hяйатларыны сярф етмишдиляр. Анъаг hесаб эцнц бунларын hеч биринин дяйяри олмадыьыны баша дцшяъякляр. Аллаhын йанына эятирилдикляри ан инкарчыларын йох олмаг истядикляри, мюминлярин ися hявясля эюзлядикляри вя севинъли олдуглары андыр. Аллаh бу аны айялярдя беля тясвир едир:

О эцн парлаг цзляр, эцляр вя шян цзляр дя олаъагдыр. О эцн цзяриня тоз чюкмцш цзляр, hис басмыш цзляр дя олаъагдыр. Бунлар ися кафирляр вя позьунлардыр. (Ябяся, 80/38-42).

О эцн инкарчыларын саhиб олдуглары ян гиймятли шей Аллаhын разылыьыны газанмаг мягсяди иля етдикляри йахшы ямяллярдир. Анъаг инкар едянляр ябяди hяйатларыны гуртара биляъяк бу гиймятли хязиняйя малик дейилляр. Щяйатлары бойу hесаб эцнц Аллаhа тягдим едя биляъякляри, ортайа чыхараъаглары бир йахшылыг вя хейирхаh иш етмямишляр. Иман эятирмядикляриня эюря юзляри йахшы ямял кими гябул етдикляри ишляр дя hядяр эетмишдир. Аллаh бу hягигятя Гуранда беля диггят чякир:

Де: Ямялляриня эюря ян чох зийана дцшянляр барядя сизя хябяр верякми? О кясляр ки, юзляри йахшы ишляр эюрдцклярини эцман етдикляри hалда, онларын дцнйа hяйатындакы ъяhдляри боша чыхмышдыр. Бунлар юз Ряббинин айяляриня вя онунла эюрцшя инанмайан, буна эюря дя ямялляри hядяр эетмиш кяслярдир. Гийамят эцнц Биз онлар цчцн hеч мизан-тярязи дя гурмайаъаьыг. (Кяhф, 18/103-105).

Дини инкар едянляр ахирят эцнцнцн мювъудлуьуна hямишя шцбhяйля йанашдыглары цчцн о эцня hазырланмаьа еhтийаъ hисс етмямиш, анъаг кечиъи олан hяйатда мал топламагла, няфсляринин истякляриня табе олмагла юмцрлярини кечирмишляр. Инди ися hеч ъцр дцзялдя билмяйяъякляри бир пешманчылыгла гаршы-гарышйадырлар:

Дейяъякляр: Вай hалымыза, бу ки, hагг-hесаб эцнцдцр! Онлара дейиляъяк: Бу, сизин йалан hесаб етдийиниз айырдетмя эцнцдцр. (Саффат, 37/20-21).

Цстялик, дцнйада етмиш олдуглары бцтцн виъдансызлыглар, писликляр вя нанкорлуглар Аллаh гатында нюгсансыз олараг ортайа чыхарылаъаг. Вя онлар да етдикляри эцнаhлара шаhидлик едяъякляр. Бу вязиййят Гуран айяляриндя беля ифадя едилир:

Онлар сянин Ряббиня ъярэя-ъярэя эюстяриляъякляр (вя онлара дейиляъяк): Щцзурумуза сизи илк дяфя хялг етдийимиз эюркямдя эялдиниз. Сиз ися иддиа едирдиниз ки, Биз сизя мцяййян бир вахт тяйин етмяйяъяйик. Ямял дяфтяри ортайа гойулаъаг вя сян эцнаhкарларын онда оланлардан неъя горхуйа дцшдцклярини эюряъяксян. Онлар дейяъякляр: Вай hалымыза! Бу неъя дяфтярдир ки, ня кичик, ня дя бюйцк бир эцнаhы бурахмадан hамысынын hесабыны апармышдыр!. Онлар тутдуглары ямяллярини эюз габаьында эюряъякляр. Сянин Ряббин hеч кимя hагсызлыг етмяз. (Кяhф, 18/48-49).

О эцн инсанлар ямялляри онлара эюстярилсин дейя, бюлцк-бюлцк йерляриндян сычрайыб чыхарлар: О эцн ямялляри юзляриня эюстярилмяк цчцн инсанлар гябрляриндян дястяястя чыхаъаглар. Ким бир зярря гядяр хейир иш тутубса, ону да эюряъякдир. Ким бир зярря гядяр шяр иш тутубса, ону да эюряъякдир. (Зилзал, 99/6-8).

Аллаhын Гуран айяляриндя билдирдийиня эюря, бундан сонра нювбя китабларын верилмясиня эялир. Китаблар мюминлярин саь тяряфляриндян верилдийи hалда, инкар едянлярин сол тяряфляриндян верилир. Инкарчылар юлцм мялякляри йанларына эялиб ъанларыны алдыьы андан пешманчылыг hисс едирляр. Бир пешманчылыьы да китаблары ялляриня вериляндя кечирярляр. Аллаhа гаршы етдикляри эцнаhлары эюрмяк истямяз, бир аз тез йох олмаьы тямянни едярляр. Онларын бу вязиййятляри айялярдя беля ифадя едилир:

Ямял дяфтяри сол ялиня верилян ися дейяъякдир: Каш китабым мяня верилмяйяйди! Онда мян hагг-hесабымы да билмяздим. Каш юлцм бирдяфялик олайды! Мал-дювлятим дя мяни гуртармаз. Щюкмранлыьым да мяhв олуб эетди. (Щаггя, 69/25-29),

...О эцн инсан юз ялляринин етдийи ямялляри эюряъякдир вя кафир дейяъякдир: Каш торпаг олайдым! (Нябя, 78/40),

Ямял дяфтяри архасындан вериляня эялинъя, о, юлцмц hарайлайаъагдыр, о, ъяhянням одунда йанаъагдыр. Щалбуки о, дцнйада юз аиляси ичярисиндя шад иди. Щеч вахт Ряббиня гайытмайаъаьыны зянн едирди. Хейр! Ахы Рябби ону эюрцрдц. (Иншигаг, 84/10-15).

Бцтцн бунлары эюрян инкарчылар дцнйада йашадыглары вахт ярзиндя ня гядяр бюйцк бир фцрсяти гачырдыгларыны баша дцшярляр. Буну анлайанда да о бюйцк сыхынтыны, йяни пешманчылыьы ян шиддятли шякилдя йашайарлар. Лакин бунун яксиня, мюминлярин севинъ ичиндя олдугларына шаhид оларлар. Буну эюрян инкарчылар даhа чох пешманчылыг чякярляр. Чцнки дцнйада икян инадкарлыгла мюминлярин hяр чаьырышына гаршы чыхмыш вя юзляринин даhа аьыллы олдугларыны дцшцняряк, онлара арха чевирмишдиляр. Амма бир айянин ифадясиля десяк, дягиг тярязиляр гойулмушдур. Щамы китабында йазылан ямялляриня эюря ъяннятя йа да ъяhяннямя атылаъагдыр. Щесаб эцнц инкарчылар hара эедяъяклярини яввялъядян баша дцшяр вя буна эюря дя чох горхарлар. Беляляринин йашадыглары горху бир айядя беля билдирилир:

Сян hагсызларын газандыглары (эцнаhларын ъязасындан) неъя горхдугларыны эюрцрсян. Бу ися мцтляг башларына эялясидир... (Шура, 42/22).

