ƏSAS SƏHİFƏ SAYT HAQQINDA ƏLAQƏ
Kiyamet Gn - Harun Yahya

ГИЙАМЯТ

ЭЦНЦ


КАИНАТЫ АЛЛАЩ JАРАТДЫ

Каинатын неъя йарадылдыьы мювзусунда индийя гядяр олдугъа чохсайлы вя фяргли йанашмалар олмушдур. Кимиси каинатын бир башланьыъынын олдуьуну иряли сцрмцш, кимиси дя маддянин язялдян бяри вар олдуьу иддиасыны мцдафия етмишдир. Маддянин язялдян бяри мювъуд олдуьуну мцдафия едян бу нязяриййялярдян бири "Сабит каинат нязяриййяси" иди. Апарылмыш узунмцддятли вя яhатяли арашдырмалар нятиъясиндя ортайа чыхан эцълц дялилляр каинатын бир башланьыъынын олдуьу тезисини тясдигляди. "Сабит каинат нязяриййяси" ися елмин тарихи инкишафы дюврцндян анъаг бир хатиря олараг галды.

Арашдырмалар нятиъясиндя ялдя едилян фактлар каинатын йохдан йарадылдыьыны эюстярди. Буна эюря дя каинатын бир башланьыъы вардыр вя бу башланьыъ "Биг Бянг" ("Бюйцк Партлайыш") ады верилян бюйцк бир партлайышла эерчякляшмишдир. "Биг Бянг"дян яввял маддя, енержи, космос, заман, мякан, бир сюзля, hеч бир шей йох иди. Сонсуз сыхлыгда вя сыфыр hяъминдяки бир нюгтянин партламасы нятиъясиндя горхунъ бир сцрятля hяр тяряфя даьылан маддялярдян улдузлар, эцняшляр, планетляр мейдана эялмиш, каинат сцрятля эенишлянмиш, сцрятля шишяряк бюйцмцш вя заман кечдикъя сойуйараг индики hалыны алмышдыр.

Бу эцн каинатын "Биг Бянг"ля бярабяр башладыьы, мейдана эялмя шякли сябяби иля мцяййян бир йашынын олдуьу бцтцн космолоэийа китабларында, елми журнал вя мягалялярдя исбатлары иля йер алыр. Бунлары бир нечя сятиря сыьышдырмаг гейри-мцмкцн олдуьундан мювзунун яhямиййятини садяъя олараг бир-ики мисалла вурьуламаг йериня дцшярди.

Мясялян, Калифорнийа Университетиндян (АБШ) олан профессор Ъоръ О.Абел "Каинатын кяшфи" ("Exрloration of Universe") адлы китабында йазыр: "Бу эцнкц мювъуд дялилляр каинатын милйонларла ил габаг "Биг Бянг"ля башладыьыны эюстярир. "Биг Бянг" нязяриййясини гябул етмякдян башга чарямиз галмыр. Бу вязиййятдя "Сабит каинат нязяриййяси" артыг реаллыьыны вя эцъцнц итирмишдир".1

Колорадо Университетиндян (АБШ) Эеррит Л.Верhуур "Star Caрes" адлы китабында "Биг Бянг" нязяриййяси дини инанъларын эюстярдийи, дцнйанын вя эюйлярин йарадылмыш олдуьу hягигяти иля уйьунлуг тяшкил едир. Бу, астрономийанын динля бирликдя олдуьунун сцрприз бир нятиъясидир" дейя ачыгламышдыр.

Каинатын бир башланьыъынын олмасы каинатын йохдан вар едилдийинин, йяни йарадылдыьынын ясас дялилини тяшкил едяр. Яэяр йарадылан варлыг варса, бунун мцтляг бир Jарадыъысынын да олмасынын лазым эялдийини hамымыз чох йахшы билирик. Jарадылан бу каинат hеч бир нцмуня йох икян, hятта заман вя мякан да йох икян йохдан йарадылмышдыр. Бу нязяриййянин ян мцhцм йюнц онун каинатын бир башланьыъынын олмасыны, цстцн вя эцълц бир Jарадыъы тяряфиндян йарадылдыьыны исбат етмясидир: каинаты Аллаh йаратмышдыр.

"Биг Бянг" каинатда hесаблайа билдийимиз илк hярякятдир. Бюйцк партлайышын ардындан бу эцня гядяр инкишаф едян сайсыз hярякятин вя hадисянин hяр бири Аллаhын изни иля мейдана эялмишдир вя Онун нязаряти алтындадыр. Биликсиз, зякасыз, елмсиз бир партлайыш нятиъясиндя даьылан парчаъыгларын беля бир низамлы галактикалары, улдуз системлярини вя ичиндя дцнйамызын да йер алдыьы Эцняш системини тяшкил етдийини дцшцнмяк аьылдан вя мянтигдян узаг бир йанашмадыр. Инсанын юз бядяни дя дахил олмаг шяртиля ятрафында эюрдцйц hяр шей Аллаhын елми вя нязаряти иля сонсуз бир низам ичиндя йарадылмышдыр. Гуранда Аллаhын яввял эюйляри йаратдыьы, сонра йери мейдана эятирдийи, даhа сонра да ъанлылары йаратдыьы билдирилир.

Аллаh каинаты hяссас бир низам вя таразлыг ичиндя йаратмышдыр. Атмосфердяки газларын нисбятиндян тутмуш дцнйанын истилийиня, йаьышын дцшмя сцрятиндян тутмуш дцнйанын нцвясиндяки дямирин мигдарына гядяр инсанын билдийи вя билмядийи сайсыз мясяля бир-бириня сых баьлыдыр. Буна даhа бир мисал олараг каинатдакы бцтцн планетляри вя дцнйамызы Эцняшин орбитиндя сахлайан ъазибя гцввясини эюстяря билярик. Каинатдакы бцтцн кцтляляр бюйцклцкляри нисбятиндя ъазибя гцввясиня маликдир. Дцнйамыз саhиб олдуьу кцтля нисбятиндя ъазибя гцввясиня маликдир вя бу гцввя дянизляри, ъанлы-ъансыз hяр шейи дцнйа цзяриндя сабит сахлайыр. Беляликля, ня инсанлар, ня диэяр ъанлылар, ня дя даьлар вя дянизляр космос бошлуьуна учмурлар. Бу нюгтядя мцhцм олан мясяля дцнйанын кцтлясинин бюйцклцйцнцн чох hяйати бир дяйяр дашымасыдыр. Дцнйанын кцтляси бир аз да артыг олсайды, цзяриндяки hяр шейи юзцня даhа эцълц шякилдя чякяъякди. Бунун нятиъясиндя су йерин ичиня чякиляъяк, инсанлар ъазибянин тясири иля йерийя билмяйяъяк, су аьаъларын будагларындакы йарпаглара чатмайаъаг, йеря чякилдийи цчцн битки юртцйц йох олаъаг, ъанлыларын вцъудундакы ган дювраны позулаъаг вя бцтцн ган айагларда топланаъагды. Беля нцмуняляри чохалтмаг мцмкцндцр, анъаг бу мягамда яhямиййятли олан мясяля дцнйанын кцтлясинин бу андакы еколожи таразлыьы гураъаг вя ъанлыларын юз варлыгларыны сцрдцряъякляри шякилдя чох hяссас бир юлчцдя олмасыдыр.

