КАИНАТЫН ЮЛЦМЦНЦН
АРДЫНЪА
Гийамят эцнц инсанларын hамысынын hягигяти ачыг эюрдцкляри андыр. Инкарчы
бир инсан гаршылашаъаьына
ясла инанмадыьы,
hятта бу инамсызлыьы
нятиъясиндя
давамлы рядд
етдийи вя hяйаты
бойунъа дцшцнъясиндян
гачдыьы ахирят
hягигяти иля
артыг гаршы-гаршыйадыр.
Дцнйадакы йаныльысынын
нятиъясини
эюрмякдя, эери
дюнцш чаряляри
ахтармагда,
амма бир нятиъя
ялдя едя билмямякдядир.
Дяhшятли бир
агибятля гаршылашмышдыр
вя етдикляринин
пешманлыьыны
бцтцн hягигяти
иля hисс етмякдядир.
Онларын бу психолоэийасы
Гуранда бизя
мцфяссял шякилдя
анладылмышдыр.
Гийамят
эцнц инсанлар
"истясяляр
дя, истямясяляр
дя" Аллаhын Гуранда
билдирдийи
о эцня аид hадисяляри
гаршыларында
эюрмцшляр. Сурун
цфцрцлцшцнц
тайы-бярабяри
эюрцнмямиш
hадисяляр мцшайият
етмиш, йер вя
эюй парча-парча
едилмиш, каинат
ичиндяки ъанлыларла
бирликдя йох
олмушдур. Щяр
шей йох олуб,
бцтцн hадисяляр
битдикдян сонра
Аллаh эюйляри,
йери вя инсанлары
йени бир бичимдя
тякрар йарадыр.
Ялбяття, эюйляри,
йери вя бцтцн
алямляри йарадан
Аллаh бунларын
охшарларыны
да йарадаъаг
эцъя саhибдир:
"Мяэяр
онлар эюйляри
вя йери йарадан
Аллаhын онлар
кимисини йаратмаьа
гадир олдуьуну
эюрмцрлярми?!
Аллаh онлар цчцн
бир яъял мцяййян
етди ки, она hеч
бир шякк-шцбhя
йохдур. Залимляр
анъаг юз кцфрляриндя
исрар едиб дурурлар"
("Исра" суряси,
99).
"Мяэяр
онлар эюйляри
вя йери йаратмыш
вя онлары йаратмагдан
йорулмамыш
Аллаhын юлцляри
дя дирилтмяйя
гадир олдуьуну
эюрцб анламырлармы?
Бяли, О, hяр шейя
гадирдир!" ("Яhгаф"
суряси, 33).
Гийамят
эцнцндя йашанаъаг
hадисяляр ейниля
Аллаhын Гуранда
билдирдийи
шякилдя йерин
башга йеря, эюйлярин
дя башга эюйляря
чеврилмяси
олаъаг. Инсанлар
Аллаhын hцзуруна
чыхарылаъаг,
Онун гаршысында
дцнйа hяйаты
бойунъа етдикляринин
hесабыны веряъякляр.
"Гийамят
эцнц еля бир
эцндцр ки, Jер
башга бир йерля,
эюйляр дя башга
эюйлярля явяз
олунаъаг вя
онлар бир олан,
галиб олан Аллаhын
hцзурунда дураъаглар!"
("Ибраhим" суряси,
48).
Бу
чох аьыр эцн
Гуранда "дин
эцнц", "hесаб
вя ъяза эцнц",
"ахирят эцнц"
кими адларла
гейд олунур.
Бу эцн йенидян
йарадылан эюй
вя йер артыг
ябяди hяйата
аид олан мяканлардыр.
Инсанларын
hамысы йени бир
йарадылышла
тякрар дирилдиляъякляр.
О эцн инкарчыларла
мюминлярин
мцтляг бир шякилдя
бир-бириндян
айрылаъаглары,
ябяди йурдларына
сювг едиляъякляри
эцндцр. Инкарчылар
да дахил олмагла
кимся бу эцня
йад дейилдир.
Иман
эятирян вя дцнйадакы
hяйаты бойунъа
ахирят hяйатына
hазырланан мюминляр
бу эцн йашанаъаг
hадисялярин
даhа яввял Гуранда
юзляриня ачыгландыьы
шякилдя эюрцрляр.
Мюминляр Аллаhын
онлара вяд етдийиня
говушманын
раhатлыьы ичиндядир.
Инкарчылар
ися тярифсиз
бир горху, пешманлыг
вя нараhатлыг
ичиндядир. Дцнйа
hяйатлары бойунъа
бир йандан бюйцк
бир сцрятля
Аллаhын эюндярдийи
системя гаршы
савашаркян,
диэяр бир йандан
да сездирмямяйя
чалышсалар
да яввялляр
етдикляри сяhвин
фяргиндя олублар.
Унутдуглары
бу hягигят артыг
гаршыларындадыр.
Дцнйада дайанмадан
"Jа (яэяр) бу сюйлянянляр
доьрудурса"
дейя дцшцняряк
бюйцк бир тяряддцд
вя горху йашадыглары,
шцбhяйя гапылдыглары
hягигятля цз-цзядирляр.
Сонсуз hяйатлары
бойунъа йашайаъаглары,
гаршысыны ясла
ала билмяйяъякляри
вя юзляриндян
кянар едя билмяйяъякляри
бюйцк язабын
илк дягигялярини
йашамаьа башлайыблар:
"Аллаhы
неъя инкар едирсиниз
ки, сиз юлц идиниз,
О сизи дирилтди.
О сизи йеня юлдцряъяк,
сонра йеня дя
дирилдяъяк
вя даhа сонра
сиз Она тяряф
гайтарылаъагсыныз"
("Бягяря" суряси,
28).
Сура икинъи
цфцрцлмя
вя дин
(дирилиш) эцнц
"Елм
вя иман саhибляри
ися беля дейярляр:
"Сиз Аллаhын
китабында олан
гийамят эцнц
ня гядяр галдыныз.
Бу, гийамят эцнцдцр,
лакин сиз билмирдиниз!"
О эцн залимляря
цзрляри hеч бир
файда вермяз
яввял цмидлярини
цзмцшдцляр.
Вя онларын тювбя
етмяляри дя
истянилмяз!"
("Рум" суряси,
56-57).
Щз.Адямдян
етибарян тарих
бойунъа йашамыш
инсанларын
hамысы Аллаhын
вя ахирятин
варлыьы барядя
хябярдар едилмиш,
Аллаhын онлара
эюндярдийи
елчиляр васитясиля
hагг олан диня
дявят олунмушлар.
Анъаг Гуранда
билдирилдийи
кими, аз бир топлумдан
башга инсанларын
чоху иман етмямиш,
юзлярини Аллаhа
вя онун елчисиня
гаршы гоймушдулар.
Бу инсанлар
юлдцкдян сонра
йенидян дириляъякляри
hягигятини дя
исрарла рядд
етмишдиляр.
Гуран бу инсанларын
инкарыны бу
айялярдя хябяр
верир:
"Онлар:
"Аллаh, юлян бир
кимсяни дирилтмяйяъякдир!"
- дейя Аллаhа
мюhкям анд ичдиляр.
Хейр! доьру вяд
етмишдир. Лакин
инсанларын
яксяриййяти
билмяз! Ихтилафда
олдуглары мясяляляри
изаh етсин вя
инкар едянляр
дя юзляринин
йаланчы олдугларыны
билсинляр"
("Няhл" суряси,
38-39).
"Яэяр
сиз юзцнцз кими
ади бир инсана
итаят етсяниз,
шцбhясиз ки, зийана
уьрайарсыныз.
О сизя юлцб торпаг
вя сцр-сцмцк
олдугдан сонра
чыхарылаъаьынызымы
вяд едир? Вяд
олундуьунуз
шей чох узагдыр,
чох узаг! Бизим
hяйатымыз йалныз
бу дцнйададыр.
Юлцр, дирилирик.
Биз (юляндян
сонра бир даhа)
дирилдиляъяк
дейилик!" ("Муминун"
суряси, 34-37).
Инкар
етмяляринин
ян ясас сябяби
дцнйа hяйатыны
йашанаъаг йеэаня
hяйат кими эюрмяляридир.
Бу йанлыш мянтигин
онлара юлцмля
йохолма фикрини
мягбул эюстярмяси
чох илэинъдир.
Jенидян дирилиши
дя бу сябябдян
гябул етмяз,
Аллаhын Гуранда
хябяр вердийи
hадисяляри вя
hесаб эцнцнц
рядд едярляр.
Щалбуки бцтцн
ъанлыларын
вя дцнйанын
бир сону вар,
hяйат юлцмля
бирликдя сона
чатыр. Тякрар
дирилиши инкар
едян гуллара
гаршы Аллаhын
дцнйада икян
вердийи мисаллардан
бир гисми Гуранда
бу шякилдядир.
"Юз
йарадылышыны
унудуб: "Чцрцмцш
сцмцкляри ким
дирилдя биляр?!"
- дейя, hяля Бизя
бир мясял дя
чякди. Де: "Онлары
илк дяфя йохдан
йарадан дирилдяъякдир.
О, hяр бир мяхлугу
чох эюзял таныйандыр!
О йарадан ки,
сизин цчцн йашыл
аьаъдан од ямяля
эятирди. Будур,
сиз инди ондан
од йандырырсыныз".
Мяэяр эюйляри
вя йери йарадан
онлар кимисини
йаратмаьа гадир
дейилми?! Ялбяття
гадирдир. Щяр
шейи йарадан,
билян Одур! Бир
шейи истядийи
заман буйуруьу
она анъаг: "Ол!"
- демякдир. О
да дярhал олар.
Щяр шейин hюкмц
ялиндя олан
Аллаh пак вя мцгяддясдир.
Сиз дя Онун hцзуруна
гайтарылаъагсыныз!"
("Jасин" суряси,
78-83).
"Онун
гцдрят нишаняляриндян
бири дя будур
ки, сян йер цзцнц
гупгуру эюрцрсян.
Биз она йаьыш
йаьдыран кими
hярякятя эялиб
габарар. Ону
дирилдян, шцбhясиз
ки, юлцляри дя
дирилдяъякдир.
Щягигятян, О,
hяр шейя гадирдир!"
("Фуссилят"
суряси, 39).
Инсанын
йарадылышы
йенидян дирилиш
цчцн юзлцйцндя
мцhцм бир дялилдир.
Инсан тяк бир
спермадан там
мцтяшяккил
вя мцкяммял
бир ъанлы олараг
мейдана эялир.
Тяк бир hцъейрянин
заман ичиндя,
инсанын hяр hансы
бир мцдахиляси
олмадан дцшцня
билян, эюря билян
вя фикирляшя
билян бир варлыг
hалына эялмяси
бир дирилишин
чох ачыг яламятидир.