Сонра Аллаhын сонсуз ядаляти тяъялла едяр вя hяр кяся етдикляринин явязи бир зярря беля яксик олмадан вериляр:

Биз Гийамят эцнц цчцн ядалят тярязиляри гураъаьыг. Щеч кяся hеч нядя hагсызлыг едилмяйяъякдир. Ямяли бир хардал дяняси аьырлыьында беля олса, Биз ону эятиряъяйик. Бизим hагг-hесаб чякян олмаьымыз кифайятдир. (Янбийа, 21/47).

Мюминляр асан hесаба чякилдикляри hалда, инкар едянлярин hесабы чох чятин олар. Аллаhын дцнйада онлара бяхш етдийи hяр немятдян бир-бир hесаба чякиляъякляр. Аллаhын ямр вя тювсиййяляриня табе олуб-олмадыглары, hарада нанкорлуг етдикляри, ичляриндяки цсйанкар фикирляр, пис сюзляр, гулаг ардына вурдуглары тянбеhляр кими hяйатларынын hяр аныйла баьлы ямялляр барядя hесаб веряъякляр. Анъаг гейри-сямими бяhаняляри hямин эцн кечмяйяъяк, hятта цзр истямяляриня дя иъазя верилмяйяъяк. О эцн инкарчыларын гаршылашаъаьы вязиййят Гуранда беля тясвир едилир:

Йалан hесаб едянлярин о эцн вай hалына! Бу, еля бир эцндцр ки, даныша билмязляр, цзрхаhлыг етмяйя дя онлара изн верилмяз. Йалан hесаб едянлярин о эцн вай hалына! Бу, сизи вя сиздян яввялкиляри бир йеря ъям етдийимиз айырдетмя эцнцдцр. Яэяр бир hийляниз варса, Мяня гаршы гурун! Йалан hесаб едянлярин о эцн вай hалына! (Мцрсялат, 77/34-40).

Щесаб тярязисинин йахшылыглар топланан эюзц йцнэцл эялян инкарчылар айядя дейилдийи кими, ...артыг ня тядарцк етдийини билмишдир вя эедяъякляри йер дя мялум олмушдур. (Тяквир, 81/14.)

Бу язаблы йер айялярдя hавийя олараг адландырылмышдыр: Кимин йахшы ямялляринин тярязиси аьыр эялярся, о хош эцзаран ичярисиндя олаъагдыр. Кимин тярязиси йцнэцл эялярся, онун анасы ъяhянням учуруму олаъагдыр (ону ъяhянням учуруму аьушуна алаъагдыр). Онун ня олдуьуну сян hарадан билясян?! О, чох гызмар бир оддур! (Гария, 101/6-11).

Бцтцн бунлар hесаб эцнц инкар едянлярин йашайаъаглары бюйцк пешманчылыьын шиддятини баша дцшмякдян ютрц чох яhямиййятлидир. Чцнки о эцн эяляндя инсан пешман олмаг цчцн эеъикмиш олаъаг. Яэяр бурада анладыланлары фикирляшиб, Аллаhын разы галаъаьы эюзял давранышларыны чохалдарса, йухарыдакы айядя билдирилдийи кими тярязиси аьыр эяляъякдир. Анъаг бу шякилдя ябяди пешманчылыгдан гуртула биляъякдир.

ЪЯЩЯННЯМДЯКИ ПЕШМАНЧЫЛЫГ

О од, узаг мясафядян онлары эюряндя, онлар онун гязябли сясини вя уьултусуну ешидярляр. (Фурган, 25/12).

Инкарчыларын ъяhяннями эюряндя йашадыглары пешманчылыг

Щесаб эцнц бцтцн инсанлар бир йеря йыьышаъаг. Щесабларынын мцяййян олунмасындан сонра инкар едянляр груплар hалында ъяhяннямя апарылаъаглар. Бу гялябялийин арасында тарих бойу Аллаhын варлыьыны вя динини инкар етмиш, Аллаhын айяляриня гаршы тякяббцр эюстрямиш вя цз дюндярмиш hяр кяс олаъаг. Араларында дцнйада икян юзлярини зянэин сайан, инсанлар арасында етибар газанан инсанлар да тапылаъаг. Лакин бу инсанлар дцнйада онлары гуртараъаьыны зянн етдикляри няснялярин о эцн hеч бир файдасы олмадыьынын шаhиди олаъаглар. Гуранда бцтцн инкар едянлярин алчалдылараг ъяhяннямя тяряф апарылаъаглары хябяр верилмишдир. Ъяhяннямин гапысына эяляндя ися гапыда дуран нювбятчиляр эцнаhларыны онлара бир дяфя дя етираф етдиряндян сонра бцтцн инкар едянляри ичяри салаъаг вя ъяhяннямин гапыларыны архаларынъа баьлайаъаглар. Гуранда инкар едянлярин ъяhянямя апарылмалары hагда беля дейилир:

Кафирляр дястяястя ъяhяннямя сцрцкляняъякляр. Онлар ора эяляндя онун гапылары ачылаъаг вя оранын эюзятчиляри онлара дейяъякляр: Мяэяр сизя юз ичяриниздян Ряббинизин айялярини сизя охуйан вя бу эцнцнцзя говушаъаьынызы хябяр верян пейьямбярляр эялмямишди?. Онлар бяли, эялмишдир дейярляр. Лакин язаб сюзц кафирляр цчцн hагг олду! Онлара дейиляъяк: Ичярисиндя ябяди галаъаьыныз ъяhяннямин гапыларындан дахил олун!. Тякяббцрлцлярин йери неъя дя писдир! (Зумяр, 39/71-72).

Будур сизя язаб, йер цзцндя hагсыз олараг фяряhляниб гцрряляндийинизя эюря! Ябяди галаъаьыныз ъяhяннямин гапыларындан дахил олун! Тякяббцрлцлярин йери ня писдир! (Мумин, 40/75-76).