Дцнйанын сонунун неъя олаъаьы мювзусунда тядгигатлар апаран алимляр hяр шейин заман кечдикъя азалыб чцрцмякдя олдуьуну вя бу чцрцмя нятиъясиндя каинатын сонунун эяляъяйини тяхмин етмякдядир. Алимляр дцнйа цзяриндя "тяк бир протонун" таразлыьынын позулмасынын бу сона сябяб олаъаьыны билдирмякдя вя бюйцк бир тяhлцкяни хябяр вермякдядирляр:

"Ъаhаншцмул чцрцмя яэяр hягигятдирся, о, ясрляр сцряъяк, амма эерчякляшдийи заман ондан ня улдуз, ня инсан, ня шяhяр, ня атом, ня дя хатиря галаъаг..."

Бу аъы hягигятя диггят чякилдикдян сонра ясл тяhлцкяйя ишаря едилир:

"Бу эцня гядяр апарылмыш hеч бир тядгигат hяля бир протонун беля йох олдуьуну дягигляшдирмиш дейил. Анъаг бу, алимлярин бу мювзуда тядгигат апармагдан имтина етмясиня сябяб олмайыб. Алимлярин протон чцрцмясиня шаhид олмасы бцтцн каинатын йохолма тяhдиди иля гаршы-гаршыйа олмасы мянасына эяляъяк. Щятта тяк бир протонун йох олмасы беля каинатдакы hяр шейин чцрцмяси демякдир, чцнки бир протонун чцрцмяси бцтцн протонларын чцрцйя биляъяйини вя бу сябябля атомларын, молекулларын вя ДНТ-лярин йарана билмяйяъяйини эюстярир".2

Бурада садаланан бир нечя детал беля каинатын цстцн бир эцъ тяряфиндян, чох бюйцк бир низам вя таразлыгла йохдан йарадылдыьыны дялилляр ясасында эюстярмякдядир. Ейни Цстцн Гцдрят бу гцсурсуз низамы hяр ан горумагдадыр:

"Щягигятян, Аллаh эюйляри вя йери завал тапмасынлар дейя, тутуб сахлайыр. Яэяр юз меhвяриндян чыхсалар, Ондан башга онлары hеч кяс тутуб сахлайа билмяз. Доьрудан да, Аллаh hялимдир, баьышлайандыр!" ("Фатир" суряси, 41).

Аллаh Гуранда каинатда вар олан hяр шейин бир сонунун олаъаьыны билдирмишдир. Ялбяття, каинаты Jарадан вя ону hяр ан горуйан Аллаh дилядийи анда онун варлыьына сон вермяйя дя гадирдир. Вар олан бцтцн таразлыг вя низамлар бу бюйцк гапаныш эцнцндя позулаъаг, инсанын гаврайа билмяк цчцн hеч дайанмадан ъяhд эюстярдийи вя бюйцклцйцня hейран олдуьу hяр шей алт-цст олаъагдыр:

"Бир шейи йаратмаг истядийи заман буйуруьу она анъаг: "Ол!" - демякдир. О да дярhал олар. Щяр шейин hюкмц ялиндя олан Аллаh пак вя мцгяддясдир. Сиз дя Онун hцзуруна гайтарылаъагсыныз!" ("Jасин" суряси, 82-83).

Каинатын йох олмасы ан мясялясидир

Дцнйамыз дюрд бир йандан юлцмъцл тяhдидляр алтындадыр. Чашдырыъы мясяля ися бир чох инсанын бу тяhлцкялярдян хябярдар олмаларына бахмайараг санки каинатын варлыьыны сона чатдыраъаг hеч бир тяhлцкя йохмуш вя hяйатлары чох бюйцк бир зяманят алтындаймыш кими hяр шейи эюзарды едяряк hярякят етмясидир. Бу вязиййятдя инсанын аьлына ня юлцм, ня йох олма, ня дя юлцм сонрасы олаъаглар эялмяз.

Дцнйа уъсуз-буъагсыз бир бошлуг ичиндя узун бир сяйаhят hалындадыр. Щалбуки дцнйанын бу сяйаhятини давам етдиря билмяси цчцн лазым олан шяртляр эцман едиляндян дя артыгдыр. Дцнйа космосдакы бу сяйаhяти сырасында няhянэ кометлярдян гуйруглу улдузлара, гара дяликлярдян супернова партлайышларына гядяр бир чох тяhлцкя иля гаршылашыр. Дцнйанын юз орбитиндя галмасы, сцрятини сабит сахламасы, мцвазинятини позмамасы, юз оху ятрафында фырланаркян ейни заманда да Эцняшин ятрафында дювр етмяси, фырланан заман бир спирал орбит излямяси, бу сяйаhяти заманы hяр ан лазым олан бцтцн нисбят вя таразлыглары сабитляшдирмяси лазым эялир ки, онун цзяриндя бир hяйат ола билсин. Еля ися бу таразлыьын позулмамасы вя йа хариъдян эяляъяк бир тяhлцкянин юлдцрцъц зяряр вермямяси цчцн hеч бир сябяб йохдур. Алимляр бу тяhлцкянин варлыьына hяр фцрсятдя диггят чякирляр. Онлар дцнйанын бир тяhлцкя иля hяр ан гаршылаша биляъяйи мясялясиндя ялляриндяки елми фактлара истинад едяряк hямфикирдирляр. Профессор Чарлз Саган бу вязиййятя беля ишаря едир:

"Jер цзц эюзял вя олдугъа сакит бир йердир. Дяйишян шейляр олур, фягят бунлар да чох йаваш инкишаф едир. Ола биляр ки, hяйатынызы бир фыртынадан даhа шиддятли бир тябии фялакят эюрмядян тамамлайасыныз. Беляъя, эярэинликсиз вя hяйяъансыз ола билярик. Ня вар ки, тябиятин тарихиндя галыглар ачыг-сачыгдыр. Дцнйаларын hяр заман цчцн йох олмасы гачылмаздыр. Биз инсанлар беля юз фялакятляримизи йаратмаьа варан бир техникайа наил олмушуг. Бу, гясдян ола биляъяйи кими билмядян, еhтийатсызлыг нятиъясиндя дя эерчякляшя биляр. Узун кечмишин фялакят изляринин горундуьу диэяр планетлярдя бюйцк фялакятлярля баьлы бир хейли галыг дурур. Бцтцн иш заман проблеминдядир. Jцз ил ичиндя олмасы дцшцнцлмяйяъяк бир фялакят йцз милйон илдя эерчякляшя биляр. Jер кцрямиздя ичиндя олдуьумуз ясрдя беля пис тябии hадисялярля гаршылашмышыг".3

Каинатын йухарыда да сайылан сябяблярдян биринин нятиъясиндя йох олмасы еhтималы hеч дя чашдырыъы дейилдир. Аллаhын гийамят эцнцндя олаъаьыны сюйлядийи hадисяляр бялкя дя дцнйадакы бцтцн бу таразлыьын позулмасы иля мейдана эяляъякдир. Сон дяряъя гцсурсуз бир шякилдя ишляйян бу низамын позулмасы далбадал эялян фялакятлярля нятиъяляня биляр. Бах, инсанларын юзляриндян бу гядяр узаг эюрдцйц, hятта варлыьыны да еhтимал етмядикляри гийамят эцнц онларын юзляриня бялкя дя чох йахындыр.