Инсаны йохдан
йарадан Аллаh
гурумуш сцмцкляри
дя топарлайыб
йенидян дирилтмяйя
гадирдир. Бу
йарадылышы
эюзарды едян
инсанлар юз
йарадылышларыны
hеч диггятя алмадан,
шейтани шякилдя
бир ъясарят
эюстяряряк
юзлярини дирилишя
гаршы гойа билирляр.
Бу, бюйцк бир
ъясарятдир.
Инсан буну едяряк
Аллаh гаршысында
бюйцк бир мясулиййяти
юз цзяриня эютцрцр.
Ахирятдя ися
йаланладыьы
бу hягигяти ачыг-айдын
бир шякилдя
гаршысында
эюряъяк. Гийамят
эцнцн архасындан
инсанлар онлара
гийамят вахтынын
эялдийини даhа
яввял хябяр
вермиш олан
Сурун сясини
даhа бир дяфя
ешидяъякляр.
Артыг бу ан инсанларын
гябирляриндян
чюля чыхараг
йенидян дирилдикляри
андыр. Инсанларын
hамысы сонсузлуьу
гаршыламаг
цчцн айаьа галхмышдыр,
ону эюзлямякдядир:
"Сур
чалынаъаг, Аллаhын
эюйлярдя вя
йердя олан истядийи
кимсялярдян
башга, дярhал
hамы йыхылыб
юляъяк. Сонра
бир даhа чалынан
кими онлар галхыб
мцнтязир олаъаглар!"
("Зумяр" суряси,
68).
Дин эцнцнцн
хцсусиййятляри
Аллаh
дярэаhында йерин,
эюйцн вя инсанын
йарадылышы
ня гядяр асандырса,
гийамят эцнцнцн
эерчякляшмяси
дя бунлар гядяр
асан олаъаг.
Гуранда hесаб
вя ъяза эцнцнцн
эерчякляшмяси
"шцбhясиз" вя
"мцтляг" кялмяляри
иля билдирилир.
Мцтляглик билдирян
бу сюзляр мюминлярин
ахирят гаршысындакы
горхусуну вя
дцнйадакы ъяhдини,
сяйини артыраркян
инкарчыларын
гийамят hаггында
шцбhя вя инкарына
да ян ачыг ъавабдыр.
Кечмиш
дюврлярдя олдуьу
кими, эцнцмцздя
дя дини рядд
едян йа да hагг
диндян айрылараг
янянялярля
бцтцнляшмиш
батил бир дин
йашайан инсанлар
ъямиййятинин
бюйцк бир гисмини
тяшкил етмякдядир.
Щалбуки нормал
бир мцhакимя
ихтийарына
саhиб, дцшцня
билян бир инсан
цчцн ахирят
эцнцнц еhтимал
етмямяйин hяр
hансы мянтиги
бир истинадэаhы
йохдур. Бцтцн
елми фактлар
да бизя дцнйанын
сонунун йахынлашдыьыны
хябяр верир.
Буна бахмайараг
инсанларын
бир гисминин
бу hягигяти эюзарды
етмясинин сябяби
Аллаhы лазымынъа
таныйыб тягдир
едя билмямяляри,
hягиги ряhбяр
олан Гурандан
азмалары вя
бу сябябля дя
hюкм эцнцндя
веряъякляри
hесабы дцшцнмямяляридир.
Аллаh горхусу
иля hярякят едян
мюминляр сцрятля
йахынлашан
бу агибятин
ачыг-ашкар фяргиндя
икян няфсини
ряhбяр тутан
инсанлар бу
бюйцк hягигяти
эюрмядян эялмякдядир.
Аллаh Гуранда
инсанлара бу
hягигяти бу шякилдя
хябяр верир:
"Де:
"Аллаh сизи дирилдир,
сонра юлдцрцр.
Сонра да сизи
гийамят эцнц
бир йеря йыьаъагдыр.
Она hеч бир шякк-шцбhя
йохдур, лакин
инсанларын
чоху билмяз!""
("Ъасийя" суряси,
26).
Дцнйа
hяйаты бойунъа
дяфялярля диня
дявят едилдийи
hалда hягигятляри
эюрмядян эялянляр
онлары эюзляйян
дяhшятли агибяти
анъаг дин эцнцндя
там шякилдя
дярк едя билиряр.
Дцнйа hяйаты
бойунъа рядд
етдикляри hяр
шейи гаршыларында
эюрян инсанлар
ачыг бир ойанма
ичиндя олдугларыны
ашкар эюряъякляр:
"Сян
бундан гафил
идин. Артыг бу
эцн эюзцндян
пярдяни эютцрдцк.
Сян бу эцн сярраст
эюрцрсян!" ("Гаф"
суряси, 22).
Инсанларын
бу бюйцк эцнц
гаврайа билмямясинин
сябяби няфсляринин
йюнляндирилмясиня
вя юз фикирляриня
даhа чох эцвяниб
юз мараг вя истякляриня
баьлы олмасы
вя бу "гяфлят"
пярдясини галдыра
биляъяк hягигятляря
виъданларыны
кор едяряк арха
чевирмяляридир.
Неъя ки, Гуранда
Аллаh дцнйайа
йюнялян, hявясиня
табе олан, виъданыны
динлямяйян
инсанларын
анлайышларынын
олмадыьы Гуранын
ифадяси иля
десяк, гялблярин
юртцляъяйини,
бундан ютрц
доьруну эюрцб
айырд едя билмяйяъяклярини
билдирмишдир.
Щалбуки артыг
Аллаhын варлыьына,
бюйцклцйцня
вя вяд етдикляриня
юзляри дя ачыг
бир шякилдя
шаhиддирляр.
Бир
инсан гийамятя
вя о эцн йашанаъаг
hадисяляря тяк
бир анда инанмыш,
бу еhтималын
лабцдлцйцнц
тякъя бир санийя
цчцн дцшцнся,
йашайаъаьы
горхунун тярифини
йапмаг олдугъа
чятин олаъаг.
Буну ян башдан
рядд етмяк, hятта
аьлына беля
эятирмямяк,
ахирятин варлыьыны
еhтимал етмямяк
инсанларын
бюйцк бир бюлцмцнцн
алданмасына
сябяб олур. Онлары
саран бу алданышла
бир "йохолушу"
гябул етмишляр.
Jохолма еhтималынын
горхунълуьуну
да hеч дцшцнмядикляриндян
гийамят эцнцня
вя ахирятя инанмагданса
бу фикри гябул
етмяк онлара
даhа асан эялмишдир.
Шейтанын цсулу
бах, будур. Инсанлары
мцхтялиф цсулларла
дцшцнмякдян
чякиндиряр
вя ясла чата
билмяйяъякляри
бюйцклцк истяйи
вя малларыны
артырма истяйи
иля онлары алдадар.
Инсанларын
ахирятя гаршы
гяфлят ичиндя
олмасынын ян
ясас сябяби
будур. Ахирятдя
гаршылашдыглары
hягигятляр дя
онлара пешманлыг
вя тцкцрпядиъи
бир горху эятиряъяк.
Инсанлара даhа
яввял хябяр
верилян hягигят
бцтцн ачыглыьы
иля ортададыр.
Артыг hесаб эцнцндян
гачыш йохдур.
Бу, инкарчылар
цчцн hягигятян
дя чох чятин
бир эцндцр:
"Кафирляр
бойунларыны
габаьа узадыб
ъарчыйа тяряф
тялясяряк: "Бу
ня чятин бир
эцндцр!" - дейяъякляр"
("Гямяр" суряси,
8).
Юлцлярин
мязардан чыхмасы
"Сур
чалынаъаг, Аллаhын
эюйлярдя вя
йердя олан истядийи
кимсялярдян
башга, дярhал
hамы йыхылыб
юляъяк. Сонра
бир даhа чалынан
кими онлар галхыб
(Аллаhын ямриня)
мцнтязир олаъаглар!"
("Зумяр" суряси,
68).
Айядя
дя билдирилдийи
кими, hяр шей олуб
битдикдян сонра
Сурун сяси икинъи
дяфя ешидилир.
Бу икинъи сясля
гябирлярдя
оланлар чюля
атылыр. О эцн
Ряббинин ямриня
гаршы диряня
биляъяк, йа да
бу ямри лянэидя
биляъяк hеч бир
эцъ вя йа инсан
йохдур. О эцн
торпаьын алтында
олан инсанлар
дцнйа hяйаты
бойунъа hаггында
тез-тез ешитдикляри,
фягят бир чохунун
инкар етдийи
дирилиши гаршыларында
эюрцр вя торпагдан
чыхарылырлар.
Гуранда бу аны
анладан айялярдян
бири бу шякилдядир:
"Эюйцн
вя йерин Онун
ямриндя дурмасы,
сонра сизи биръя
дяфя чаьыран
кими дярhал йердян
чыхмаьыныз
да Онун гцдрят
яламятляриндяндир"
("Рум" суряси,
25).
Сура
икинъи дяфя
цфцрцлмяси
иля бирликдя
дцнйанын башланьыъындан
бяри йашамыш
олан бцтцн инсанлар
дирилмиш олаъагдыр.
Артыг илк цфлянишдя
инкарчыларда
эюрцнян чашгынлыг
юз йерини горху
вя пешманлыьа
вермишдир. Чцнки
артыг кимся
сонсузадяк
йашайаъагмыш
кими планлар
гурдуьу дцнйада
дейилдир вя
hяр кяс башына
эяляъякляри
бцтцн ачыглыьы
иля анламышдыр.
Бу инсанлар
арасында бу
анда дцнйада
йашайан бцтцн
инсанлар вя
ялбяття, сиз
дя олаъагсыныз:
"Юзц
дя чцрцмцш сцмцкляр
олдуьумуз заманмы?!"
Онлар дейирляр:
"Еля ися бу зийанлы
дюнцшдцр. Доьрудан
да, о анъаг тяк
бир дяhшятли
сяс, нярядир!
Онлар дярhал
дцмдцз бир йердя
олаъаглар!"
("Назиат" суряси,
11-14).
Инсанлар
дцнйанын ябяди
вар олаъаьыны
дцшцняряк hярякят
едирляр. Онларын
hяйатлары бойунъа
йашадыьы ян
бюйцк йанлышлыглардан
бири дя будур.
Инсанларын
дцнйайа бу дяряъядя
баьланмасынын
башлыъа сябябляриндян
бири дя Аллаhын
йер цзцндя йаратдыьы
бу фювгяладя
системин юзбашына
ишляйя биляъяйини
hесаб етмяляри
вя эцнцн бириндя
онун сона чатаъаьыны
еhтимал етмямяляридир.
Еля ися артыг
ичиндя олдуглары
мцhит юзляриня
вяд едилян hягигятляри
мцтляг бир формада
ортайа гойур.