Бу инсанларын арасында дцнйа hяйатында Аллаhын язабы вя ъяhяннямля гаршылашаъагларыны билмядийини дейя биляъяк биръя няфяр дя йохдур. Чцнки Аллаh сонсуз ядаляти иля инсанлары дцнйада икян тянбеh едян, онлары гяфлятдян ойандыран бир шяхс эюндяряряк, онлара Юз варлыьыны, hесаб эцнцнц, ъянняти, ъяhяннями хатырлатмышдыр. Буна эюря дя инкар едянлярин hамысы ъяhянням язабыны hаглы олараг газандыгларыны тясдиг едяъякляр. Ахы дцнйада икян билдирилдийи hалда, гцрурланмышлар вя онлары йарадан Аллаhа биля-биля гуллуг етмямишляр. Вя бунун явязиндя дя Аллаh бу инсанларын ъяhяннямя бойну бцкцк эиряъяклярини билдирмишдир:

...Щягигятян дя Мяня ибадят етмякдя тякяббцр эюстярянляр зялил бир hалда ъяhяннямя эиряъякляр. (Мумин, 40/60).

Бу инсанларын бир гисми дцнйада юзляринин чох эцълц олдугларыны эюрмцшляр вя буна эюря дя цсйан етмишдиляр. Саhиб олдуглары эцъцн онлары hяр ъцр тяцкядян горуйаъаьыны зянн етмишдиляр. Ня вахт да онлара ъяhяннямин варлыьы, бу дцнйада Аллаhын разылыьыны газанмаг цчцн йашамаьын ваъиблийи, ахирятдя ъяннят йурдуну истямяляри вя Аллаhын Гяhhар (гяhр едян) сифяти хатырладылса, беля демишдиляр:

Дедикляримиз сюзляря эюря Аллаh бизи бир ъязаландырайды эюряк!. Ъяhянням онлар цчцн бясдир, онлар орайа эиряъякляр. Ня пис бир дюнцш йери! (Мцъадяля, 58/8).

Цсйанларынын явязиндя ъяhяннямин гапыларындан ичяри салынаъаглар вя бир дя hеч вахт hямин гапылардан кянара чыхмаларына иъазя верилмяйяъяк. Атяши эюрдцкляри ан инкарчылар етдикляриня эюря бир дя чох пешман олаъаглар. Гуранда билдирилдийи кими, ъяhяннямдян hеч ъцря гачыш йолу олмадыьыны баша дцшяъякляр:

Эцнаhкарлар ъяhянням одуну эюрян кими орайа дцшяъяклярини биляъякляр. Онлар орадан бир хилас йолу тапа билмяйяъякляр. (Кяhф, 18/53).

Дцнйа hяйатында баша дцшмяк истямядикляри hяр шейи айдын эюряъякляр. Бцтцн hяйатларыны ябяс бир мягсяд уьрунда кечирдиклярини, бир аз кечиъи мянфяят уьрунда сонсуз hяйатларыны язабда кечиряъяклярини баша дцшяъякляр.

Дцнйада йашадыглары бир нечя он иллийи чох узун зянн етмиш вя буна эюря дя ахиряти фикирляшмямишдиляр. Бурада аъизликляр вя нюгсанлара эюря hеч вахт раhат олмайан бир руh hалыны йашамаьы нюгсансыз, hеч бир гцсуру олмайан, йорьунлуг, аълыг кими физики вязиййятлярин дя олмадыьы, мцкяммял немятлярля долу ъяннятдя бюйцк сяадят ичярисиндя йашамагдан цстцн тутмушдулар. Амма ъяhяннямин гапыларындан ичяри дахил оландан сонра даhа эерийя гайытмаг имканларынын олмадыьыны баша дцшяъякляр. Бу сябябдян дя дцнйада саhиб олдуглары hяр шейи фидйя кими тяклиф едяряк, язабдан гуртулмаьа чалышаъаглар. Гуранда онларын бу нятиъясиз сяйляри барядя дейилир:

...Она гулаг асмайанлар ися йер цзцндякилярин hамысы вя бир о гядяри дя онларын олса вя ъанларыны гуртармаг цчцн буну версяляр беля, онлар цчцн бяд hагг-hесаб олаъагдыр. Онларын вараъаглары йер ъяhяннямдир. Ня пис бир йатагдыр! (Ряд, 13/18).

Анъаг беляляринин ъяhяннямя эиряъяклярини анлайанда эюстярдикляри бу сяйин hеч бир гаршылыьы олмайаъаг. Аллаh онларын бу сяйляриндян бир нятиъя hасил олмайаъаьыны хябяр вермишдир:

Бу эцн ися ня сиздян, ня дя кафирлярдян hеч бир фидйя алынмаз. Сизин йериниз ъяhянням одудур вя сиз она лайигсиниз. Ня пис бир сон дюнцш йери! (Щядид, 57/15).

Ялбяття, инкарчыларын бу сяйляринин нятиъя вермямясинин яhямиййятли бир сябяби вар. Аллаh hяля дцнйада икян ъяhянням язабыны хатырладараг, онлары тянбеh етмишдир. Вя о эцн hеч бир инсанын башгасына кюмяк едя билмяйяъяйи, ону гуртармаг цчцн hеч бир шей вермяйяъяйи, лап верся дя, бунун гябул едилмяйяъяйи барядя онлары хябярдар етмишдир. Инсанлары бу йюндя хябярдар етмяк цчцн эюндярилян бир айя белядир:

О эцндян горхун ки, (о вахт) hеч кяс hеч кясин карына эялмяз, hеч бир hавадарлыг гябул едилмяз, hеч кясдян бир явяз алынмаз вя онлара hеч бир кюмяк эюстярилмяз. (Бягяря, 2/48).

Лакин онлар hяр ъцр хябярдарлыьа бахмайараг, инкарларындан ял чякмямиш вя билдикляри hалда юзлярини беля бир нятиъяйя hазырламышдылар. О эцн баша дцшяъякляри ян бюйцк hягигятлярдян бири дя будур ки, юзляриня зцлм етдиклярини, йяни юз ямялляриня эюря ъяhяннями газандыгларыны биляъякляр. Буну баша дцшяндя hисс етдикляри пешманчылыг ися ябяди hяйатлары бойунъа hеч вахт азад ола билмяйяъякляри бир язаб олаъагдыр. Чцнки артыг чох юнямли бир hягигятля гаршылашыблар. Яэяр hяйатларыны бош мягсядляря сярф етмяк явязиня онлары Йарадан Аллаhы разы етмяйя чалышсайдылар, бу эцн ъяhяннямин гапысында йох, ъяннятдя олаъагдылар. Амма онлар доьру оланы етмямишдиляр вя буна эюря дя ябяди зцлмя дцчар олмушдулар. Онлар цчцн бир айядя билдирилдийи кими гапылары баьланмыш бир атяш (Бяляд, 90//20) вардыр. Йяни ъяhяннямин гапысындан ичяри дахил оландан сонра бу гапы онлар цчцн hямишялик баьланаъаг. Бу гапынын архасында ябяди йашайаъаглары атяш язабы вардыр. Инкарчылар цчцн бу язабдан hеч ъцря гачмаг, йа да гуртулмаг имканы олмайаъагдыр. Аллаh онларын атылдыглары бу атяши Щутямя адландырыб:

Щутямянин ня олдуьуну сян hарадан билясян?! Аллаhын аловланан одудур ки, црякляря гядяр ишляйир. О, онларын цзцня юртцляъякдир, юзляри ися hцндцр сцтунлара баьланмыш олаъаглар. (Щумязя, 104/5-9). 