Дцнйамызын юлцмцня сябяб ола

биляъяк еhтималлар

Дцнйанын юз мювъудлуьуну давам етдиря билмяси цчцн каинатда мювъуд олан сайсыз шяртин ейни анда вя ейни шякилдя вар олмасы лазымдыр. Бу эцн бир чох алим бу деталларын таразлыьын позулмасы цчцн няляр едилмяси лазым эялдийини арашдырыр. Кичик бир мисал эюстярмяк лазым эялирся гейд едяк ки, алимляр вя еколоэийа иля баьлы гурумлар садяъя нефт, кюмцр кими йанаъаглардан истифадя едилмяси сябяби иля ортайа чыхан игтисади вя еколожи мясялялярин дя азалдылмайаъаьыны билдирирляр. Бах, мцтяхяссислярин сюзцэедян йанаъагдан истифадя едилмясинин нятиъяси олаъаьыны дягиг сайдыьы, hятта олдугъа йахын тарихлярдя вердийи фялакят ссенариляриндян бязиляри:4

1. Ганг вя Нил кими дцнйанын ян узун чайларынын делталары сулар алтында галаъаг. Бангладеш торпагларынын дюрддя бири Чиндяки чайларын делталары иля сулара гярг олаъаг.

2. Малдив адалары иля Бюйцк Океандакы адалар вя ада дювлятляр сулара эюмцлцб йох олаъаг.

3. Бюйцк тарым саhяляри (АБШ-ын Орта Гярб бюлэяси, Авропа вя Газахыстан) сяhралашаъаг. Тцркийя Бюйцк Сяhрайа бянзяйяъяк.

4. Jцксяк бюлэялярдяки донмуш торпагларда (Сибир вя Канада) ъцзи чюзцлмя мцшаhидя едиляъяк. Бору хятляри, дямир йоллары вя биналар йыхылыб даьылаъаг.

5. Дцнйада мешя яразиляринин цчдя бири йох олаъаг. Дцнйанын аь ъийяри олан йашыл саhялярин азалмасы атмосфердяки карбондиоксидин мигдарынын даhа да артмасына сябяб олаъаг. Бу да туршу тясиринин артмасына вя мцхтялиф кцтляви тибби проблемляря сябяб олаъаг.

6. Тропик зоналарда эюрцнян тайфун вя сиклон кими тябият hадисяляри чохалаъаг. Хцсусиля Бюйцк Океан вя Атлантик океандакы диб ахынтылары (El Nino вя Gulf Stream) истигамятини дяйишяряк гуру вя дяниз иглимлярини алт-цст едяъяк.

7. АБШ-ын Техас штаты иля Авропанын Аь дяниз саhилляриндя малйарийа вя буна бянзяр хястялик епидемийасы мцшаhидя едиляъяк.

8. Алпларда вя силсиля даьларда олан бузлар вя Щималай бузларынын 25 фаизи ярийяъяк (ярийян суйун вураъаьы зяряр тяхмин едиляндян дя чохдур). Ярийян бузлар бир чох саhил шяhярляринин су алтында галмасына сябяб оларкян ада дювлятляр су алтында галдыглары цчцн йер цзцндян силиняъякляр. Бу hадися бураларда йашайан 100 милйондан артыг инсанын юлмясиня йа да еколожи фялакятя сябяб олаъаг.5

Бунлар тякъя эюзлянилян вя елми арашдырмалар нятиъясиндя мцяййян олунан тяhлцкялярдир. Дцнйа беля бир фазайа дахил олдугдан сонра артыг бунун гаршысынын алынмасынын Аллаhын дилямясиндян башга hеч бир йолу йохдур. Садяъя олараг 1997-ъи илдя атмосфердяки карбондиоксид газынын 25 фаизлик бир артымы глобал истиляшмяйя йол ачмыш, бузлар яримяйя башламыш, ярийян буз даьлары океанларын сявиййясини йцксялтмиш, гыш hяр заман олдуьундан даhа аьыр кечмиш, hядсиз йаьышлар, шиддятли фыртыналар, сел басма вя дашгын hаллары бир чох инсанлары фялакятля цз-цзя гоймушдур. Галынлыьы садяъя миллиметрлярля ифадя едилян озон тябягясинин дешилмяси иля дцнйа зярярли шцалара мяруз галмыш, хярчянэ хястяликляри чохалмыш, биткилярдя мянфи йюнлц инкишафа раст эялинмишдир. Jашыл Сцлh Тяшкилаты (Greenрease) вя АБШ алимляри Алйаскада апардыьы бир арашдырмада Беринг кюрфязинин саhилинин 12 км кичилдийини мцяййян едибляр. Дянизин истилийи 0,8 дяряъя артмыш, мцhцм бир таразлыг цнсцрц олан мяръанлар юлмяйя башламыш вя планктонларын 80 фаизи йох олмушдур.6

Сон бир нечя йцз ил ичиндя дцнйанын сонуну эятиря биляъяк олдугъа чох еhтимал ортайа чыхмышдыр вя эцнляр кечдикъя бу еhтималларын сайы даhа да артмагдадыр. Бу анда дцнйа цзяриндя мейдана эялян hадисяляр бир сигнал дягиглийи дашымагда, бир эцн дцнйанын сонунун мцтляг эяляъяйини вя бу сонун эет-эедя йахынлашмагда олдуьуну эюстярир. Хцсусиля физикляр вя чешидли алимляр бу нараhатлыьы давамлы шякилдя диля эятирирляр:

"Яэяр каинат мяhдуд бир низама саhибдирся вя низамсызлыьа доьру гачылмаз бир формада - сонунда термодинамик таразлыьа - дяйиширся, ики чох дярин нятиъяни дярhал излямяйя башлайар. Биринъиси, каинат сонунда аьыр-аьыр йуварланараг юз ентрописи ичиндя юляъяк. Бу, физикляр арасында каинатын "иси юлцмц" кими гябул едилир. Икинъиси, каинат ябяди шякилдя йарадыла билмяз, бу цздян мяhдуд бир заман яввял таразлыьы сон вязиййятиня (hалына) чатмыш олаъаг. Хцсуси олараг даими мювъудлугдур".7

Чашдырыъы олан мясяля юлцмцн бу дяряъя йахын олмасы hягигятинин гаршысында hяля юз сонуну дцшцнмяйян, Аллаhдан горхмайан вя hярисликля дцнйайа баьлы олан бир чох инсанын мювъудлуьудур. Jеня чашдырыъы олан мясяля юлцм hягигяти хатырладылдыьында вя бу чох аьыр эцнцн тяфяррцаты вериляндя инсанларын бюйцк чохлуьунун hяр шейя бахмайараг бцтцн бунлары юзляриндян чох узагда эюрмясидир. Гуран айялярини лап яввялдян рядд етдикляриндян гийамятя даир тясвирляр дя онлар цчцн бир мяна ифадя етмир. Бу инсанлар санки hеч юлмяйяъякляр вя дцнйада сонсуза гядяр галаъаглармыш кими hазырлыг етмякдя, бир анда йох ола биляъяк бир юмцр цчцн сонсуз hяйатларыны тяhлцкяйя атмагдадыр. Щалбуки инсанын гаршысында кцнъ-буъаьа гачаъаьы юлцм ону мцтляг тапаъаг. Ня инсанын, ня дя каинатын юлцмц гаршысында беля бир гачыш йолу вя йа hяйата кечириляъяк бир тядбир йохдур:

"Де: "Горхуб гачдыьыныз юлцм сизи мцтляг йахалайаъагдыр. Сонра сиз эизлини дя, ашкары да билянин hцзуруна гайтарылаъагсыныз. О да сизя няляр етдийинизи хябяр веряъякдир!" ("Ъумуя" суряси, 8).