Инкарчыларын
hесаб етдийи
кими, юлцм hяр
шейи битирмямишдир,
там яксиня, сонсуз
hяйатын башланьыъы
олмушдур. Дцнйа
hяйаты бойунъа
Аллаhын онлары
чаьырдыьы hагг
дини йаланлайан
вя юлцнцн бир
сон, бир йох олма
олдуьуну сюйляйян
инкарчылар
hеч эюзлямядикляри
бир анда торпагдан
юзлярини чаьыран
бу сясдян бюйцк
бир дяhшятя дцшцрляр.
Щяля ямял дяфтяри
онлара верилмядийи
вя башларына
эяляъякляри
там олараг йашамадыглары
hалда инкарчылар
"ейваh" дейяряк
олдуглары йердян
галхарлар. Бу
гаршылашдыглары
эцн дцнйа hяйаты
бойунъа яслиндя
мялуматлы олдуглары
бир эцндцр. Гуранда
"Jасин" сурясинин
52-ъи айясиндя
бу инсанларын
йашадыглары
горху аны беля
анладылыр:
"Онлар
дейяъякляр:
"Вай hалымыза!
Бизи йатдыьымыз
йердян ким галдырды?
"Бу, Ряhманын
мяхлугата буйурдуьу
вяддир. Пейьямбярляр
доьру дейирлярмиш!"
("Jасин" суряси,
52).
Артыг
чох эеъикмишляр,
дцнйадакы hяйат
ня зювг, ня дя
раhатлыг вермиш,
о ана гядяр етдикляри
hяр шей онлар
цчцн садяъя
бу чох аьыр эцнц
hазырламышдыр.
Бир ъарчыйа
доьру йюнялирляр
"О
эцн инсанлар
hеч бир башга
тяряфя мейл
етмядян ъарчынын
ардынъа эедяъякляр.
Ряhманын гаршысында
сясляр кясиляъяк,
йалныз пычылты
ешидяъяксян!"
("Таhа" суряси,
108).
Инсанлар
торпаьын алтындан
чыхдыгда юзлярини
чаьыран сяся
доьру йюнялиб
гачмаьа башлайырлар.
Бу гачыш чаьырылдыглары
йеря чатанадяк
давам едяр. Бу
чаьырыш даhа
яввял бянзярляриня
растланмыш
бир чаьырыш
дейил.
Мюминлярин
архайын вя раhатлыгла
эялмясинин
яксиня инкарчылар
топланма йериня
алаъаглары
гаршылыьы hисс
етмишъясиня,
бу эцнцн "чох
аьыр бир эцн"
олдуьуну играр
едяряк эялирляр
("Гямяр" суряси,
8). Артыг топланма
заманыдыр. Буну
эери чевиря
билмяк цчцн
едя биляъякляри
hеч бир шей йохдур.
Минляръя илдир
йашамыш олан
инсанларын
hамысы бир арайа
топланаъаг.
Бу бюйцк издиhам
Аллаhа бойун
яймиш олараг
чашгынлыг ичиндя
сцрятля hярякят
етмякдя, онлар
цчцн эяляъяк
язаблары эюзляйирляр.
Ня гачыш, ня дя
эери дюнмяк
мцмкцн дейилдир,
пешманлыглары
юзляриня файда
да эятирмяйяъякдир.
Горху бцтцн
мянликлярини
бцрцмцшцдцр.
О эцн йашанаъаг
дяhшят Гуранда
беля билдирилир:
"О
эцн онлар бцтлярин
йанына тялясирмишляр
кими гябирлярдян
тез-тялясик
чыхаъаглар.
Онларын эюзляри
зялилъясиня
йеря дикиляъяк,
юзлярини дя
зиллят бцрцйяъякдир.
Бу онлара вяд
олунмуш hямин
гийамят эцнцдцр!"
("Мяариъ" суряси,
43-44).
Дцнйада
икян юзляриня
эялян хябярдарлыглара
арха чевирян,
ня юзляринин,
ня дя аталарынын
тякрар дириляъяйиня
инанмайан бу
инсанлара Аллаhын
Гуранда вердийи
ъаваб бу шякилдя
олмушдур:
"Мяэяр
биз юлдцкдян,
торпаг вя сцр-сцмцк
олдугдан сонра
дирилдиляъяйикми?!
Еляъя дя яввялки
аталарымыз
дирилдиляъяклярми?!"
Де: "Бяли, юзц
дя зялил олараг"
("Саффат" суряси,
16-18).
Дцнйада
Аллаhын ъыздыьы
сярhядляри танымайан,
Аллаhа итаят
етмяйян, ловьаланан
вя тякяббцр
эюстярян инкарчылар
бурада айядяки
ифадяйя мцвафиг
олараг чох мцтидирляр.
Ня баш вердийини
сорьу-суал етмядян
гейд-шяртсиз
чаьырышчыйа
итаят едярляр.
Юз ирадяляри
иля hярякят етмяляри
мцмкцн дейилдир.
Аллаhа тяслим
олмушлар, истясяляр
дя, истямясяляр
дя Онун веряъяйи
hюкмя бойун яймишляр.
Чцнки артыг
няфсляри цчцн
йашадыглары,
ичиндя икян
ахиряти hеч дцшцнмякдикляри
дцнйа hяйаты
сонна чатмышдыр.
Аллаhын гаршысында
ня гядяр аъиз
олдугларыны
вя Аллаhын язабынын
шиддятини вя
hягигилийини
ачыгъа анлайыблар:
"Артыг
сян онлардан
цз чевир. Ъарчынын
онлары олдугъа
пис бир шейя
чаьыраъаьы
эцнядяк!"("Гямяр"
суряси, 6).
Инсан
Аллаhа итаят
етмякдян вя
Она бойун яймякдян
башга hеч бир
чаряси олмадыьыны
гаврамышдыр.
Яслиндя яксини
истяся дя едя
билмяз. Щятта
истяйя билмяз
беля...
Артыг
бу эцн Аллаhын
бцтцн инсанлара
вяд етдийи, инкарчылар
цчцн сон дяряъя
аъынаъаглы
бир эцндцр. Гябирлярдян
чыхмаьын дяhшятли
мянзяряси вя
топланма эцнцнцн
дяhшяти мцбаhисясиздир.
Инсанлар юзляриндян
яввял дцнйадакы
hяйатыны тамамламыш
инсанларын
да бу hягигятля
гаршылашдыгларыны,
Аллаhын вядинин
эерчякляшмиш
олдуьуну беля
бир эцндя эюрмцшляр.
Амма артыг бцтцн
hяр шей цчцн эеъдир.
Артыг едяъяк
hеч бир шей йохдур.
Беля бир эцндян
ясла hеч ким гуртулмайаъаг.
Гябирдян
чыхыш бир нюв
чяйирткялярин
йайылмасы кимидир
"Ян
пис сифят ахирятя
инанмайанлара,
ян йцксяк сифят
ися Аллаhа мяхсусдур.
Аллаh йенилмяз
гцввят, hикмят
саhибидир!" ("Няhл"
суряси, 60).
Айядя
дя билдирилдийи
кими, Аллаhын
вердийи hяр юрняк
анладылмаг
истянян вязиййяти
ян мцфяссял
вя ян эюзял шякилдя
тясвир едяр.
Бу сябябля Гуранда
айялярин hяр
биринин "олдугъа
бюйцк hикмят"
("Гямяр" суряси,
5) олдуьу билдирилмишдир.
Гурандакы hяр
тяриф мяhз бу
сябябля гийамят
эцнц мейдана
эяляъяк мцhити
вя инсанларын
вязиййятини
эюзцмцздя ъанландырмаьымыза
имкан верир.
Щеч шцбhясиз
ки, Аллаhын вяди
hагдыр вя бцтцн
бу юрняк вя тярифляр
эерчякляшяъяк.
Мясялян, "Гямяр"
сурясиндя дин
эцнц торпагдан
чыхан инсанлар
чяйирткялярин
йайылмасына
бянзядилир:
"Онлар
эюзлярини зялиланя
ашаьы дикиб
сяпялянмиш
чяйирткяляр
кими гябирляриндян
чыхаъаглар"
("Гямяр" суряси,
7).
Ялбяття,
Аллаhын бу бянзятмяси
диэяр айялярдя
дя олдуьу кими
о анын эюзлярдя
ъанландырыла
билмяси цчцн
ян эюзял бянзятмялярдян
биридир. Чцнки
чяйирткялярин
йайылмасы дцнйадакы
бцтцн hейванларда
олдуьундан
даhа фярглидир.
Кючяри чяйирткяляр
юзцндя олдугъа
артыг чяйирткяни
еhтива едян сцрцляр
hалында hярякят
едяряк кетдикляри
йерляря чох
бюйцк зяряр
вурурлар. Бязи
чяйирткя сцрцляринин
ени 1,5 км, узуну
80 км, йцксяклийи
ися 25 м-дир. Вя
бу сцрцлярдя
тяхминян 40 милйард
чяйирткянин
олдуьу эцман
едилир. Щава
ахыны сцрятли
оланда чяйирткя
сцрцляри 200-500 м
йцксякликдя
учма габилиййяти
эюстярир вя
чяйирткяляр
учаркян бир-бириня
олдугъа йахын
олурлар. Милйардларла
чяйирткя бир
арайа эяляряк
километрлярля
узунлугда вя
ендя гапгара
бир йаьыш булуду
эюрцнтцсц йарадырлар.25
Эцндя
80-100 км йол эедя
билян кючяри
чяйирткяляр
лазым эяляндя
эениш су юртцлярини
ашараг сцрятля
hядяфляриня
чатырлар. Эялиб
чатдыглары
йерлярдя бир
булуд топасы
шяклиндя олурлар.
Милйонлары
олан сайлары
иля бир анда
ортайа чыхыб
эетдикляри
бюлэяни тамамиля
бцрцйяр, hятта
сых шякилдя
талан едирляр.
Айялярдян
анладыьымыз
гядяр инсанларын
торпагдан чыхмасы
да бу шякилдя
олаъаг. Сурун
сясини дуйан
милйардларла
инсан ейнян
чяйирткяляр
кими бир анда
торпаьын цстцндя
эюрцняъяк, hамысы
бирликдя чаьырышчынын
сясиня доьру
гачмаьа башлайаъаглар.
Инсанларын
онлары чаьыран
сяси дуйар-дуймаз
торпагдан чыхаъаглары
"Рум" сурясиндя
бу шякилдя анладылыр:
"Эюйцн
вя йерин Онун
ямриндя дурмасы,
сонра сизи биръя
дяфя чаьыран
кими дярhал йердян
чыхмаьыныз
да Онун гцдрят
яламятляриндяндир"
("Рум" суряси,
25).
Дцнйа
йарандыьы эцндян
етибарян йашамыш
олан бцтцн инсанларын
бир анда торпаьын
алтындан чыхарылараг
бир арайа топланмасы
hягигяти дя зеhни
дондуран, аьлы
чашдыран бир
мянзярядир.