Инкар едянлярин ъяhяннямдя гаршылашаъаглары язаб

Инкарчыларын ъяhяннямдя сонсуза гядяр йашайаъаглары пешманчылыгдан данышмадан юнъя орада цзляшяъякляри язаблардан бяhс етмяк даhа файдалы олаъаг. Чцнки инсан ъяhяннямдяки язабын чешидлярини юйрянмядян, орада чякяъяйи пешманчылыьын неъя олаъаьыны да дярк етмяз. Инкарчыларын йашадыглары пешманчылыг йухарыда да гейд етдийимиз кими, ъяhяннями эюрдцкляри андан башлайыр. Ъяhяннямя дахил оларкян вя сонра ъяhяннямдяки язаблары йашайаркян дя бу сону олмайан пешманчылыг давам едяр. Аллаh бу инсанларын ъяhяннямя эирмяляриндян сонракы данышыгларыны беля хябяр вермишдир:

Ряббини инкар едянляр цчцн ъяhянням язабы вардыр. Ня пис дюнцш йеридир! Онлары орайа атанда онлар онун гайнайараг уьулдадыьыны ешидяъякляр. О, гейздян аз гала парча-парча ола. Щяр дяфя ичярисиня бир дястя адам атыланда ъяhянням эюзятчиляри онлардан сорушарлар: Мяэяр сизин йаныныза бир хябярдар едян эялмяйиб? Онлар дейяъякляр: Бяли, бизя бир хябярдарлыг едян эялмишди, лакин биз ону йаланчы hесаб етдик вя дедик: Аллаh hеч бир шей назил етмяйиб, сиз ися анъаг бюйцк бир йолдан чыхмысыныз. Онлар дейяъякляр: Яэяр гулаг ассайдыг вя йа анласайдыг, ъяhянням оду яhли ичярисиндя олмаздыг. Онлар юз эцнаhларыны етираф етдиляр. Мяhв олсун ъяhянням оду яhли! (Мцлк, 67/6-11).

Айялярдя дя билдирилдийи кими, инкар едянляр ъяhяняммя атыланда биринъи дяятли сясля гаршылашаъаглар. Аллаh Мцлк сурясинин 7-ъи айясиндя бу сяси Онлары орайа атанда онлар онун гайнайараг уьулдадыьыны ешидяъякляр, -дейя тясвир едиб. Шцбhясиз ки, инкарчылар бу дяятли сяси ешидяндя онлары сюзля ифадя олунмайаъаг бир сыхынты вя горху бцрцйяъяк.

Аллаh башга бир айядя ися атяши инкар едянляр цчцн hирсиндян партлайыб-парчаланаъаг шякилдя йаратдыьыны билдирмишдир (Мцлк, 67/8). Бу дяят верян hадисяляря шаhид олан инкарчылар неъя бир язабла гаршылашаъагларыны баша дцшмяйин вердийи чарясизлийи йашайаъаглар. Вя йухарыдакы айялярдя билдирилдийи кими, дцнйада бунлары фикирляшя билмядикляринин пешманчылыьыны етираф едян данышыглары олаъаг. Беля бир сыхынты йашамалары ися сон дяряъя ади hалдыр. Чцнки гаршылашаъаглары hяр язаб бир-бириндян дяятвериъи вя ъан йандыран олаъаг. Аллаh айяляриндя ъяhяннямин ян пис йер олдуьуну билдирмишдир:

...Ня пис дюнцш йеридир о! (Али-имран, 3/162),

...Ня пис йатагдыр о! (Ниса, 4/115),

...Онларын сыьынаъаг йерляри ъяhяннямдир. Залымларын сыьынаъаьы неъя дя писдир! (Али-имран, 3/151),

...Ня пис гярар тутуласы йердир! (Ибраhим, 14/29).

Ъяhяням яhли бу пис йеря бюйцк бир гялябялик шяклиндя атылаъаг. Бир айядя Онлары орайа цзцгойулу атарлар, йолу азанлары да (Шцара, 26/94) шяклиндя билдирилмишдир.

Бу ифадялярдян дцнйада мал-мцлк саhиби, етибарлы инсанлар олдугларыны дцшцняряк, гцрурлананлар да дахил олмагла, бцтцн инкарчыларын ъяhянням атяшиня дяйярсиз бир йыьын hалында тюкцляъякляри анлашылыр. Дцнйада юзлярини бюйцк эюстярмяляринин явязиндя онлар hямин эцн алчалдылаъаглар. Орда hеч вахт оналара дяйяр верилмяйяъяк. Онлар ъяhяннямин одуну олаъаг вя атяшин мянбяйи тяк сонсуза гядяр язаб ичярисиндя говрулаъаглар:

Сиз дя, Аллаhдан башга ибадят етдикляриниз дя ъяhянням цчцн одунсунуз вя сиз орайа эиряъяксиниз. (Янбийа, 21/98),

...Онлар ъяhянням одунун йанаъаьыдырлар. (Али-Имран, 3/10).

Гуранда бяhс олунан ъяhянням язаблары чох мцхтялифдир. Инсанлар орада бир айянин ифадясиля сюйлясяк, бцтцн заманлар бойунъа -йяни сонсуза гядяр hяр ан язабла эюз-эюзя олаъаглар. Бу язаб нювляриндян бязилярини садалайа билярик; мясялян, Фурган сурясинин 13-ъц айясиндя инкарчыларын атяшин сых йериня ялляри бойунларына баьлы шякилдя атылаъаглары хябяр верилмишдир. Мялум олдуьу кими, инсанлар дарысгал йердя бир нечя дягигядян артыг галанда чох нараhат олур вя тез орадан чыхмаг истяйирляр. Бу бир йана, hятта юзлярини баьлы вя дар йердя тясяввцр етмяк дя истямязляр. Ъяhяннямдя вериляъяк язаб ися дцнйадакы иля мцгайися едилмяйяъяк гядяр бюйцкдцр. Инкарчылар орада hям дар йеря атылаъаглар, hям дя олдуглары йердя атяшдя йанаъаглар. Цстялик, ялляри бойунларына баьлы олдуьу цчцн атяшдян гуртулмаг бир тяряфя дурсун, hеч тярпянмяйя дя имкан тапа билмяйяъякляр. Ялбяття, инсан бу ъцр вязиййяти хяйалында ъанландыранда беля чох шиддятли нараhтчылыг hисс едяр. Буну йашамаьын неъя язаблы олдуьу ися артыг мялумдур.