Эюрцндцйц кими, дцнйанын бир эцн мцтляг йох олаъаьы бир инанъ олмасы иля бярабяр hям дя физики бир hягигятдир. Бу сону hазырлайан сябябляр бир-бир юзцнц эюстярмякдя, елми тярягги чярчивясиндя ортайа чыхмагдадыр. Инсанларын бир hиссяси Аллаhын варлыьына инанмаса йа да hяр hансы бир дини инама саhиб олмаса да каинатын гачылмаз бир сона доьру йахынлашдыьыны истяр-истямяз гябул етмяк мяъбуриййятиндядир. Бу вязиййятдя гийамят вя ахирят анлайышынын хариъиня йени бир анлайыш чыхыр. Бу анлайыш олдугъа горхунъдур, чцнки мянасы сонсуз йохолмадыр. Каинатын сонунун йахынлашдыьыны хатырладан яламятляр инсанларын юнцндя бир нечя алтернатив ачыр: инкарчыларын бязисиня эюря сонсуз йохолма, Аллаhа инананлар цчцн ися йа сонсуз язаб, йа да сонсуз немят...

Гапалы каинат - ачыг каинат модели

Алимляр "Бинг Бянг"ин рядд едилмяси мцмкцн олмайан, еhтимали фактлардан ялдя едилян елми бир нязяриййя олмасы мювзусунда hямфикирдир. Буна эюря каинат сонсуз сыхлыгдакы бир нюгтянин бирдян-биря бюйцк бир партлама иля эенишляниб йайылмасынын нятиъяси олмушдур. Бу партлама нятиъясиндя сцрятля даьылан, эетдикъя эенишлянян вя сойуйан каинат заман кечдикъя бцэцнкц hалыны алмышдыр.

Jахшы, бу эенишлямя даhа ня гядяр давам едяъяк? Бир маддянин кцтляси артыг оларса, ъазибя гцввяси дя о нисбятдя артыгдыр. Бу вязиййятдян йцксяк ъазибя гцввяси эенишлямя сцрятини цстяляйяр. Яксиня, ъазибя гцввяси аз оларса, бу гцввянин эенишлямяни янэяллямяйя эцъц чатмаз. Алимлярин фикринъя, яэяр каинатын кцтляси мцяййян бир дяйярин цзяриндядирся, эенишлянмя бир эцн дайанаъаг вя каинат юз ичиня чюкяъяк. Бу, "гапалы каинат" моделидир. Диэяр йандан, каинатын кцтляси мцяййян бир дяйярин алтындадырса, ъазибя гцввяси эенишлянмя сцрятини цстяляйя билмяйяъяйиндян каинатын эенишлянмяси hеч дайанмайаъаг. Бу да "ачыг каинат" моделидир.

Каинатын сону: ачыг вя гапалы каинат

Даhа яввял дя билдирдийимиз кими, каинат Аллаhын даhа яввял башга бир сябяби васитя етмясиндян кянарда йа гапаныб йеэаня бир нюгтядя топланараг, йа да сонсуза гядяр эенишляняряк йох олаъаг. Каинатын гапалы вя йа ачыг, hансы моделля сона чатаъаьыны тяхмин едя билмяк цчцн каинатдакы кцтля мигдарыны билмяк эярякдир.

Каинатын кцтлясини юлчмяк сон дяряъя чятин олдуьундан алимляр кцтля йериня сыхлыьы юлчмяйи гярара алмышлар. Чцнки яэяр каинатын сыхлыьы "критик сыхлыг" дедийимиз бир дяйяря чатырса, саhиб олдуьу ъазибя эцъц галактикаларын фязада сцзмя (гачыш) сцрятини цстяляйя билир. Беляликля, каинат бцтцн галактикалары юзцня доьру чякя билир. Анъаг сюзцэедян сыхлыг критик бир дяйяря чатмырса, эенишлянмя сонсуза гядяр давам едяр. Чцнки бу ъазибя гцввяси галактикаларын гачыш сцрятини цстяляйя билмяз. Бу нюгтяйя истинад едян сайсыз алимляр каинатын сонуну юйрянмяк мягсяди иля чох чешидли арашдырмалар апармыш, телескоп башында дайанараг саатларла галактик системлярдян эялян шцалары анализ етмишляр.

Бунун цчцн галактик системлярин сцряти, юлчцсц, парлаглыглары, узаглыглары hесабланыб, каинатын hягиги сыхлыг дяйяри арашдырылыб. Ялдя едилян илк мялуматлар каинатдакы hазыркы мювъуд сыхлыьын критик сыхлыьын дяйяриня олдугъа йахын олдуьуну эюстярмишдир. Jяни каинатын гапалы олмасы еhтималы даhа йцксяк олараг мцяййян едилиб. Даhа сонра бу чалышмайа 1986-ъы илдя ики америкалы тядгигатчы Едвин Лоh вя Еарл Спиллар минлярля галактиканы юйряняряк ялдя етдикляри нятиъяляр дя ялавя олунанда каинатын гапалы олмасы еhтималы 90 фаизя чатды.

Айрыъа бу 90 фаизлик еhтималы ортайа чыхаран сыхлыг hесабланаркян hесаба гатылмайан вя ишыг йаймайан гара дяликляр каинатын сыхлыг дяйяри hесабланаркян hеч нязяря алынмамышды. Буна эюря каинатдакы сыхлыг дяйяри гара дяликлярин дя hесаба алынмасы иля бир мигдар да артаъаг. Сон иллярдя адына гаранлыг маддя дейилян вя бцтцн галактикалары долдуран, эюзля эюрцнмяйян маддялярин сыхлыьыны да бунлара ялавя етсяк, ортайа чыхан табло каинатын эенишлямяни бурахыб юз ичиня чюкяъяйи еhтималынын мцмкцн олдуьуну эюстярир. Щямчинин Др.Ъон Гриббин "бу заман "Гапалы каинат" модели цчцн ортайа атылан дялилляр индийя гядяр hеч бу гядяр гцввятли олмамышды" дейир.8

Jяни олдугъа критик бир йаш вя таразлыгда олан каинат hяр ан гийамятя hазыр вязиййятдядир. Аллаh Гуранда "Янбийа" сурясинин 104-ъц айясиндя каинаты йаратмаьа башладыьы вязиййятиня дюндяряъяйини бу шякилдя билдирир:

"Эюйц китаб сяhифяси кими бцкцб гатлайаъаьымыз эцнц йадыныза салын. О эцн инсанлары илк дяфя йаратдыьымыз кими гайтарыб яввялки hалына саларыг. Биз йериня йетирмяли олдуьумуз вяди мцтляг йериня йетиряъяйик" ("Янбийа" суряси, 104).