Беля бир эцндя
бир арайа эялян
милйардларла
инсан юзляри
цчцн мцяййян
олунмуш hюкмц
эюзлямякдядир
вя онлар буну
ясла эери дюндяря
билмирляр.
Башлары
эюйдя тяк бир
йеря доьру гачарлар
О эцн
инкарчылар
башлары эюйдя,
эюзляри тяк
бир нюгтяйя
зиллянмиш, hипноз
олмуш кими гачарлар.
Садяъя Аллаhын
истядийи шякилдя
hярякят едиб
чаьырыш сясинин
эялдийи истигамятя
доьру йюнялмишляр.
Аллаhын вяд етдийи
гядяр архайынлыгда
олан мюминлярдян
башга hяр кяс
бюйцк бир горхуйа
гапылмышдыр:
"Онларын
hамысы гийамят
эцнц онун hцзуруна
эяляъяк. Щягигятян,
иман эятириб
йахшы ишляр
эюрянляр цчцн
Ряhман бир севки
йарадаъаг."
("Мярйям" суряси,
95-96).
Дцнйада
инкарчы оланлар
горху вя чашгынлыг
ичиндя гачаркян
ня юзляриня,
ня дя башгаларына
баха билмязляр.
Бахмаьы hятта
аьылларындан
кечирмязляр.
Дин эцнц ня маллар,
ня оьуллар, ня
дцнйайа йюнялик
тамаhкарлыглар
бир дяйяр дашымыр.
Щяр кясгейд-шяртсиз
бир итаят ичиндядир.
Кечярли олан
йеэаня шей имандыр.
Аллаh инкарчыларын
о анкы hалыны
беля тяриф едир:
"Аллаhы
залимлярин
етдикляри ямяллярдян
ясла гафил санма!
Аллаh онларын
ъязасыны йубадыб
еля бир эцня
сахлайар ки,
hямин эцн эюзляри
hядягясиндян
чыхар. Беля ки,
онлар башларыны
йухары галдырыб,
дурар, эюзлярини
дя гырпа билмязляр.
Онларын гялбляри
дя бомбошдур"
("Ибраhим" суряси,
42-43).
"Кафирляря
ня олуб ки, бойунларыны
габаьа узадыб
сяня тяряф тялясирляр?
Саьдан вя солдан
дястя-дястя
эялирляр? Мяэяр
онларын hяр бири
немятлярля
долу олан ъяннятлярями
дахил олаъаьына
цмид едир?" ("Мяариъ"
суряси, 36-38).
Инкарчылар
юзлярини гуртара
билмяк цчцн
бир ъяhд эюстярмязляр,
бу, аьылларына
да эялмяз. Гялбляри
бомбошдур, юз
агибятляринин
hайындадырлар.
Инсанларын
hесаб вермяк
цзря гябирляриндян
галхыб гачмалары
Ряббинин hцзурунда
бир низам ичиндя
топланмалары
иля баша чатыр.
Аллаh Гуранда
инкарчылара
бу эюрцш вахты
иля баьлы беля
буйурур:
"Онлар
Ряббинин hцзуруна
ъярэя-ъярэя
эятириляъякляр.
"Сиз Бизим йанымыза
сизя илк дяфя
йаратдыьымыз
кими эялдиниз.
Лакин сиз еля
эцман едирдиниз
ки, Биз сизя вердийимиз
вяди йериня
йетирмяйяъяйик!""
("Кяhф" суряси,
48).
Бу,
инсанларын
олдугъа бюйцк
бир ъошьунлуьудур,
беля бир эюрцш
вахтынын эяляъяйиня
ясла инанмырдылар.
Щалбуки онлары
hяр йандан бцрцйян
о бюйцк эцн эерчякляшмишдир.
Артыг чарясиздирляр.
Инсанларын
hесаб цчцн топланмасы
Бу
ан кафирлярин
бцтцн юмрц бойу
гачдыьы, билмядян
эялдийи, мюминлярин
ися hазырланыб
эюзлядийи hесаб
аныдыр. Бу эцн
hяр шей Аллаhын
эцъцня вя шяниня
уйьун йарадылмышдыр.
Щесабын эерчякляшдирилмяси
цчцн руh вя мялякляр
сяф-сяф дцзцлцр.
О эцн инсанлар
арасында ядалятля
hюкм едиляъяк
вя данышаъаг
адам садяъя
доьруну сюйляйя
биляъякдир:
"Руhун
вя мяляклярин
сяф-сяф дураъаьы
эцн Ряhманын
изн вердийи
кимсялярдян
башга hеч кяс
данышмайаъаг,
данышан да доьруну
дейяъякдир!"
("Нябя" суряси,
38).
Гуранын
билдирдийиня
эюря, Аллаh ахирятдя
бяндяляриня
ян уъа мягамда
язямятини эюстяряъякдир.
О эцн Аллаhын
яршини сяккиз
мяляк дашыйыр:
"Мялякляр
дя онун ятрафында
олаъаг вя hямин
эцн сянин Ряббинин
яршини онларын
цстцндя сяккиз
мяляк дашыйаъагдыр!
О эцн сиз эятириляъяксиниз.
Сизин hеч бир
сирриниз эизли
галмайаъагдыр!"
(Щаггя суряси,
17-18).
О эцн
торпаьын алтындан
чыхан бцтцн
инсанлар дальа-дальа
Аллаhын hцзуруна
эялирляр:
"Щягигятян
айырд етмя эцнц
бир вахтдыр!
Сур чалынаъаьы
эцн дястя-дястя
эяляъяксиниз"
("Нябя" суряси,
17-18).
Гуранда
мюминлярин
о анда цзляринин
пар-пар парылдадыьы
вя Ряббляриня
бахыб дурдуглары
билдирилмишдир.
Инкарчылар
ися хяъалятляриндян
башларыны да
галдыра билмязляр.
Инкарчыларын
о анкы hалы айялярдя
бу шякилдя билдирилмишдир:
"Цзляр
язяли, ябяди
олан Аллаhа тяслим
олуб зялил бир
эюркям алар.
Зцлмя йцклянян
зийана дцшцб
мятлябиня йетишмяз"
("Таhа" суряси,
111).
Щазырда
дцнйада милйардларла
инсан йашайыр.
Бу сайа индийядяк
йашамыш вя бундан
сонра да йашайаъаг
инсанларын
сайыны ялавя
етсяк, мяhшяр
эцнц мязарларындан
чыхыб топланаъаг
инсан издиhамы
вя бунун йарадаъаьы
гейри-ади мянзяря
hаггында дцшцнмяк
еля дя чятин
олмаз. Инсанлар
бир арайа топланаъаг
вя бир-бирини,
hадисяляри,
олуб кечянляри
ачыг шякилдя
эюрцб анлайаъаглар.
Чцнки о эцн Гуран
айясиндя дя
билдирилдийии
кими, кяскин
бир эюрцш hакимдир:
"Сян
бундан гафил
идин. Артыг бу
эцн эюзцндян
пярдяни эютцрдцк.
Сян бу эцн сярраст
эюрцрсян!" ("Гаф"
суряси, 22).
Инсанын
дцнйа hяйаты
бойунъа таныйыб
билдийи бцтцн
инсанлар орададыр.
Танынмыш-танынмамыш,
зянэин, фягир,
hяр бир адам, гысасы,
гийамят эцнцня
гядяр йашайыб
юлмцш олан бцтцн
инсанлар араларында
hеч бир фярг олмадан
Аллаhын hцзурунда
топланарлар.
Амма артыг беля
бир эцндя, ня
газандыглары
шан-шюhрятдян,
ня дя ялдя етдикляри
етибардан ясяр-яламят
йохдур. Щямин
эцн пешманлыг
йашамайаъаг
йеэаня бир ъямиййят
мюминлярин
тяшкил етдийи
топлулугдур.
Иман етмядикляри
мцддятдя бир
дювря имзасыны
атмыш, дцнйа
тарихиндя адындан
чох сюз едилмиш
бцтцн инсанлар
Аллаhын hцзурунда
пешманлыг вя
язабын шиддяти
иля горху ичиндя
олаъаглар. Инсанларын
дцнйада цстцн
вя мяшhур гябул
етдийи адамлар
- дювлят ряhбярляри
(президентляр),
мцьянниляр,
сяняткарлар,
зянэинляр, гысасы,
hяр кяс ейни горхуну
йашайаъаг, hяр
hансы бир дцнйяви
цстцнлцк цнсцрц
олмадан hяр кяс
ейни мяртябядя
олаъагдыр. Дцнйада
бир ялаhиддялик
вя сечкинлик
яламяти олараг
эюрцлян пул
вя дяряъя (мювге)
инсанларын
бир арайа топландыьы
бу эцндя hеч бир
шейи ифадя етмяйяъяк,
hейран олан да,
hейран едян дя
ейни мяртябядя
олаъаг. Гуранда
инсанларын
дин эцнц Аллаhын
hцзурунда топланаъаьыны
билдирян айялярдян
бязиляри бу
шякилдядир:
"О
эцн онларын
hамысыны йыьаъаьыг"
("Jунус" суряси,
28).
"Де:
"Аллаh сизи дирилдир,
сонра юлдцрцр.
Сонра да сизи
гийамят эцнц
бир йеря йыьаъагдыр.
Она hеч бир шякк-шцбhя
йохдур, лакин
инсанларын
чоху билмяз!"
("Ъасийя" суряси,
26).
О эцн
дцнйада саhиб
олунан мягамын
вя мцлкцн hеч
бир яhямиййяти
йохдур. Кимся
кимсянин тягдиринин
ардынъа гачаъаг,
кимся кимсяйя
эюстяри вя гцрур
нцмайиш етдиряъяк
hалда дейил. Кимсянин
кимсяйя гаршы
бир цстцнлцйц
галмамышдыр.
Ясил-няъабятлиляр,
зянэинляр, аьалар,
саhибляр вя йа
сырадан олан
ади инсанлар
ейни hесабла
гаршы-гаршыйа
галаъаглар.
Jеэаня цстцнлцк
Аллаhа олан йахынлыьа
эюрядир. Бцтцн
инсанлар Аллаhын
разылыьыны
(ризасыны) газанмаг
цчцн эюрцлян
ишлярдян башга
hеч бир ишин яhямиййятинин
олмадыьыны,
саhиб олдуглары
hяр шейин йеэаня
саhибинин Аллаh
олдуьуну гяти
олараг анламышдыр.
Анъаг hягигятлярля
гаршылашан
инкарчыларын
артыг эерийя
дюнцб етдиклярини
явяз етмяк, йерини
долдурмаг имканы
йохдур. Гуранда
бу hадися бу шякилдя
анладылыр:
"Сур
чалынаъаьы
эцн артыг араларында
ня гоhумлуг (ялагяси)
олар, ня дя онлар
бир-бириндян
сорушуб hал-яhвал
тутарлар" ("Муминун"
суряси, 101).