Аллаh башга бир айясиндя инкарчыларын гапгара тцстцдян кюлэя ичиндя олаъагларыны билдирмишдир (Вагия, 56/43-44). Анъаг кюлэя дейиляндя инсанлар сярин бир йер баша дцшцрляр. Щалбуки ъяhяннямдяки кюлэя дцнйадакындан тамамиля фярглидир. Аллаh бу кюлэянин ня сяринлядиъи, ня дя фяряяндириъи олдуьуну хябяр вермишдир.

Ъяhяннямдя диэяр дяятли язаб нювц инсанларын ябядиййян юлмямясидир. Чцнки юлцм онлар цчцн гуртулуш -язабдан гуртулмаг цчцн бир йолдур. Буна эюря дя Аллаh онларын юлмяляриня иъазя вермяйяъяк. Айялярдя хябяр верилдийи кими, онлара hяр йандан юлцм эяляъякдир, амма hеч вахт юлмяйяъякляр (Ибраhим, 14/17). Йяни дцнйада икян юлцмя сябяб олан hяр ъцр hадисяйля орада да цзляшяъякляр вя бу hадисяляр заманы hисс едилян язаблары, сыхынтылары, горхулары реал олараг йашайаъаглар. Амма бцтцн бунлара бахмайараг, юлмяйяъяк вя йени язаб нювляриля сонсуз hяйатларына давам едяъякляр. Дцнйада бир инсан ъидди шякилдя йанандан бир мцддят сонра юлцр. Ода аз бир мцддят давам эятиря билир. Яэяр алдыьы хясарятляр юлцмъцл дейился, онда йаралары мцяййян вахтдан сонра саьалыр. Анъаг ъяhяннямдяки атяш язабы дцнйадакы иля мцгайися едилмяйяъяк гядяр фярглидир. Аллаhы инкар едян инсан орада ода атылаъаг вя дяриси йаныб тюкцлдцкъя, даhа чох язаб чякмяси цчцн йени дяри иля дяйишдириляъяк (Ниса, 4/56). Йяни гыса бир мцддят ярзиндя йаныб, аьрысынын йох олмасы кими бир вязиййят олмайаъаг, ябяди аловланан атяшин йандырмасынын вердийи бир аьрыны йашайараг hисс едяъяк.

Ъяhяннямдяки башга бир язаб нювц инкарчыларын о эцн атяшин цзяриндя тутулуб яридилмяляридир (Зарийат, 51/13). Бунун неъя бюйцк ишэянъя олдуьуну дцнйада икян гаврамаг бир инсан цчцн мцмкцн дя дейил. Дцнйада чох садя бир йаранын ня гядяр шиддятли аьры вердийини билян инсан цчцн Аллаhын бу язабы чох ибрятамиздир. Цстялик, бцтцн бунлар варкян, бир йандан да бунлар олаъаг:

Зянъирлярля баьланаъагдыр. (Щаггя, 69/32),

Зянъирлярля вя дямир гандалларла баьланаъагдыр. (Инсан, 76/4),

Дямирдян hазырланмыш бюйцк дяйяняклярля гамчыланаъаглар. (Щяъъ, 22/21),

Бядянляри, алынлары, бюйцрляри вя кцрякляри атяшля даьланаъагдыр. (Тювбя, 9/35),

Башларына гайнар су ендирилиб тюкцляъяк. (Щяъъ, 22/19),

Эейимляри гятрандан вя атяшдян олаъагдыр. (Ибраhим, 14/50),

Гой онлар ону -гайнар суйу вя ирини дадсынлар! (Сяд, 38/57),

Чиркабдан башга онун бир йемяйи дя йохдур. (Щаггя, 69/36).

Йейяъякляри ися анъаг зяггум вя дары тиканы олаъаг. Аллаh зяггумун инкар едянлярин гарынларында неъя язаба чевриляъяйини беля билдирмишдир:

Шцбhясиз ки, зяггум аьаъы эцнаhкарларын йемяйидир, яринмиш мис кими гарынларында гайнар -суйун гайнамасы кими. Ону эютцрцн вя ъяhяннямин ортасына сцрцйцн, сонра ися язабы артырмаг цчцн башына гайнар су ендирин: дад, ахы сян гцдрятли, кярамятли идин (Духан, 44/43-50).

Аллаh онларын орада йедикляри йемяйин боьазларында тыханыб галаъаьыны билдирмиш, ичяъякляри иринли суйу ися удгунмаьа чалышаъагларыны, амма боьазларындан кечиря билмяйяъяклярини сюйлямишдир. Дцнйада икян инсанын ян ийряндийи вя ня ийиня, ня дя эюрцнтцсцня дайана билмядийи ирин сонсуза гядяр ъяhянням халгынын гидасы олаъаг. Ъяhянням яhли бундан бюйцк язаб hисс едяъяк, амма аъ олдуьу цчцн йемяк мяъбуриййятиндя галаъаг. Амма йемяляриня бахмайараг, йеня дя доймайаъаглар. Сонсуза гядяр аъ галмаьын аьрысыны да дадаъаглар. Аллаh йедикляри дары тиканынын да онлары дойурмайаъаьыны беля билдириб:

Онлар цчцн зариядян (дявя тиканындан) башга бир йемяк олмайаъагдыр. О ися ня кюкялдир, ня дя аълыгдан гуртарыр. (Ьашийя, 88/6-7).

Ъяhяннямдя инкарчыларын эюряъякляри язабла баьлы Гуранда башга мисаллар да вар: Онлар орада аh-наля ичярисиндя олаъаглар вя башга бир шей ешитмяйяъякляр. (Янбийа, 21/100),

Орада онлар ясрлярля галаъаглар. (Нябя, 78/23),

Онлара вериляъяк язаб йцнэцлляшдирилмяйяъякдир. (Али-Имран, 3/88),

Онлар ъяhянням одундан чыхмаг истяйяъякляр, лакин орадан ясла чыха билмяйяъякляр. (Маидя, 5/37).

Бцтцн бунлар инкар едянляря тясяввцря эялмяйяъяк гядяр бюйцк язаб веряъяк. Бу язабдан гуртула билмяк цчцн ъанларынын алынмасыны истяйяъякляр вя бунун цчцн дя дяфялярля йалвараъаглар. Ъяhяннямдяки инсанларын сюятляри Гуранда бизя беля чатдырылыр:

(Онлар ъяhянням эюзятчисиня): Ей Малик! Гой сянин Ряббин ъанымызы алыб гуртарсын! дейяъякляр. О ися: Сиз бурада ябяди галаъагсыныз дейяъякдир. (Аллаh дейяр): Биз сизя hаггы чатдырдыг, лакин сизин чохунуз hаггы севмядиниз. (Зухруф, 43/77-78).