Айя иля гапалы каинат моделиня диггят чякилмяси еhтималы йцксякдир. Бура гядяр анлатдыгларымыздан да эюрцндцйц кими, елми мялуматлар да каинатын тякрар бцзцшмя еhтималынын йцксяклийини эюстярир. Беля ки, материалист идеолоэийасынын тяряфдарлары да ялдя едилян нятиъялярин мцтляглийи гаршысында ортайа чыхарылаъаг йени бир иддиа тапа билмяйибляр.

Чикаго Университети (АБШ) астрономийа бюлцмцнцн сядри Шерманн кечмишдян каинатын гапалы олдуьу фикринин фялсяфи вя дини тямялляря дайандыьыны, анъаг бу анда моделин доьрулуьуну сцбут едян бир чох нязяри вя практики дялиллярин олдуьуну билдирир.9

Бяли, каинатымыз 15 милйард илдир эенишлянмякдядир. Фягят ортайа чыхан нятиъяйя эюря, бюйцк еhтималла Аллаh гатында заманы бялли бир эцндя ъазибя гцввяси эенишлянмяйя hаким олаъаг вя эенишлямя дайанаъаг. Ифрат дяряъядя сых вя гапалы бир каинатда ъазибя гцввяси hюкмран hала эялинъя hяр шей юз ичиня чюкмяйя башлайаъаг. Щяр шей тярсиня дюндцйцндя о замана гядяр сойуйараг эенишлянян каинат даралараг истиляшмяйя башлайаъаг, бцтцн галактик системляр сцрятля бир-бириня йахынлашаъаглар.

Бу моделя эюря, бир эцн ъазибя гцввяси галактикаларын эенишлянмясини сахлайаъаг вя галактикалар бу нюгтядян етибарян эетдикъя артан бир сцрятля бир-бириня доьру ирялилямяйя башлайаъаглар. Космосда шиддятли тоггушмалар олаъаг, няhянэ эюй ъисимляри ич-ичя кечмяйя, бирляшмяйя башлайаъаглар. Ай, эцняш, дцнйа, бцтцн планетляр вя улдузлар бирляшяъяк, эетдикъя бцзцшяъяк вя даралан каинат йашанан бу просесин сонунда бир нюгтядя топланыб йох олаъаг. Дцнйанын орбитиндя мейдана эяляъяк бир фяргин бцтцн ъанлыларын йанмасына вя йа донмасына сябяб олаъаьыны, атмосфердяки кичик бир дялийин ъанлы алямя ня гядяр мянфи тясир едяъяйини, дцнйанын 23-27 дяряъялик арада кичик бир дяйишиклик олмасы иля мювсцмлярин дяйишмяйяъяйини билирик. Беляликля, hяссас таразлыг цзяриндя гурулан низамын каинатын бцзцлмя просесиня эирдийиндя ня гядяр мянфи тясирляняъяйини тяхмин етмяк hеч дя чятин дейил. Аллаh Гуранда гийамят эцнц Айла Эцняшин бирляшяъяйини билдирир. Бу айялярин гапалы каинат моделиня диггятчякмя еhтималы вар. Бцзцлмя эерчякляшся, бялли бир заманда дцнйанын, Эцняш системиндяки диэяр планетлярин, Айын вя Эцняшин бир-бири иля бирляшяъяйи бюйцк бир еhтималдыр.

Jеня Гуранда улдузларын йерляриндян сцрцшцб тюкцляъяйи "улдузларын сяпяляняъяйи" билдирилмишдир ("Тяквир" суряси, 2). Бу айядя ейни заманда гапалы каинат моделиня диггят чякилмиш ола биляр. Чцнки бу еhтималда да hяр бир улдуз юзцня аид орбитдян чыхыб бир арайа эяляъяк. Эерийя доьру даралан каинатда космик заман юлчцсц дя эерийя доьру ишляйяъяк. Бу вязиййятдя Jер цзцндя эюрцлмяси еhтимал едилян hадисялярля гара дялийя эирилмяси мярhялясиндя эюзлянян hадисялярин бянзяр олма еhтималы вар. Чцнки hяр шей тярсиня дюняндя ъазибя гцввяси дя тярсиня дюняр, Jер аьырлыгларыны чюля атар Jер цзц салланар, даьлар парча-парча олар, дянизляр дашар. Ня гядяр сцряъяйи бялли олмайан бир просес ичиндя Аллаhын Гуранда гийамятля баьлы тясвир етдийи hадисяляр эерчякляшир.

Гысаъа буну сюйляйя билярик: "гапалы каинат" модели эерчякляшяндя бцтцн каинат даhа яввял дя билдирдийимиз кими, тяк бир нюгтядя бирляшиб йох олаъаг.

"Эенишлянян каинат" модели дя каинатын гуртулушу демяк дейил. Бу моделин эерчякляшмясинин мянасы каинатын башга hадисялярля йох олаъаьыдыр. Каинатын йарадылдыьы андан бяри сцрякли олараг сыхлыьы артмыш вя температуру мцтляг сыфра чох йахынлашмышдыр. Космосун hазырки температуру -270 дяряъядир ки, бу дяряъя мцтляг сыфырдан тякъя 3 дяряъя йцксякдир. Каинатын эенишлянмяйя давам етдийи мцддятдя температур даhа да дцшяъякдир. Ъанлы алямин йаранмасы цчцн эярякли олан истилик -270 дяряъядир. Бурадан 1 дяряъя аз вя йа 1 дяряъя чох олмасы яслиндя бцтцн ъанлыларын юлмяси мянасына эялир.10 Каинат эенишлянмяйя давам етдийи мцддятдя бу нисбятин сабит галмасы кими бир еhтимал йохдур. Температур дцшяндя бяшяриййят йер цзцндян силиняъяк.

Сон тядгигатлардакы мцтляг кяшфляр гапалы каинат моделинин эерчякляшя биляъяйи еhтималыны ортайа гойур. Анъаг алимлярин мцфяссял арашдырмалары нятиъясиндя эялдикляри йекдил нятиъя моделлярдян hансы hаким олурса олсун, каинатын агибятинин дяйишмяйяъяйидир. Ики моделдя дя каинат юляъяк, фягят бу юлцм фяргли шякил вя нятиъялярля олаъаг. Гаршыдакы бюлцмлярдя мцфяссял шякилдя анладылдыьы кими, hяр ики модел дцнйайа гийамяти эятиряъяк. Фягят бунун йанында дцнйанын сонуну эятиря биляъяк башга сябябляр дя вар. Бунлардан бири Эцняшин юз юмрцнц тамамламасыдыр. Аллаhын йаратдыьы сябябляр дахилиндя каинат бу моделлярдян бири иля йох олаъаг. Анъаг ялбяття ки, hяр шейин ян доьрусуну Аллаh билир.