Щесаб
аны
Гуранда
инсан hяйатынын
hягиги мянасы
беля ачыгланыр:
"Ей
инсан! Сян Ряббиня
доьру чалышыб
чабалайырсан.
Сян Она говушаъагсан!"
("Иншигаг" суряси,
6).
Инсанларын
hяйаты цчцн бир
дюнцм нюгтяси
олаъаьынаинандыглары
мцяййян hадисяляр
вар. Jахшы бир
университетя
эирмяк, диплом
алмаг, евлянмяк,
ушаг саhиби олмаг
кими... Бу вя буна
бянзяр планлары
олан инсанлар
мягсядляриня
чатаъаглары
ана гядяр эцн
сайыб олдугъа
чох hазырлыьы
о аны hядяфляйяряк
эюрярляр. Щяйатларында
садяъя бу hядяф
вар вя тякъя
бу мягсяд цчцн
йашадыгларыны
сюйлямякдян
дя чякинмязляр.
Щалбуки инсан
Аллаhа гуллуг
етмяк цчцн йарадылмышдыр.
Щяр ня гядяр
юзц гябул етмяся
дя йарадылмасынын
йеэаня мягсяди
будур. Яслиндя
буну билир. Амма
китабын яввялиндя
дя анлатдыьымыз
кими, hеч битмяйяъяк
зянн етдийи
дцнйа hяйатында
бу hягигяти унутмаьа
чалышараг йашайыр.
Гысасы, буну
тамамиля эюрмядян
эялир. Щяйаты
бойунъа ня едирся
етсин, хярълядийи
бцтцн ъяhдлярин
нятиъясиндя
чатаъаьы сон
нюгтя Аллаhын
hцзуруна чыхаъаьы
андыр. Бу ан, Она
hесаб веряъяйи
мяшhяр эцнцдцр.
Дцнйадакы
hяйатымыздан
кечян hяр эцн
бизи о мяшhяр
эцнцня бир аз
да йахынлашдырыр.
Кечян hяр саат,
hяр дягигя, hятта
hяр санийя юлцмя,
йенидян дирилмяйя
вя hесаба доьру
атылмыш йени
бир аддымдыр.
Бу ирялиляйиши
сахламаьын
йа да эери чевирмяйин
йолу йохдур.
Бцтцн инсанлар
бу йолу кечяъякляр.
Аллаh Юз Китабында
беля дейир:
"Шцбhясиз
ки, онларын ахыр
дюнцшц Бизядир!
Онларла hагг
hесаб чякмяк
дя Бизя аиддир!"
("Ьашийя" суряси,
25-26).
О ан
эяляндя артыг
hяр шей нятиъяйя
чатыр. Бу мярhялядян
сонра эери дюнцш
вя йа явязетмя
имканы да йохдур.
Виъданларынын
эюстярдийи
hягигяти анламазлыгдан
эялянлярин
йашадыьы паника
вя чашгынлыг
даhа яввял hеч
дадмадыглары
юлчцдядир. Варлыьы
вя бирлийи hеч
бир шцбhяйя сябяб
олмайаъаг гядяр
ачыг олан Аллаhы
дцнйада инкар
едяъяк гядяр
залым олан бу
инсанлар даhа
яввял hеч эюзлямядикляри,
бянзяри эюрцнмямиш
бир язабла явяз
эюряъякляр.
Чцнки Щагг Китабы
тяблиь едян
елчиляр тяряфиндян
хябярдар едилибляр
вя неъя йашамаьын
лазым олдуьуна
даир hяр мювзудан
hали олунублар.
Юзляриня дцнйада
анладыланлары
дцшцнцб мцhакимя
едя биляъякляри
гядяр бир мцддят
верилмишдир.
Аллаh бу эерчяйи
Гуранда "Мяэяр
орада сизя юйцд-нясиhят
гябул едяъяк
кимсянин юйцд-нясиhят
гябул едяъяйи
гядяр юмцр вермядикми?!"
("Фатир" суряси,
37) айяси иля билдирир.
Артыг
верилян вахт
долмуш, hесаб
аны эялмишдир.
Инсанын дцнйа
hяйаты бойунъа
ишдя, евдя, мяктябдя,
яйлянъядя, hарада
олурса-олсун,
бцтцн етдикляриня
Аллаh шаhиддир.
Инсана "шаh дамарындан"
даhа йахын олан
Аллаh hяр кясин
hяр аныны эюрмцш,
ону нязарят
алтына алмышдыр.
Щяр кяс дцнйа
hяйатында ким
тяряфиндян
йарадылдыьыны,
йарадылма мягсядини,
ня етмяк лазым
эялдийини вя
Ряббиня гайтарылаъаьыны
юйрянмишдир.
Бу hягигяти билдикляри
hалда юзлярини
алдатмаьы цстцн
тутублар. Бу
ися йол верилян
шцбhясиз бюйцк
бир эцнаhдыр,
бюйцк бир ъясарятдир
вя бу шейтани
ъясарят ялбяття
ки, гаршылыгсыз
галмайаъаг.
О, чох аьыр эцндя
hяр кяся етдикляри
вя етмяйиб тяхиря
салдыглары
тяк-тяк хябяр
вериляъякдир:
"Аллаh
онларын hамысыны
дирилдяъяйи
эцн етдикляри
ямялляри онлара
хябяр веряъякдир.
Аллаh сайыб йазмыш,
онлар ися унутмушлар.
Аллаh hяр бир шейя
шаhиддир!" ("Мцъадяля"
суряси, 6).
"О
эцн инсанлар
ямялляринин
юзляриня эюстярилмяси
цчцн дястя-дястя
чыхаъаглар!
Ким зярря гядяр
йахшы иш эюрмцшдцрся,
ону эюряъякдир.
Ким дя зярря
гядяр пис иш
эюрмцшдцрся,
ону эюряъякдир"
("Зялзяля" суряси,
6-8).
Аллаh
"...Аллаh эюрдцйцнцз
hяр бир йахшы
иши билир. Тядарцк
эюрцн. Ян йахшы
тядарцк ися
тягвадыр..."
("Бягяря" суряси,
197) дейяряк инсанлары
hесаб аны цчцн
hазырлыг эюрмяйя
чаьырмышдыр.
Виъданыны ишлядян,
Ряббинин чаьырышына
итаят едянляр
цчцн о эцн hеч
бир горху вя
hцзн йохдур. Инкарчылар
ися явязи олмайан
бир пешманлыг
йашайарлар.
Дцнйада етдикляри
ахирятдя юзляриня
хатырладылдыьында
дуйдуглары
пешманлыг Гуранда
бу шякилдя анладылыр:
"Вя
ъяhяннямин эятириляъяйи
эцн - мяhз о эцн
инсан хатырлайаъагдыр.
Лакин бу хатырламаьын
она ня файдасы?!
О: "Каш ки, мян
яввялъядян
hяйатым цчцн
йахшы ямялляр
едяйдим!" - дейяъякдир.
О эцн Аллаhын
етдийи язабы
hеч кяс едя билмяз!"
("Фяър" суряси,
23-25).
Кимся
hагсызлыьа мяруз
галмаз
"Jер
юз Ряббинин
нуру иля ишыгланаъаг,
китаб гойулаъаг,
пейьямбярляр
вя шаhидляр эятириляъяк,
онлар бяндяляр
арасында ядалятля
hюкм олунаъаг
вя онлара hагсызлыг
едилмяйяъякдир!"
("Зумяр" суряси,
69).
Ишлянян
hяр ямялин сорьуланаъаьы
бу эцнцн язямят
вя еhтишамы Аллаhын
бюйцклцйцня,
сонсуз ядалятиня,
Ъаббар (дилядийини
зорла да олса
эерчякляшдирян),
Гяhhар (гяhредян)
вя Мунтягим
(интигам алан)
сифятляриня
йарашан шякилдя
олаъагдыр. Дцнйада
олдуьу кими
ахирятдя дя
ямяллярин сорьуланыб
тамамланмасы
Аллаhын ядаляти
иля гцсурсуз
олараг эюрцляъяк.
О эцн гурулаъаг
олан "hяссас
тярязиляр"дя
hяр кяс hагг етдийи
явязи тапаъаг.
Гуранда дин
эцнцндя гурулаъаг
hяссас тярязилярин
мялуматы бу
шякилдя верилир:
"Биз
гийамят эцнц
цчцн ядалят
тярязиси гурарыг.
Щеч кяся ясла
hагсызлыг едилмяз.
Бир хардал дяняси
аьырлыьында
олса беля ону
эятирярик. Щагг-hесаб
чякмяйя Биз
кифайятик"
("Янбийа" суряси,
47).
Дцнйа
hяйаты бойунъа
едилян hяр ямял
ян кичик тяфяррцат
вя фяргляр беля
яскик галмадан
бу тярязиляря
гойулур. Бу тярязинин
ягряби сонсуз
язаба вя йа сонсуз
гуртулуш вя
хошбяхтлийя
эютцряъяк гярары
мцяййян едир.
Етдикляри йахшылыглары
аьыр эялян инсанлар
ъяннятя эедяъяк,
йцнэцл галанлар
ися горхунъ
бир язабла ъязаландырылаъаглары
ъяhяннямя атылаъаглар:
"О
эцн тярязиси
аьыр эялян кимся,
хош эцзяран
ичиндя олаъаг!
Тярязиси йцнэцл
эялян кимсянин
ися, мяскяни
hавийя олаъагдыр!
Сян ня билирсян
ки, о нядир?! О
чох гызмар бир
атяшдир!" ("Гария"
суряси, 6-11).
Щесаб
йериня бир сцрцйян
вя бир
шаhидля эялир
Щесаб
эцнц сорьу-суал
сырасында бцтцн
инсанларын
йанында олаъаг
ики мяляк hаггында
билэи Гуранда
бу шякилдя верилир:
"Щяр
бир кяс бир сцрцйян
вя бир дя шаhидля
эяляъякдир"
("Гаф" суряси,
21).
Дин
эцнц hяр йер Аллаhын
нуру иля ишыгланыр.
Бу бюйцк мяhкямядя
шаhидлик едяъяк
елчиляр вя шаhидляр
hазыр сахланыр.
Дцнйада Аллаhа
гуллуг етмяляри
лазым эялдийини
инсанлара хатырладан
вя нясиhят верян
пейьямбярляр
вя диэяр шаhидляр
hесаб эцнц сорьуйа
чякиляъяк инсанларын
йанындадырлар.
Бу шаhидляр hагг
иля hюкм едяъякляр
вя hесаб эцнц
яслиндя Аллаhа
гуллуг етмяси
лазым эялдийини
билдийи hалда
билмядийини
иддиа едя биляъяк
hеч кимся олмайъагдыр.