Анъаг айядя дя билдирилдийи кими, Аллаh дцнйада икян hагг диндян цз дюндярдикляри, едилян хябярдарлыглары динлямядикляри цчцн онларын йалвармаларына ъаваб вермяйяъяк вя онлары hямишялик язабын ичиндя сахлайаъаг. Бурада эюстярилянляр дцнйада Аллаhы вя ахирят эцнцнц инкар едянлярин, ъяннят вя ъяhянням мювзусундакы тянбеhляри динлямяйянлярин гяти олараг йашайаъаглары язаблардан бир гисмидир. Инкарчыларын бу язаблардан башга, ясла гуртула билмяйяъякляри бюйцк бир язаб да вар ки, бу, сонсуза гядяр инсанын аьлындан бир ан беля чыхмайаъаг пешманчылыг hиссидир. Бу hисс бир инсанын эюря биляъяйи ян горхулу йер олан ъяhяннямдя ябядилик йашамаг мяъбуриййятиндя галмаьын вердийи сыхынтыдыр вя эетдикъя артар. Чцнки башдан бяри билдирдийимиз кими, инкарчылар ъяhянням язабыны даддыглары hяр ан хатырлайаъаглар ки, яэяр дцнйада доьру йолу сечсяйдиляр, бунларын hеч бирини эюрмяздиляр. Анъаг бунун эятирдийи пешманчылыгдан гуртулмалары да мцмкцн дейил.

Инкарчыларын ъяhяннямдя ябяди олараг йашайаъаглары пешманчылыг

Инкар едянляр ъяhяннямдяки язабын шиддятини йашадыгъа, дцнйа hяйатында Аллаhа иман эятирмядикляри цчцн чох бюйцк бир пешманчылыг йашайаъаглар. Анъаг бу пешманчылыьын онлара hеч бир хейри олмайаъаг. Чцнки дцнйада онлара кифайят гядяр фцрсят верилмишди. Амма онлар буну гиймятляндиря билмямишдиляр. Буну баша дцшяндя онлары Аллаhдан узаглашдыран, Ахиряти унутдуран вя дцнйайа баьлайан hяр шейя вя hяр кяся лянят едяъяк, онлара гаршы чох бюйцк гязяб hисс едяъякляр:

Цзляри одда о йан-бу йана чевриляъяйи эцн онлар дейяъякляр: Каш биз Аллаhа итаят едяйдик, пейьямбяря итаят едяйдик!. Онлар дейяъякляр: Ряббимиз, биз юз аьаларымыза вя бюйцкляримизя итаят етдик, онлар да бизи йолдан чыхартдылар. Ряббимиз, онлара икигат язаб вер вя онлары бюйцк бир лянятя дцчар ет!. (Яhзаб, 33/66-68),

(Гийамят эцнц) hцзурумуза эяляндя ися о, дейяъяк: Каш мянимля сянин аранда эцндоьандан эцнбатана гядярки узаглыг олайды. Сян ня пис йолдашсанмыш!. (Зухруф, 43/38-39).

Айялярдян дя эюрцндцйц кими, инкар едянляр эцнаhы дцнйа hяйатында онлары аздыранларын цзяриня атараг, юзляринин язабдан азад ола биляъяклярини цмид едяъякляр. Щалбуки Аллаh hяр кяся доьруну була биляъяйи бир виъдан вя онун тятбиг едя биляъяйи бир ирадя вермишдир. Щамыйа hяр икиси анладылмыш вя hяр кяся дцз дя, сяhв дя билдирилмишдир. Вя hяр инсан юз сечимини саhиб олдуьу ирадяйя уйьун вя истяйяряк етмишдир. Бундан башга, Аллаh hяр кясин цряйиндя йашадыьы иманы да, инкары да чох эюзял билир. Буна эюря дя ъяhянням яhли арасында инсанларын инкар етмясиня ряярлик едянляр дя, онлара табе оланлар да лайиг олдугларынын явязини алаъаглар. О эцн hеч ким башгасынын етдийи эцнаhа эюря мясулиййят дашымайаъаг вя hеч кимин дя эцнаhы башгасына йцклянмяйяъяк.

Бу инсанлар дцнйа hяйатында бир-бирилярини эцнаhа сцрцкляйяркян бялкя дя чох вахт ахирятдя hесаб веряъяклярини хатырламыш, амма буну яhямиййятсиз саймышлар. Бир-бириляриня сян еля, эцнаhы мяним бойнума демиш вя инкар етмяляри цчцн бир-бирилярини hявясляндирмишляр. Шейтан да бязи бярли-бязякли вядляр веряряк, онлары инкар етмяйя йюнялдиб. Щалбуки Аллаh: ...О, йанымыза тяк эяляъякдир. (Мярйям, 19/80), -дейяряк, бу вядлярин инкарчылар цчцн hеч бир файдасы олмайаъаьыны яввялъядян билдирмишдир.

О эцн инкар едянляр тамамиля тяк олдугларыны ачыг шякилдя эюряъякляр. Аллаhдан башга онлара ня бир дост, ня дя бир йахын тапылмайаъаьыны да анлайаъаглар. Чцнки дцнйада архаларынъа эетдикляри, юзляриня дост сечдикляри hяр кяс ъяhяннямдя онлары тярк едяъяк. Щямчинин Аллаhы унудараг йахын олдуглары Шейтан да онлара хяйанят едяъяк вя беля дейяъяк:

Артыг иш битмиш олан заман шейтан дейяр: Доьрудан да Аллаh сизя hагг (дцзцнц) вяд етмишди. Мян дя сизя вяд вермишдим, лакин сизин цчцн мян вядя хилаф чыхдым. Ахы мян сизин цзяриниздя hеч бир hюкм саhиби дейилдим. Мян сизи анъаг дявят етдим, сиз дя сясимя сяс вердиниз. Сиз дя мяни гынамайын, юзцнцзц гынайын. Ня мян сизя бир йардым едя билярям, ня дя сиз мяня. Мян сизин вахтиля мяни (Аллаhа) шярик гошманызы рядд едирям. Щягигятян, hагсызлара цзцъц бир язаб олаъагдыр. (Ибраhим, 14/22).