Эцняшин юз юмрцнц тамамламасы

Бялли олдуьу кими, каинаты тяшкил едян эюй ъисимляри доьулур вя варлыгларыны бялли бир мцддят давам етдирдикдян сонра юлцрляр. Эцняшимизин дя беля мяhдуд бир юмрц вар. Каинат гапалы йа да ачыг каинат моделляриндян бири иля сона чатмадан яввял Эцняшин юз юмрцнц тамамламасы еhтималы актуал мювзудур. Эцняшин юмрцнц тамамламасы ися ялбяття, дцнйанын да юлмяси анламына эялир.

Тяхминян 5 милйард йашы олан Эцняш 1 санийядя 564 милйон тон hидроэени 560 милйон тон hелиума дюндяряряк йердя галан 4 тон маддяни енержийя чевирир.11 Эцняш hидроэени йандырыб истеhлак hяддиня эяляндя дцнйанын сону эяляъяк. Бу hяддя мяркяз тябягяляриндя гаты hалда олан hидроэенин йериня hелиум артмаьа башлайаъаг, бу анда 20 милйон дяряъя олан Эцняшин мяркяздяки температуру 100 милйон дяряъяйя чатаъаг. Беляликля, Эцняшин мяркязи олдугъа гайнар бир гор hалына эяляркян ятрафы да эетдикъя шишян хариъи тябягялярдян тяшкил олунмуш бир форма алаъаг, Эцняшя сарынын йериня гырмызы бир рянэ hаким олаъаг. Эцняш гырмызы бир няhянэя чевриляъяк.

Алимлярин бу hяддян сонра прогнозлашдырдыьы просесляр ися белядир: дцнйадакы hяйатын ъан дамары олан Эцняш hяддян чох бюйцйцб шишир вя ятрафындакы эениш саhяни яhатяси алтына алыр. Даhа сонра ятрафында олан планетляря атяш вя алов пцскцрмяйя башлайар. Бунун тябии нятиъяси олараг ятрафындакы бцтцн кичик планетляр йох олмаьа башлайар. Ятраф мцhит бу анда оландан даhа исти олмаса да hяъмъя чох ириляшдийиндян йахынында олан планетляр йайдыьы истидян даhа чох тясирлянир. Илк юнъя Меркури, ардынъа да Венера Эцняшин шцалары ярийир.

Билдирдийимиз кими, дцнйа цзяриндяки ъанлы алямин давамы анъаг каинатда вар олан олдугъа чох hяссас таразлыьын горунмасына баьлыдыр. Мясялян, дцнйайа Эцняшя индики узаглыьындан бир аз даhа йахын олмасы бцтцн ъанлы hяйатын йаныб говрулмасы цчцн йетярлидир. Бу сябябдян Эцняшин шишмяйя башлайанда даhа дцнйайа чатмадан дцнйадакы низам бундан даhа чох тясирляняъякдир. Эцняшин Меркури вя Венераны говурдуьу бир hяддя дцнйанын яслиндя бцтцн таразлыьы позулмуш олаъаг. Бу сырада дцнйада hяйатдан сюз эетмяси мцмкцн дейил. Бир мцддят сонра Эцняшин йайдыьы бу сых шцаларла яввялъя океанлардакы сулар hяддян артыг истидян бухарлашаъаг, даьлар-дашлар бир анда ярийяряк газ hалына эяляъякдир. Бцтцн дцнйа бир эюз гырпымында йанараг бир овуъ тоз hалында космоса гарышыб эедяъякдир. Бу, дцнйамызын сонудур. Алимляр бу нятиъяйя Эцняш бюйцклцйцндяки улдузлар цзяриндя апардыьы тядгигатлар нятиъясиндя эялибляр. Биздян узагда эюрцнян бир чох улдуз тяриф етдийимиз бу гырмызы няhянэя чеврилмякдядир. Гырмызы няhянэин ятрафына эюстярдийи тясирляр сябяби иля дя космосда hяр ан бир нюв гийамят гопмагдадыр.12

Башга бир алим Эцняшдяки енержи азалмасыны бу шякилдя ифадя едир:

"Эцняшя эялинъя о, сонсузадяк няшяли-няшяли йанмаьыны давам етдирмяйяъяк. Илдян-иля йанаъаг еhтийаты азалыр, еля ки, сонунда сойуйаъаг вя донаъагдыр. Ейни яламятля Эцняшин атяши ону садяъя мяhдуд бир заманадяк алышдыра биляъяк; о, енержинин сонсуз гайнагларына саhиб дейил".13

Бу вязиййят йох олмагла нятиъяляня биляъяк еhтималлардан садяъя биридир. Бу hадисялярин тябии нятиъясиндя Эцняшдян эяляъяк фялакят гачылмаз бир агибятдир. Анъаг апарылан тядгигатлар дцнйанын сонуну hазырлайа биляъяк олдугъа даhа чох тясирин олдуьуну эюстярмишдир.

Метеоритляр

Бялли олдуьу кими, каинатда hяр ан hярякят hалында олан ирили-хырдалы милйонларла эюй дашы (метеорит) вардыр. Бунларын бир планет йа да улдузла тоггушмасы нятиъясиндя баш веря биляъяк тясирся метеоритин бюйцклцйцня эюря дяйишир. Алимлярин билдирдийиня эюря, hяр ил 10 милйон тондан артыг эюйдашы дцнйамыза дцшмякдя, анъаг атмосферя эиряндя сцртцнмянин дя тясири иля дцнйа цзяриня дцшяня гядяр бир чоху кцл олмагдадыр. Башга сюзля, атмосферин горуйуъу тясири сайясиндя дцнйамыз hяр эцн йашана биляъяк фялакятлярдян горунур. Анъаг сонракы бюлцмлярдя даhа ятрафлы шярh едиляъяйи кими, бу метеоритлярин арасында дцнйамыза дцшмяси вязиййятиндя hяйатын сон олмасына сябяб ола биляъяк гядяр бюйцк оланлары да вар. Неъя ки, даhа яввял дцнйайа дцшян бязи метеоритлярин дцнйанын эеоложи вя еколожи гурулушунда мцhцм дяйишикликляря сябяб олдуьу сцбут едилмишдир.

Бунлардан бири 20 ясрин яввялляриндя Сибиря, Тунгуска дцшян вя 60 км чапында олдуьу эцман едилян метеоритдир. Бу метеорит 2000 кв.км-лик мешяни йох етмиш вя Щиросимайа атылан атом бомбасынын мин гаты бюйцклцйцндя бир партлайыша сябяб олмушду. Сюзцэедян зонада hеч кимсянин йашамамасы мцтляг бир фялакяти янэяллямишдир. Фярзиййяляря эюря, ейни даш мясялян, Ейфел гцллясинин тяпясиня дцшсяйди, там 10 милйон адамын йох олмасына сябяб олаъагды.14

Дцнйайа дярин шякилдя тясир едя биляъяк фялакят еhтималларынын ня дяряъя бюйцк олдуьуну эюстярян Тунгуска астероидинин дцнйайа чырпылмасы иля баш верян hадисяляр бу шякилдя олмушдур:

"1908-ъи ил ийунун 30-да сабаh саатларында Орта Сибир эюйляриндя сцзмякдя няhянэ бир алов йумаьы эюрцлдц. Цфцгдя тямас етдийи йердя бюйцк бир партлайыш олду. 2000 квадрат километрлик бир мешялик зонаны йерля-йексан етди вя йеря тохунмасы иля минлярля аьаъы йандырмасы бир олду. Jер кцряси чеврясини ики дяфя долашан бир атмосфер шоку йаратды. Ардынъа ики эцн мцддятля атмосферя еля инъя бир тоз йайылды ки, hадися йериндян 10.000 км узагда олан Лондон кцчяляриня дцшян ишыг алтында гязет чятин охуна билирди".15

О эцнцн дяhшятини йашайан инсанларын гаршылашдыьы бу фялакятля баьлы ачыгламалары бизя лабцд фялакятлярля баьлы ипуъу верир:

"Евимин артырмасында отурурдум. Сяhяр йемяйи вахты иди. Шимала доьру бахырдым. Бирдян эюй цзц икийя бюлцндц... Вя мешянин шимал hиссясиндя эюй алов ичиндяйди. О андакюйняйимин бир тяряфи йанмаьа башлайыбмыш кими цзяримдя бир истилик hисс етдим... О анда кюйняйими чыхарыб фырлатмаг истядим, амма о анда эюйдя бир эурулту гопду. Юзцмц итирмядян гачдыьым бир нечя метр о бири тяряфдя цзцгуйлу йеря сярилмиш эюрдцм. Бир анлыьа юзцмдян эетмишдим. Щяйат йолдашым йцйцрцб мяни евя апарды. Эурултунун ардындан эюйдян санки йаьан дашларын сясляри йа да гурьушун сясляри эялди. Jер сарсылды. Jеря йыхылдыьым заман даш чырпылмасындан горхдуьум цчцн ялляримля башымы юртдцм. О анда эюй йарылдыьында гайнар кими бир кцляк, санки партлайан бир топдан чыхмыш кими сяс алями бцрцдц. Кцляк ясяркян торпаьын цзяриндя дя из бурахырды".16

Галды ки, сонракы бир няhянэ метеоритин hарайа дцшяъяйи мяъhулдур.

Алимлярин фикринъя, "Тунгуск астероиди"нин бюйцклцйцндя бир астероид дцнйайа hяр 200 илдя бир дцшцр. Бу да беля бир фялакятин ня дяряъя йахын олдуьуну эюстярир. Цстялик бу дяфя метеоритин дцшяъяйи йерин бир hяйат мяркязи олмасы цчцн дя бир сябяб йохдур. Алимляр бу эцн мейдана эяляъяк беля бир тоггушманын тясирляри мювзусунда олдугъа hяйяъанлыдыр:

"Яэяр бу эцн беля бир тоггушма олаъагса, бу тоггушма хцсусиля о анын паникасы ичиндя бир атом бомбасы партлайышы иля гарышдырыла билир. Гуйруглу улдузун тоггушма тясири вя алов йумаьы бир мегатонлуг нцвя бомба партламасынын бцтцн тясирлярини тякрар едя биляр. Мантар формасында йцксялян булуд да буна дахилдир. Анъаг бир фяргля ки, гамма шцаларына вя радиактив чюкцнтцйя сябяб олмазды".17

Бу юлчцдя бир кцтлянин гялябялик бир шяhяря дцшмяси милйонларла инсанын юлмяси анламына эялир. Дянизя дцшмяси еhтималы да ейни нисбятдя тяhлцкя демякдир. Астероидин кцтляси вя сцряти дяниз цзяриндя няhянэ дальалара сябяб олаъаг вя мейдана эялян сунамиляр дяниз кянарындакы мяскунлашма саhяляриндяки hяйаты йох едяъяк. Ишин даhа дцшцндцрцъц тяряфи вердийимиз мисалдан даhа бюйцк астероидлярин вя гуйруглу улдузларын дцнйа иля тоггушма еhтималынын олдугъа йцксяк олмасыдыр. Даhа бюйцк бир тоггушманын бир гитянин hамысыны йох етмясиня вя атмосферин hамысыны зяhярля долдурмасына ися гачылмаз бир агибят кими бахылыр. Беля бир еhтималда бцтцн дцнйайа тясир едяъяк фялакяти дцшцнмяк беля йетяринъя дяhшятлидир. Метеоритлярля бярабяр бу эцня гядяр олан ъяhятлярин йетярсиз олдуьуну да алимляр hяр фцрсятдя етираф едир. Эюрцндцйц кими, бир метеоритин вя йа гуйруглу улдузун гийамятя сябяб олмасы цчцн Аллаhын дилямяси хариъиндя hеч бир сябяб йохдур.

Астероид вя гуйруглу улдуз еhтималлары

Алимляр космосда тясбит едилян астероидлярин дцнйа иля тоггушмасы еhтималынын эцн кечдикъя даhа да эцъляндийини билдирирляр. Белфастдакы Куинс Университетиндян олан астроном Алан Фитзсиммонс дцнйа иля тоггушмайа доьру hярякят едян бюйцк астероидлярин варлыьы мювзусунда гяти дялилляр ялдя етдиклярини билдирмиш вя юз дцшцнъялярини "Бунларын бизя чарпмаларыны эюзляйирик. Бу, садяъя бир заман мясялясидир" дейя ифадя етмишдир.18

Щяр ил дцнйа атмосфериня эирян 10.000 тондан артыг астероид йеня атмосфер сайясиндя бизим хябяримиз беля олмадан ярийир. Анъаг бу астероидлярин атмосфердя яримяйяъяк гядяр бюйцк оланлары да вар. Гуйруглу улдуз вя йа сюзцэедян няhянэ астероидлярдян биринин дцнйа иля тоггушмасы ися там бир фялакятя сябяб олаъаг. Беля фялакятляр аьлымыза эялян тяhлцкялярдян чох фярглидир, чцнки бцтцн планет цзяриндяки hяйата бир формада тясир едя билирляр.

Валтер Алварез "T.Rex and Greater of Doom" ("T.Rex вя гийамят эцнцнцн Jарадыъысы") адлы китабында гуйруглу улдузун вя йа астероидин дцнйа атмосфериня эирмяси вязиййятиндя ола биляъяк hадисяляри беля анладыр:

"Бир гуйруглу улдуз чиркли буздан йаранан бир топдур вя Эцняшин истилийиндян долайы бухарланараг газларыны пцскцрмякдядир. Вя гийамят эцнцнц хяфиф парылдйан бир улдуз хябяр веря билир... Бу улдуз эцндцз беля эюрцняъяк, эеъяни дя айдынлыьа бцрцйяъяк. Бу hадисяйя гуйруглу улдуз явязиня бир астероид дя сябяб ола биляр".19

65 милйон ил яввял дцнйайа олдугъа бюйцк бир ъисмин дцшдцйц алимляр тяряфиндян сцбут олунмуш (бу ъисмин бюйцк еhтималла гуйруглу улдуз олдуьу эцман едилир) вя бу астероидин йер цзцндя олдугъа мцhцм тясирляринин олдуьу мцяййян едилмишдир. Буна вя даhа сонра да дцшдцйц тясбит едилян диэяр эюй ъисимляриня истинад едиляряк дцнйада беля бир няснянин тоггушмасы нятиъясиндя йаранаъаг мцмкцн hадисяляр эцман едилир.