О эцн
бяндянин Ряббинин
hцзурунда етдиклярини
инкар етмяйя
фцрсяти вя йа
имканы йохдур.
Ишлядийи бцтцн
хейирляр вя
шярляр ортайа
чыхарылмышдыр.
Щягигятляри
инкар ется беля
шаhидляр адил
олаъаг вя ону
йаланлайаъаглар.
Ряббимизин
hцзурундакы
бу бюйцк низам
ичярисиндя
hяр цммят юз имамы
(ряhбяри, дювлят
башчысы) вя китабы
иля эяляъякдир.
Щз.Адямдян бу
йана йашамыш
бцтцн ъямиййятлярин
бир арайа эяляъяйи
шяраитдя сорьу-суалдакы
низам вя hесабдакы
ъиддилик Аллаhын
бюйцклцйцнцн,
сонсуз ядалятинин
вя язямятинин
нязярячарпаъаг
эюстяриъиляридир.
Аллаhын ядаляти
Гуранда беля
хябяр верилир:
"О
эцн hяр цммяти
диз чюкмцш эюряъяксян.
Щяр цммят юз
дяфтяриня тяряф
чаьырылаъагдыр:
"Бу эцн сизя
етдийиниз ямяллярин
явязи вериляъякдир!"
("Ъасийя" суряси,
28).
Ешитмя,
эюрмя дуйьулары
вя дяриляри
шаhидлик едяр
О эцн
эцнаhкарларын
ишлядикляри
писликляря
шаhид оланлар
да орада hазырдыр.
Мюминлярля,
hяр шейи гейд
едян мяляклярля
вя Аллаhын эятирдийи
шаhидлярля йанашы
инкарчыларын
ялейhиня шаhидлик
едянлярин арасында
hеч эюзлямядикляри
шаhидляр дя вардыр.
Бунлар инсанын
юзцнц тяк сандыьы
сырада да Ряббинин
юзцнц hяр тяряфдян
яhатя етдийиня
даир ян габарыг
дялиллярдир.
Инкарчыларын
ялейhиня шаhидлик
едяъяк оланларын
арасына юз ешитмя,
эюрмя дуйьулары
вя дяриляри
дя ялавя олунмушдур.
Щяр бири Аллаhын
изни иля данышыр
вя гцсурсуз
олараг сюйлянмяси
лазым оланлары,
шаhид олдугларыны
билдирирляр.
Бцтцн бир юмцр
бойунъа истифадя
етдикляри, юзляриня
аид сандыглары
бядян цзвляринин
дя инсана хяйанят
етмяси о эцн
йашанаъаг психоложи
бюhраны даhа
да артырыр. Гуранда
бу мювзунун
анладылдыьы
айяляр ашаьыдакы
кимидир:
"Аллаhын
дцшмянляри
ъяhяннямя топланаъаглары
эцн онлар сахланаъаглар.
Няhайят, онлар
ъяhяннямя эялдикдя
гулаглары, эюзляри
вя дяриляри
етдикляри ямялляр
барясиндя онларын
ялейhиня шяhадят
веряъякдир.
Онлар юз дяриляриня:
"Ня цчцн ялейhимизя
шяhадят верирсиниз?"
- дейяъякляр.
Дяриляри дя
беля ъаваб веряъякдир:
"Щяр шейи диля
эятирян Аллаh
бизи данышдырды.
Сизи илк дяфя
йохдан йарадан
Одур. Сиз Онун
hцзуруна гайтарылырсыныз!"
Сиз гулагларынызын,
эюзляринизин
вя дяриляринизин
ялейhинизя шяhадят
веряъякляриниздян
горхуб (эцнаh
ишлямякдян)
чякинмир, етдийиниз
ямяллярин чохуну
ися Аллаhын билмяйяъяйини
зянн едирдиниз.
Сизин юз Ряббиниз
барясиндяки
бу зянниниз
сизи мяhв етди
вя зийана уьрайанлардан
олдунуз! Инди
дюзсяляр дя,
онларын мяскяни
ъяhяннямдир.
Онлар риза дилясяляр
дя, онларын диляйи
гябул олунмаз"
("Фуссилят"
суряси, 19-24).
Инсан
етдийи hяр шей
цчцн мягбул
бир ачыглама
тярзи тапа биляр.
Щятта буна юзцнц
инандыра да
биляр. Бу ачыгламаларын
hяр заман мягбул
шейляр олмасы
дя шярт дейил.
О ан цчцн истянилян
йеэаня шей ачыгламаларла
гаршы тяряфи,
йа да юзцнц ямин
етмякдир. Башга
сюзля, инанмаг
истядийи шейя
инаныр вя ону
мцдафия етмяк
цчцн мянтигини
ишя салыр. Етдийи
ачыгламалар
да бу мянтигя
сюйкянир. Бялкя
дя бу сябябля
Аллаhын варлыьыны
да инкар едя
билмяк цчцн
иряли сцрдцйц
дялилляр юз
гянаятиня эюря
кечярли олмуш
вя бунлара дайанараг
кечмиш hяйатында
мюминляря гаршы
давамлы мцбаризя
апармышдыр.
Амма hесаб эцнцндя
бу ачыгламаларын
hеч бири кечярли
дейилдир. О эцн
тякяббцр вя
архайынлыгла
мцдафия етдийи
ачыгламаларын
кечярсизлийини
эюряъяк, ялейhиня
шаhидлик едян
юз бядян цзвляри
гаршысында
эизлядиляъяк
бир шейин галмадыьыны
анлайаъагдыр.
Кимсянин эюрмядийини
зянн етдийи
шейляр, эизли
едилян ишляр
тякрар-тякрар
ортайа тюкцляъяк,
юз бядяни бунлары
играр едяъякдир.
Сорьуйа тяк-тянhа
чякилирляр
Бу
эцнцн башга
бир хцсусиййяти
дя hям дцнйада,
hям дя ахирятдя
йандашларындан
йардым эюряъяйини
уманларын hесаба
бунун яксиня
олараг тяк-тянhа
чякилмяляридир.
Беляъя инкарчылар
Аллаhдан башгасындан
цмид ичиндя
олмаьын ня дяряъядя
мянасыз олдуьуну
эюряъякляр
вя дцшдцкляри
йанлышлыьын
явязини дя алаъаглар.
Щяр инсанын
тякбашына сорьуйа
чякиляъяйи
hягигяти Гуран
айяляриндя
хябяр верилмишдир:
"Онларын
hамысы гийамят
эцнц онун hцзуруна
эяляъяк" ("Мярйям"
суряси, 95).
Бурада
дуруб бир ан
цчцн бу hягигяти
даhа мцфяссял
дцшцнмяк лазым
эялир. Тяк-тянhа
галмаг инсанларын
дцнйа hяйатында
ян чох чякиндикляри,
хцсусиля чятинлик
анларында онлары
горхудан дуйьулардан
биридир. Тякбашына
бурахылмаг
дцнйа шяртляриндя
дя инсанлар
цчцн ян бюйцк
язаблардан
биридир. Щалбуки
ахирят эцнц
садяъя тянhалыг
олмайаъаг. Ясл
мясяля бир инкарчынын
гаршы-гаршыйа
галдыьы вя бир
зцлм ишлядийини
билдийи цчцн
шиддятли горху
дуйдуьу hесаб
аныдыр. Юзцня
эцвяня биляъяйи,
йардым вя йа
мядяд умаъаьы
hеч ким йанында
йохдур. Jахынлыг
вя мярhямят мювзусунда
йеэаня эцвяндийи
адамлар олан
аиляси беля
ону танымаз.
Цстялик hяр шей
онун ялейhиня
чеврилмиш, юз
бядяни, юз етдикляри
ялейhиня ачыгламалар
вермяйя башламышдыр.
Гысасы, бу тянhалыг
тярифини асанлыгла
веря билмяйяъяйимиз
бир тянhалыгдыр.
Jаланчы
танрылардан
вя достлардан
йардым эюрмяйи
уммалары кими
кафирлярин
башга бир йанылмасы
да дцнйада эизлинъя
ишлядикляри
эцнаh вя писликлярин
hесаб эцнцндя
ортайа чыхмайаъаьыны
санмалардыр.
Щалбуки Аллаh
онларын дцнйа
hяйатларында
етдикляри эизли
бир hярякятя
вя сюзя дя шаhиддир.
Бу эерчяк Гуранда
беля хябяр верилир:
"О
эцн сиз эятириляъяксиниз.
Сизин hеч бир
сирриниз эизли
галмайаъагдыр!"
(Щаггя суряси,
18).
"Щяр
кяся юз ямялинин
ъязасы вериляъякдир!
Аллаh онларын
ня етдиклярини
ян йахшы биляндир!"
("Зумяр" суряси,
70).
Инкарчыларын
бцтцн эцнаhлары
вя писликляри
артыг ортададыр.
Щяйаты бойунъа
аилясиня, ян
йахын достуна
да йалан сюйляйян,
сахтакарлыг
едян, юз мараглары
цчцн hяр шейи
айаглайан, Аллаhын
елчилярини
йаланлайан,
онларын анлатдыьы
hяр шейи рядд
едян вя ян сонунда
бунларын hеч
бир заман ортайа
чыхмайаъаьыны
вя унудулаъаьыны
зянн едян инсанлар
о эцн тяк-тянhа
сорьу-суал едиляъякляр.
Бцтцн сирляри
ортайа чыхан
бу инсанларын
вязиййяти "Тариг"
сурясиндя бу
шякилдя анладылыр:
"Бцтцн
сирлярин ашкар
олаъаьы о гийамят
эцнц инсанын
ня (язабы дяф
едяъяк) бириси,
ня дя бир кюмякчиси
олар!" ("Тариг"
суряси, 9-10).
О эцн достлуг,
гоhумлуг
вя йахынлыг
йохдур
О эцн
инсанын юзцндян
башга бириси
иля марагланмаьа
ня hалы, ня дя
имканы вардыр.
Инсан дцнйада
икян дяйярли
эюрдцйц вя эцвяндийи
аилясини беля
дцшцнмяз. Jашадыьы
hадисялярин
дяhшятиня эюря
тякъя юз дярдиндядир.
Дцнйа hяйатында
ян чох юйцндцйц,
нясил, сойкюк
аьаълары hазырладыьы,
шяъярялярини
чыхардыьы аталары,
яграбалары
вя ушаглары
иля олан ялагяляри
артыг гопмушдур:
"Сур
чалынаъаьы
эцн артыг араларында
ня гоhумлуг (ялагяси)
олар, ня дя онлар
бир-бириндян
сорушуб hал-яhвал
тутарлар" ("Муминун"
суряси, 101).