Дост кими гябул етдикляри hяр кясин онлара беля хяйанят етдийини вя онлары тяк бурахдыгларыны эюрмяк инкар едянлярин пешманчылыьыны даhа да чохалдан бир сябяб олаъаг. Артыг Аллаhдан башга hимайясиня сыьынаъаг hеч кимин олмадыьыны чох йахшы баша дцшяъякляр. Анъаг буну баша дцшмяйин hеч бир хейри олмайаъаьыны эюрмяк дя онлары чох сыхынтыйа салаъаг. О эцн бир йандан бир-бириляриля мцбаhися едяъяк, бир тяряфдян дя дцнйада етдикляри эцнаhлары етираф едяъякляр:

Онлар орада бир-бириляри иля ядавят едя-едя дейярляр: Аллаhа анд олсун ки, биз ачыг-ашкар йол азмышдыг. О заман ки, биз сизи алямлярин Ряббиня тай тутмушдуг. Бизи анъаг эцнаhкарлар йолдан чыхартдылар. Бизя ня hавадар чыхан вар, ня дя сямими достумуз вардыр. (Шцяра, 26/96-102).

Айялярдян дя эюрцндцйц кими, инкарчылар чох бюйцк пешманчылыгла дцнйайа йенидян гайытмаьы, иман эятирян инсанлардан олуб, ахирят hяйатлары цчцн онлара файда веряъяк хейирли ишляр етмяйи истяйярляр. Анъаг бу дилякляри гябул едилмяз. Бу эцн иллярля архасыйла гачдыглары пулун, эюзяллийин, етибарын, дцнйада газанмаьа чалышдыглары мцхтялиф маддиййатларын hеч бир мянасынын олмадыьыны эюряъякляр. Гуранда онларын пешманчылыгла долу олан сюзляри вар:

Ямял дяфтяри сол ялиня верилян ися дейяъякдир: Каш китабым мяня верилмяйяйди! Онда мян hагг-hесабымы да билмяздим. Каш юлцм бир дяфялик олайды! Мал-дювлятим дя мяни гуртармаз. Щюкмранлыьым да мяhв олуб эетди.. (Дейиляъяк): Ону тутуб ял-голуну баьлайын, сонра ися ъяhяннямя атын! Сонра ону зянъирля баьлайын! Ахы о, бюйцк олан Аллаhа иман эятирмирди вя йохсулу йедиртмяйя тяшвиг етмирди. Буна эюря дя бу эцн бурада онун бир сирдашы йохдур. (Щагга, 69/25-35),

Ъяhянням ортайа эятириляъяк эцн, о эцн инсан (эцнаhларыны) йадына салаъагдыр. Лакин бу йаддаш артыг онун няйиня лазымдыр?! О, дейяъякдир: Каш hяйатым цчцн яввялдян тядарцк едяйдим! (Фяър, 89/23-24).

Бцтцн бунларла йанашы, ъяннят халгынын севинъини вя шадйаналыгларыны эюрмяк дя инкар едянлярин йашадыглары пешманчылыьы чохалдыр. Чцнки ъяннятдя йашайан инсанларла юз йашайышлары арасында фювгяладя фяргя шаhид олурлар. Ахирятдя ъяннят яhли иля ъяhянням яhли арасындакы бюйцк фяргя диггят чякилиб.

Ъяhянням яhлинин вязиййяти Гуранда Эюзляри зялилъясиня йеря дикиляр. Щалбуки онлар дцнйада саь-саламат икян сяъдяйя дявят едилирдиляр шяклиндя ифадя едилибялям, 68/43).

Башга бир айядя ися цзляринин тутулмуш (Гийамя, 75/24) олдуьу билдирилиб. Бунун явязиндя, ъяннятля мцждялянян мюминлярин цзляри беля тяриф едилмишдир:

О эцн парлаг цзляр, эцляр вя шян цзляр дя олаъагдыр. (Ябяся, 80/38-39).

Инкар едянляр ъяhяннямдя гайнар су, ирин, ган, зяhярли дявя тиканы вя зяггумдан башга hеч бир гида тапа билмяйяъякляри hалда, иман эятирянляр ъяннятдя бал, сцд ахан чайларла, гядяяря сцзцлмцш бир-бириндян эюзял ичкилярля, кясилиб азалмайан барлы будаглары яйилмиш, мяhсуллары ашаьы салланан мейвя аьаълары вя няфсляринин истядикляри даhа чох немятля мцкафатландырылаъаглар. Бир айядя ъяннят халгынын йемякляри беля таныдылыр:

Тягва саhибляриня вяд олунмуш ъяннятин тясвири белядир: орада суйу ийлянмяйян чайлар, тамы дяйишмяйян сцд чайлары, ичянляр цчцн ляззятли шяраб чайлары, тямизлянмиш бал чайлары вардыр. Орада онлар цчцн hяр ъцр мер-мейвяляр вя юз Ряббиндян баьышланма вардыр. Щеч (онлар) ъяhянням оду ичярисиндя ябяди галан вя мядя-баьырсаьыны парча-парча едян гайнар су ичирдилян кясляр кимидир? (Муhяммяд, 47/15).

Айядя дя билдирилдийи кими, бу ъцр мцкафатландырылан адамларын рузусу иля инкар едянлярин hям аълыгларыны сюндцрмяйя йарамайан, hям дя бюйцк бир язаба чеврилян рузулары гятиййян ейни дейил. Онлар орада сайсыз дяфя йандырылаъаг, сайсыз дяфя дяриляри яридилиб тюкцляряк тязялярийля дяйишдириляъяк вя сонсуза гядяр бир парча сяринлик, йа да фяряhлик тапа билмяк цчцн йалварараг кюмяк истяйяъякляр. Ъяннят халгынын кюлэяликлярдя, сяринликлярдя нази-немят ичиндя олдуьуну эюряъяк вя саhиб олдугларындан бир аз да онлара вермяляри цчцн йалвараъаглар. Гуранда бу барядя беля дейилир:

Ъяhянням яhли ъяннят яhлини сясляйяряк: Бизя бир аз су вя йа Аллаhын сизя вердийи рузудян верин дейяр. Онлар дейяъякляр: Аллаh икисини дя инкар едянляря гадаьан етмишдир. (Яраф, 7/50).

Ъяhяннямдя пешманчылыг ичиндя йашайан инкарчыларын бу ъцр йардым истямякляринин ясла нятиъяси олмайаъаг:

... Щягигятян, Биз залымлар цчцн онлары чадыр кими яhатя едяъяк ъяhянням оду hазырламышыг. Имдада чаьыранда ися онлара цз-эюзц гарсыдан дямир яринтисиня бянзяр бир су иля кюмяк едиляъяк. Ня пис бир ички, ня пис бир сыьынаъаг! (Кяhф, 18/29).