Дцнйада
йахынларынын
малыны, дяряъясини,
мювгейини вя
дястяйини бюйцк
гцввя сайыб
бунлара сыьынанларын
эцвяндикляри
галалар йерля-йексан
олмушдур. Цстцнлцйц
вя эцъц аталарындан
эялян цнванларда
йахуд да маддиййатда
ахтаранлар,
диндян узаг
бир hяйат йашайараг
бир газанъ ялдя
етдиклярини
зянн едян, hятта
буну бир цстцнлцк
сайан инсанлар
ичиня дцшдцкляри
хятаны анлайыблар.
Бу эцн тякъя
иманын бир дяйяри
вардыр.
Дцнйа
hяйатында достлугларын
йаранмасы вя
давам етмяси
цчцн ян мцhцм
шярт цмумиййятля
адамын гаршысындакы
инсандан ялдя
едяъяйи мянфяятдир.
Мянфяят ися
истигбалыны
зяманя алтына
ала билмяк, ирялийя
йюнялик бир
капитал гойулушу
йапа билмяк,
пул, етибар, юзцня
йахын ятраф
йаратмаг мягсядини
дашымагдадыр.
Щалбуки hесаб
эцнцндя hеч кимин
ляззят алма,
hявяс вя шяhвят
далынъа гачаъаг
hалы галмадыьы
цчцн бцтцн кечмиш
достлуглар
бир анда унудулур.
Гуранда бу hягигят
беля билдирилир:
"Вя
дост досту арайыб
ахтармайаъагдыр"
("Мяариъ" суряси,
10).
Дин
эцнцндя йашанан
горху еля бюйцкдцр
ки, hяр ким олурса
олсун, бу горхунъ
язабдан гуртара
билмяк цчцн
саhиб олдугларындан
ваз кечяр. Уьрунда
hяр шейи айаглайараг
ялдя етдийи
сярвятляря
hеч яhямиййят
дя вермяз. Щятта
садяъя саhиб
олдуглары дейил,
дцнйадакы бцтцн
зянэинликляр
онун олса беля
hамысыны фидйя
олараг вермяк
истяйяр. Ялиндя
мюhкямъя тутдуьу
бцтцн мал-дювляти
артыг онун цчцн
hеч бир мяна ифадя
етмяз. Аллаh йолунда
хярълямя мювзусунда
хясислик етдийи
малларыны эюзцнц
беля гырпмадан
фяда едяр. Амма
артыг чох эеъикмишдир.
Ондан истянян
эюз гырпымы
гядяр гыса сцряъяк
олан дцнйа hяйатында
Аллаhын юзцня
вердийи немятляри
Аллаh йолунда
истифадя етмяси
икян о бу чох
аьыр эцнц гулагардына
вурмуш, hятта
юлдцкдян сонра
беля дцнйада
галан ясярляри
иля адынын анылаъаьына,
етибарынын
давам едяъяйиня
цмид етмишдир.
Инкарчыларын
дцшдцйц бу чыхылмаз
вязиййят Гуранда
бу шякилдя ифадя
едилмишдир:
"Jер
цзцндя ня варса,
hамысы, цстялик
бир о гядяр дя
кафирлярин
олмуш олсайды,
мцтляг ону гийамят
эцнцнцн пис
язабындан гуртармаг
цчцн фидйя верярдиляр.
Вя Аллаhдан онлара
эцман етмядикляри
эюрцняъякдир"
("Зумяр" суряси,
47).
"(Ибраhим)
деди: "Сизин
Аллаhы гойуб
бцтляри танры
гябул етмяйиниз
йалныз дцнйада
араныз да олан
достлуьа эюрядир.
Сонра да гийамят
эцнц бир-биринизи
инкар едяъяк,
бир-биринизя
лянят охуйаъагсыныз.
Мяскяниниз
ъяhянням оду
олаъаг, юзцнцзя
дя кюмяк едян
кимсяляр тапылмайаъагдыр!""
("Янкябут" суряси,
25).
Дцнйада
икян олдугъа
чох сахтакарлыьа
шаhид олдуьу
hалда инкарчыларын
hеч бири достлугларынын
сахта олдуьу
hягигятини гябул
етмяк истямяз.
Бир чох инсан
цчцн йашадыглары
достлуг вя севэиляр
"диэярляриндян
фярглидир".
Щалбуки hамысы
ейни хятайа
дцшцб, вяфаны
дцнйада ясла
hеч бир заман
йашамайыблар.
Цстялик о эцн
эюрцляъяк олан
язаба гаршы
едилян тяклиф
инкарчыларын
достлуьа бахыш
буъаьыны да
ортайа гойаъагдыр.
О эцн дцнйада
икян мюhкям бир
баьла баьлы
олдуьу аиляси
вя достлары
гуртулуш фидйяси
вясилясидир.
Гуранда бу hягигят
ян габарыг шякилдя
верилмишдир:
"Вя
дост досту арайыб
ахтармайаъагдыр.
Онлар бир-бириня
эюстяриляъякляр.
О эцнцн язабындан
гуртармаг цчцн
эцнаhкар истярди
ки, фяда етсин
юз оьулларыны;
юврятини вя
гардашыны; она
сыьынаъаг верян
яширятини! Вя
йер цзцндя оланларын
hамысыны - тяки
юзцнц гуртарсын!
Хейр, бу мцмкцн
дейилдир. Щягигятян,
о аловлу атяшдир"
("Мяариъ" суряси,
10-15).
Мяшhяр
эцнц инкарчыларын
сясляндирдийи
бу фидйя тяклифи
онларын hягиги
характеринин
ортайа чыхмасы
бахымындан
олдугъа юнямлидир.
Артыг дцнйадакы
ян йахын ялагялярин
дя мянфяят ортадан
галхдыьы, адамларын
мараглары иля
йанмаьа башладыьы
анда бцтцн дяйярини
итирдийи бир
дя эюзляр юнцня
эятирилмишдир.
Щалбуки бу, файдасыз,
бош йеря олан
бир сяйдир. Аллаh
инсанлары бу
маллара садяъя
онлары йохламаг
цчцн варис етмиш
вя онлара бялли
бир заман айырмышдыр.
Бу мцддятин
тамамланмасынын
ардынъа бунлары
фидйя олараг
вермяк истямяляри
инкарчыларын
анлайыш позуглуьуну
бир дя ортайа
гойаъаг.
Ямял дяфтярляринин
верилмяси
Инсанын
дцнйа hяйаты
бойунъа етдийи
hяр шей саь вя
сол тяряфиндя
олан мялякляр
тяряфиндян
гейд едилир.
Щесаб аны цчцн
hазырланан дяфтярляр
дин эцнцндя
инсанлара верилир.
Адам етдикляринин
hеч бирини рядд
едя билмяз, чцнки
йашадыьы hяр
ан ямял дяфтяриня
гейд едилмишдир.
Щяр бир кяс юз
дяфтяриндян
ахирят цчцн
няляр hазырладыьыны
юйрянир.
Мюминляр
дяфтярлярини
саь, кафирляр
ися сол ялляриня
алырлар. Кимсянин
зярря гядяр
hагсызлыьа мяруз
галмадыьы вя
бир хардал дяняси
гядяр ямялин
дя hесаба гатылдыьы
бу анда мюминлярля
кафирлярин
давранышлары
чох фярглидир.
Мюминляр бюйцк
севинъ ичиндя
дяфтярлярини
алыб охумаг
цчцн йанында
булунанлара
узадырлар. Аллаh
айялярдя беля
буйурур:
"О
эцн сиз эятириляъяксиниз.
Сизин hеч бир
сирриниз эизли
галмайаъагдыр!
Ямял дяфтяри
саь ялиня верилян
кимся дейяъякдир:
"Алын, ямял дяфтярими
охуйун! Мян юз
hесабыма йетишяъяйимя
инанмышдым!"
Бундан беля
о, хош эцзяран
ичиндя, йцксяк
бир ъяннятдя
олаъагдыр. Мейвяляри
чох йахындадыр
"Кечмиш эцнлярдя
етдийиниз ямялляр
мцгабилиндя
йейин-ичин!""
(Щаггя суряси,
18-24).
Мюминлярин
бу севинъинин
гаршылыьында
кафирляр юлдцрцъц
бир хяъалят
вя горху ичиндядир.
Кафирлярин
дяфтярляри
сол ялляриня
верилир. Ян кичийиндян
ян бюйцйцня
гядяр hеч бир
ишин яскик бурахылмадан
мялякляр тяряфиндян
йазылдыьы бу
дяфтяр мюминлярин
ямялляринин
яксиня олараг
Аллаhын бяйянмядийи
ишлярля долудур.
Инкарчыларын
бу hягигят гаршысындакы
горху вя чашгынлыглары
айядя беля билдирилмишдир:
"Щяр
кясин ямял дяфтяри
гаршысына гойулаъаг.
Эцнаhкарларын
орада оланлардан
горхдугларыны
эюряъяксян.
Онлар беля дейяъякляр:
"Вай hалымыза!
Бу неъя бир китаб
имиш! О Бизим
hеч бир кичик
вя бюйцк эцнаhымызы
нязярдян гачырмадан
hамысыны сайыб
йазмышдыр ки!"
Онлар етдикляри
бцтцн ямяллярин
hазыр дурдуьуну
эюряъякляр.
Ряббин hеч кяся
hагсызлыг етмяз!"
("Кяhф" суряси,
49).
Аллаhдан
горхмамаг, Она
шярик гошмаг,
Она ибадят едян
кими эюрцнцб
Ондан башгаларыны
да разы етмяйя
чалышмаг кими
йалан, зина, гумар
вя даhа нечя-нечя
эцнаh бу дяфтярдядир.
Инкарчылар
Аллаhы hаггыйла
тягдир едя билмядикляри
цчцн рийакар
бир яхлагла
hям дцнйада истядикляри
кими йашайаъагларыны,
hям дя истядикляри
ибадятляри
етмиш олмаьы
бир яфведилмя
цнсцрц олараг
юня сцря биляъяклярини
зянн едярляр.
Бах, беляъя Аллаhа
ибадят етмяйян
вя ибадят едяр
кими эюрцнян
кимсяляри hесаб
эцнцндя горху
долу бир чашгынлыг
эюзляйир. Чцнки
ямял дяфтярляриндя
ниййятляри
дя яскик бурахылмамышдыр.
Щагг етдийи
гаршылыьы алан
инкарчыларын
чарясизлик
долу пешманлыьы
онларын играрындан
бялли олур. Гуранда
бу адамларын
hямин андакы
дяhшятляри беля
билдирилир:
"Ямял
дяфтяри сол
ялиня верилян
ися дейяъякдир:
"Каш ямял дяфтярим
мяня верилмяйяйди!
Щесабымын ня
олдуьуну билмяйяйдим!
Каш о гяти олайды!
Мал-дювлятим
мяня hеч бир файда
вермяди. Мцлкцм
дя мяhв олуб эетди!""