Йеня ъяннят халгына атлас вя ипякдян палтарлар, сайсыз зинятляр, гызыллар, эцмцшляр тягдим едилдийи hалда, ъяhянням яhлиня гятрандан вя атяшдян hазырланмыш палтарлар эейдириляъяк. Онлар зянъирляря вурулуб, дямир hялгялярля баьландыглары ъяhяннямдян йатаглара йатырдылыб, цстляри дя ъяhяннямдян юртцклярля юртцляркян, мюминляр йцксяк кюшкляр вя эюзял отагларда, йцксяклярдя гурулмуш вя зярифликля ишлянмиш ъювhяр тахтларда, эюзяллийи эюз охшайан дюшяклярдя, астарлары инъя ишлянмиш атласдан олан йатагларда олаъаглар. Гуранда мюминлярин арзуладыглары hяр шейин онлара вериляъяйи, хошларына эяляъяк бир hяйат йашайаъаглары, хошбяхт олаъаглары вя севинъля гаршыланаъаглары билдирилмишдир:

...Рябби дярэаhында онлар цчцн истядикляри шейляр вардыр... (Шура, 42/22),

Аллаh онлары о эцнцн шяриндян горуйар вя онлары эюзяллик вя севинъя говушдурар. (Инсан, 76/11).

Инкарчылар да дцнйа hяйатында яэяр Аллаhын ямрляриня табе олараг, виъданлы, сямими вя дцрцст hярякят етсяйдиляр, бу эцн ъяhянням атяшиндя язаб чякмяйяъяк вя ъяннят яhли кими немятляр ичярисиндя йашайаъагдылар. Буна эюря дя инкар едянляр hяр дяфя ъяннят халгыны фикирляшяндя, пешманчылыглары чохалаъаг. Аллаh онларын чякдикляри ъяhянням язабыны вя пешманчылыгларыны сарсыдыъы кядяр кими эюстярмиш вя ня вахт азад олмаг истясяляр, бир даhа язаба дцчар едиляъяклярини билдирмишдир:

Онлар hяр дяфя изтираба эюря орадан чыхмаг истяйяндя, йеня орайа гайтарылаъаглар: Атяш язабыны дадын! дейиляъяк. (Щяъъ, 22/22).

Чцнки ъяhянням даhа эери гайытмаг мцмкцн олмайан вя пешманчылыг hиссинин бир файда вермяйяъяйи, hятта бир мяна ифадя етмядийи йердир. Мялякляр инкарчылар юлян кими онлара даhа сонсуза гядяр hеч бир эюзялликля гаршылашмайаъагларыны хябяр вермишдиляр:

Онлар мялякляри эюряъякляри эцн - о эцндя эцнаhкарлар цчцн мцждя олмайаъагдыр вя мялякляр дейяъякляр: Сизя мцждя гяти гадаьандыр. (Фурган, 25/22).

Буна эюря дя инкар едянляр анъаг йох олараг бу язабдан гуртулаъагларына инанмышдылар. Йох олмаг цчцн йалвараъаглар. Амма бу арзулары гябул едилмяйяъяк. Чцнки дцнйада онлара нясиhят ала биляъякляри гядяр юмцр верилдийи hалда, онлар биля-биля инкар етмяйи сечмиш вя hагдан цз дюндярмишдиляр. Бу сябябля онлара ашаьыдакылар дейиляъяк:

Бу эцн бир юлцм чаьырмайын, чохлу юлцм чаьырын! (Фурган, 25/14),

Орайа эирин! Дюзцн вя йа дюзмяйин, сизин цчцн бирдир. Сизя анъаг етдийиниз ишлярин явязи верилир. (Тур, 52/16).

Аллаh Яраф сурясинин 40-ъы айясиндя онларын hалат (йа да дявя) ийнянин дешийиндян кечяня гядяр ъяhяннямдян гуртулмайаъагларыны вя ъяннятя эиря билмяйяъяклярини билдирмишдир.

Бундан башга, Аллаh, инкарчыларын дцнйада икян неъя hагдан цз дюндяриб, Ахирят эцнцня вя Она говушмаьы йаддан чыхарыбларса, о эцн дя онларын унудулаъаьыны, йяни Ряббдян hеч бир явяз ала билмяйяъяклярини, кюмяк эюстярилмяйяъяйини билдирмишдир:

Аллаh дейяъяк: Елядир. Айяляримиз сяня эяляндян сонра сян онлары унутдун. Сян дя бу эцн беля унудулаъагсан. (Таhа, 20/126),

Онлара дейиляр: Бу эцнцнцзля гаршылашаъаьынызы унутдуьунуз кими, бу эцн Биз дя сизи унудуруг. Сизин йериниз ъяhянням одудур вя сизя кюмяк едянляр дя олмаз. (Ъасийя, 45/34),

О кясляря ки, онлар юз динлярини яйлянъя вя ойун етмиш, бу дцнйа hяйаты ися онлары ширникляшдирмишди. Бу эцнляри иля эюрцшц унутдуглары вя айяляримизи инкар етдикляри кими, Биз дя бу эцн онлары унударыг. (Яраф, 7/51).

Онларса йеня дя йалвараъаг вя Аллаhдан онлары атяшдян чыхармасыны истяйяъякляр, амма Аллаh беля ъаваб веряъяк:

Аллаh дейяр: Эедин ора вя Мянимля данышмайын! (Муминун, 23/108).

Инкар едянлярин hямишя алаъаглары явяз hеч ъцр кюмяк эюрмямяк вя ъяhянням язабында тярк едилмяк олаъаг. Аллаh онлара ряhм етмяйяъяк, мярhямят эюстярмяйяъяк вя етдикляри эцнаhлары, сяhвляри баьышламайаъаг. Щалбуки, дцнйада икян Аллаhа сыьынсайдылар, Онун hямишя баьышлайан вя мярhямят эюстярян олдуьуну эюряъякдиляр. Анъаг ъяhяннями эюряндя бу hягигятляри хатырлайаъаглар, амма бунун онлара hеч бир хейри олмайаъаг.

Бцтцн бунлардан сонра Аллаhын бяндясини севян вя hяр заман баьышлайан олдуьуну индидян фикирляшиб, тякъя Ону дост вя вякил гябул етмяк лазымдыр. Ъяhяннямин гапылары онларын цстцня биръя дяфя баьландымы, даhа сонсуза гядяр ачылмайаъаг вя дцнйада икян ялляриндя олан фцрсятляр бир дя тякрар верилмяйяъяк. Бу ябяди пешманчылыгдан азад олмаьын йолу ися Гуранда билдирилмишдир: Тювбя едяряк дцзялянляр, Аллаhа сыьынанлар вя дини анъаг Аллаhа мяхсус едянляр истиснадыр. Онлар мюминлярля бирэя олаъаглар. Мюминляря ися Аллаh бюйцк мцкафат бяхш едяъяк. Шцкр едиб иман эятирсяниз, сизя язаб вермяк Аллаhын няйиня эярякдир? Щягигятян Аллаh шцкр саhибидир, hяр шейи биляндир. (Ниса, 4/146-147).