(Щаггя суряси,
25-29).
Аллаhа
вя ахирятя мцтляг
инам вя билэи
иля инанан, hяйаты
бойунъа hесаб
аны цчцн hазырлыг
эюрян мюминлярля
ахиряти унудан,
Аллаhдан вя мюминлярдян
цз чевирян сол
йанын адамлары
арасындакы
фярг йеня бир
айядя бу шякилдя
билдирилир:
"Кимин
ямял дяфтяри
арха тяряфдян
верилмишся,
О: "Ай юлдцм!"
- дейя шивян гопардаъаг
вя ъяhяннямя
васил олаъагдыр!
О, юз аиляси арасында
севинъ ичиндя
иди. Вя еля зянн
едирди ки, гайытмайаъагдыр.
Хейр! Щягигятян
Рябби ону эюрцрдц"
("Иншигаг" суряси,
10-15).
О эцн инсанлар
синифляря айрылырлар
Аллаhдан
эяряйинъя горхуб
чякинмиш вя
дцнйада Онун
ризасына уйьун
бир шякилдя
йашамыш инсанларын
эюзлядийи ан
эялмишдир. Мюминляр
Аллаhын онлара
вяд етдийиня
говушманын
севинъини йашайарлар.
Кафирлярин
цзяриндя ися
hяйатлары бойунъа
йашамадыглары
гядяр бюйцк,
юлчцйяэялмяз
бир горху вар.
Мюминлярдян
башга бу дяhшяти
йашамайаъаг
инсан йохдур.
Мюминлярля
кафирлярин
арасы айрылыр.
Гуранда бу эцнцн
бир айырма эцнц
олдуьу беля
билдирилдир:
"Бу,
йалан hесаб етдийиниз
(hагг иля батили,
мюминля кафири)
айырд етмя эцнцдцр!"
("Саффат" суряси,
21).
Гуранда
о эцн инсанларын
синифляря айрылаъаьы
билдирилир.
"Саь тяряф саhибляри"
адландырылан
мюминляр бир
групдур. "Сол
тяряф саhибляри"
ися кафирлярин
тяшкил етдийи
вя мюминлярдян
айрылан групу
тямсил едяр.
Бунларын йанында
мюминлярин
арасында Аллаhа
йахынлыг вя
Аллаh йолунда
верилян мцъадилядя
ян габаьа кечмиш
оланлар вар
ки, Гуранда бу
инсанлар "йарышыб
юня" кечянляр
адландырылыр:
"О
эцн нечя-нечя
цзляр севиниб
эцляъяк, юз Ряббиня
бахаъагдыр!
О эцн нечя-нечя
цзляр тутулуб
гаралаъаг, бел
сцмцкляринин
гырылаъаьыны
анлайаъагдыр!"
("Гийамя" суряси,
22-25).
"Саь
тяряф саhибляри.
Кимдир онлар?!
Сол тяряф саhибляри.
Кимдир онлар?!
Вя бир дя юндя
оланлар! Бунлар
йахын оланлардыр"
("Вагия" суряси,
8-11)
Ъяhяннямин
эюстярилмяси
О эцн
hяр кяс Аллаhа
дцнйада етдикляринин
hесабыны верир.
Ъяhяннямя эиряъяйини
анлайыб горху
ичиндя оланлар
чох гыса бир
юмрц ябяди бир
hяйатдан цстцн
тутмаьын вердийи
сонсуз пешманлыьын
ичиндядир. Онлар
юзляриня язабын
тохунулмайаъаьыны
зянн едяряк
раhат бир hяйат
йашайаркян
Аллаh онлары
hеч эюзлямядикляри
бир анда йахаламышдыр.
Артыг hяр шей
битмиш вя hяр
кясин эедяъяйи
йер айдын олмушдур.
Анъаг инсанлар
бир-бириндян
дярhал айрылмазлар.
Мюминляр ъяннятя
апарылмадан
юнъя онлара
да кафирлярля
бирликдя ъяhянням
эюстярилир.
О эцн мюмин, йа
да кафир бцтцн
инсанлар ъяhяннямин
ятрафында диз
чюкяъяк. Щяр
кяс ъяhяннямин
горху салан
уьултусуна
вя ичиндяки
тцкцрпядиъи
эюрцнтцляриня
шаhид олаъаг.
Анъаг сонра
мюминляр гуртулур
вя кафирляр
дизи цстя чюкмцш
вязиййятдя
бурахылыр. Бу
мясяля "Мярйям"
сурясиндя беля
билдирилир:
"Инсан:
"Мян юлдцкдян
сонра дирими
чыхардылаъаьам?"
- дейя сорушур.
Мяэяр инсан
илк юнъя ону
hеч бир шей дейилкян
йаратдыьымызы
хатырламырмы?
Ряббиня анд
олсун ки, Биз
онлары шейтанларла
бирликдя йыьыб
мяhшяря эятиряъяк,
сонра онлары
диз цстя чюкмцш
hалда ъяhяннямин
ятрафына дцзяъяйик.
Сонра hяр бир
фиргядян Ряhмана
ян чох аси оланы
дартыб чыхардаъаьыг.
Сонра ъяhяннямя
эириб йанмаьа
ян чох лайиг
оланлары, сюзсцз
ки, Биз даhа йахшы
билирик. Сиздян
еля бир кяс олмаз
ки, орайа варид
олмасын. Бу, Ряббинин
буйурдуьу ваъиб
бир hюкмдцр. Сонра
Биз Аллаhдан
горхуб пис ямяллярдян
чякинянляря
ниъат веряъяк,
залимляри ися
орада диз цстя
чюкмцш hалда
сахлайаъаьыг!"
("Мярйям" суряси,
66-72).
Ялбяття,
мюминляря ъяhяннямин
эюстярилмясинин
бир чох hикмяти
вардыр. Ъяhяннямин
вязиййятини
йахындан эюрян
мюминляр Аллаhын
онлара вердийи
иманын ня гядяр
бюйцк бир ялаhиддялик
вя эюзяллик
олдуьуну даhа
дяриндян гаврайарлар.
Чцнки шаhид олунан
ъяhянням о гядяр
дяhшятвериъидир
ки, о язабдан
гуртулмаг инсан
цчцн юлчцйяэялмяз
бир хошбяхтлик
вя шцкря сябяб
олаъаг. Мюминляр
ъяhяннями эюрмякля
мцгайисяляр
апармаг имканына
саhиб олурлар.
Беляликля, юзцндя
инсана вериляъяк
ян эюзял немятляри
еhтива едян, ябяди
галаъаглары
ъяннятин дяйярини
даhа йахшы анлайарлар.
Чцнки немятин
дяйяри анъаг
мцгайися иля
анлашылыр. Эюзялликлярин,
йяни ъяннят
немятляринин
дяйяри, Аллаhын
зцлм едянляря
веряъяйи гаршылыг
эюрцлдцйцндя
даhа йахшы анлашылыр.
Имтаhан олмаг
цчцн эялдийимиз
дцнйанын йарадылыш
hикмятляриндян
бири дя тяhсилдир.
Инсанлар бурада
доьруну вя йанлышы,
эюзяли вя чиркини
тяк-тяк эюряряк
вя мцгайися
апарараг юйрянирляр.
Дцнйада бу хцсусиййятя
саhиб олманын
йолу анъаг аьыл,
виъдан вя ян
яhямиййятлиси
дя Аллаh горхусундан
кечяр. Гийамят
эцнц, йарадылмышларын
ян хейирлиляри
олан мюминлярля
("Бяййиня" суряси,
7) йарадылмышларын
ян писляри бир-бириндян
сонсуза гядяр
айрылмалары
вахтыдыр. Айырма
эцнц Гуранда
беля билдирилмишдир:
"Пейьямбярляря
(шаhидлик цчцн)
мюhлят вериляъяйи
заман, "Бунлара
hансы эцня гядяр
мюhлят верилмишдир?
(Щямин суала
ъаваб олараг
дейиляъякдир:)
"(Щагла батили)
айырд едиляъяйи
эцня гядяр!"
Ня билирсян
ки, нядир о айырд
етмя эцнц?! О
эцн вай hалына
йалан сайанларын!
Мяэяр Биз яввялкиляри
мяhв етмядикми?!
Сонра ахырда
эялянляри дя
онлара гатаъаьыг.
Биз эцнаhкарларла
беля ряфтар
едирик. О эцн
вай hалына йалан
сайанларын!"
("Мурсялат"
суряси, 11-19).
Бу
айырма эцнц
юлцмля башлайар,
дирилишля вя
hесабла давам
едяр вя инсанларын
ябяди йурдларына
йолланмасы
иля сона чатыр.
"Гаф" сурясиндя
кафирлярин
вя мюминлярин
ябяди йурдларына
башладыьы сяйаhят
беля билдирилир:
"Юлцм,
hягигятян, эяляъякдир.
Бу сянин горхуб
гачдыьын шейдир!
Сур чалынаъагдыр.
Бу вяд олунмуш
эцндцр! Щяр бир
кяс бир сцрцйян
вя бир дя шаhидля
эяляъякдир.
"Сян бундан
гафил идин. Артыг
бу эцн эюзцндян
пярдяни эютцрдцк.
Сян бу эцн сярраст
эюрцрсян! Jолдашы
дейяъякдир:
"Бу йанымдакы
hазырдыр!" "Атын
ъяhяннямя hяр
бир инадъыл
кафири; Хейря
мане оланы, hядди
ашаны, шякк едяни!
О кимсяни ки,
Аллаhла йанашы
юзцня башга
бир танры гябул
етди. Атын ону
шиддятли язабын
ичиня!" Jолдашы
дейяъякдир:
"Ей Ряббимиз!
Ону мян аздырмадым.
Фягят о юзц hагг
йолдан чох азмышды!"
Аллаh буйураъагдыр:
"Мяним hцзурумда
мцбаhисяетмяйин.
Мян сизя бу язабы
билдирмишдим.
Мяним hцзурумда
сюз эцляшдирмяйин.
Мян бяндяляря
(ябяс йеря) зцлм
едян дейилям!"
О эцн Биз ъяhяннямя:
"Долдунму?"
- дейяъяк, о ися:
"Jеня вар мы?"
- дейя ъаваб веряъякдир.
Ъяннят дя мцттягиляр
цчцн йахын бир
йеря эятириляъякдир.
(Онлара дейиляъякдир:)
"Бу, вяд олундуьунуз
ъяннятдир. О,
hяр бир (тювбя
едиб Аллаhа тяряф)
гайыдан, горуйан;
Ряhмандан Ону
эюрмядян горхан
вя hагга дюнмцш
гялбля эялян
бяндя цчцндцр!
Ора саьлыгла
дахил олун. Бу,
ябядиййят эцнцдцр!""
("Гаф" суряси,
19-34).
|