Бир гуйруглу улдузун тоггушмадан яввял, hярякятиндян йайдыьы енержи 100 милйард мегатонлуг TNT-йя бярабярдир. Бу мигдар гуйруглу улдузун 1 санийя ичиндя бухарланмасына вя 40 км дяринликдя бир дялик ачмасына сябяб олур. Бир мцгайися апарсаг, бир hидроэен бомбасы садяъя бир мегатон TNT-дир вя сойуг мцhарибя заманы дцнйада бу тип силаhлардан 10.000 ядяд варды. Гуйруглу улдузун эцъц ися дцнйанын бцтцн ъяббяханасындан 10.000 дяфя артыг партлайыша бярабярдир.

Гуранда гийамят эцнц чох бюйцк сарсынтыларын олаъаьы, hяр шейин йерля бир олаъаьы, дянизлярин дашаъаьы билдирилир. Гуйруглу улдуз вя йа бюйцк бир астероидин дцнйа иля тоггушма еhтималы Гуранда кечян бу hадисялярин тяк-тяк йашанмасына сябяб ола биляр. Сейсмик дальалар цзцндян дяниз алтында няhянэ ахынлар баш верир; бунун нятиъяси няhянэ сунамилярдир. Даhа яввял мейдана эялян сейсмик дальаларла эерчякляшян сунамиляр еля бюйцк олмушду ки, тядгигатчылар бу сунамилярин дяниз дибиндя каналлар ачдыьыны билдирирдиляр.

Щямчинин апарылан тядгигатлар йахын заманларда Мексика кюрфязи саhилляриня чарпан бир ъисмин тясири иля олдугъа бюйцк сунамилярин йарандыьыны ортайа гоймушдур. Флоридайа йюнялян сунами даhа да йцксяляряк саhилдя бюйцк бир тяhлцкя йаратмыш вя мешяляри йох етмишди. Бу эцн бялкя олдугъа чох инсан мцтляг гаршылашаъаглары юлцмц вя гийамяти аьылларына эятирмядян йашамагдадыр. Щалбуки дцнйада беля бир язабын чешидли йолларла эялмямяси цчцн hеч бир сябяб йохдур. Мясялян, йухарыда анлатдыьымыз hадисядян бир эцн яввял торпаг сон дяряъя мяhсулдаркян чарпма мейдана эялдикдян сонра Мексика вя Америка торпагларынын бюйцк бир чохлуьу тамамиля чылпаг галмышдыр.20

Аллаh бизя 14 яср яввялъядян гийамят эцнцндя "Эюйцн сцст дцшцб парчаланаъаьыны" (Щаггя суряси, 16), "Эюйцн эюйярмиш мис кими олаъаьыны" ("Мяариъ" суряси, 8) билдирмишдир. Бу hадисяляр гуйруглу улдузун дцнйа иля тоггушмасы вя йа няhянэ бир астероидин йер цзцня дцшмяси нятиъясиндя ортайа чыхан мянзяря иля чох бюйцк бянзярликляр эюстяряъякдир.

Пол Девис "The Last Three Minutes" ("Сон цч дягигя") адлы китабында дцнйа иля тоггушаъаг бир гуйруглу улдузун тясирини анладаркян эюй цзцнцн йцксякликляриндян няhянэ мигдарда бир ишыг шцасынын эюйляри йандырмаьа башлайаъаьыны вя мядян кими ярийяъяйини сюйляйир. Jеня ейни бюлцмдя Пол Девис космосун ичиндя олан вакуум сябябиля гайнайан газын бир эирдаб йаратдыьыны билдирмишдир. Бу ачыглама "Ряhман" сурясиндяки бир айя иля чох бюйцк бянзярлийя маликдир:

"Эюй айрылыб даь едилмиш йаь кими гыпгырмызы олдуьу заман..." ("Ряhман" суряси, 37).

Эюйцн ярийяряк ахмасы, яримиш йаь вя йа яримиш мядян кими гызьын гаты бир майени хатырладыр. Jеня беля бир hалда эюйцн гызьын вя гырмызы бир рянэ алаъаьы билинир. Пол Девисин билдирдийиня эюря, о эцн гайнайан газ эирдаб шяклиндя олаъаг. Jяни эюйдя гырмызы бир эирдаб йаранаъаг. Беля бир шейин гыпгырмызы бир кцля ня дяряъя бянзяйяъяйи ачыгдыр.

Аллаh юз дярэаhында мцяййян едилян бир заманда инсанлары гийамят эцнц иля гаршылашдыраъаг вя Гуранда билдирдийи бцтцн hадисяляри тякрар-тякрар эерчякляшдиряъяк. Анъаг анладыланлардан да эюрцндцйц кими, гийамяти мейдана эятирян hадисялярин бу сябяблярдян бири вя йа hамысы иля ейни анда эерчякляшмяси дя еhтимал дахилиндядир.

Буна охшар hадисяляр кечмишдя дя мейдана эялмишдир. Щям астероидляр, hям дя гуйруглу улдузлар дцнйамыза эаh локал, эаh да эениш саhяляря йайылан зярярляр верибляр. Бир сонракы гаршылашманын ня заман олаъаьыны ися Аллаh билир.

Алимляр 2028-ъи илдя дцнйанын чох йахынындан кечяъяк астероидин океана дцшмясини еhтимал едирляр. Америка вя Авропанын сулар алтында галаъаьыны, гуруйа дцшярся, даhа чох бюйцк фялакятлярин йашанаъаьыны билдирибляр. Астероидин атмосферя эирмяси зялзяляляря вя вулкан пцскцрмяляриня йол ачаъаг, йаранан тоз булудлары дцнйаны гаранлыьа гярг едяъяк. Астрономлар беля бир астероидин дцнйайа йахынлашмасынын олдугъа бюйцк бир тяhлцкя йарадаъаьына диггят чякирляр.21

Jеня алимляр 1993-ъц илдя дцнйамызын чох йахынындан кечян Swift-Tuttle адында бир гуйруглу улдуздан бяhс едирляр. Бу улдуз 2126-ъы илдя тякрар эюзлянилир. Апарылан hесабламалар бу улдузун дцнйа иля тоггушма еhтималынын олдугъа йцксяк олдуьуну, садяъя ики hяфтялик бир мясафя иля дцнйадан йан кечяъяйини ортайа чыхарыб. Бу ися олдугъа йахын бир мясафядир. Вя бир чох алим бу йахын мясафядян долайы бир нараhатлыг дуймагдадыр. Бу ъисимлярин орбитляриндяки низамсызлыг Эцняш системи ичярисиндя сцрякли бир тоггушма мейдана эялмясиня сябяб олмагдадыр. Бу да ялбяття, hям дцнйанын, hям дя диэяр планетлярин сцрякли тяhдид алтында олмасы демякдир. Мцтяхяссисляря эюря, тез вя йа эеъ Swift-Tuttle вя йа онун кими бир нясня дцнйа иля тоггушаъаг. Бу обйектлярин бязиляри бцтцн дцнйадакы нцвя силаhларынын ъяминдян даhа артыг зяряр веря биляъяк гядярдир. Садяъя бу hадисянин ня заман олаъаьы бялли дейил.

Пол Девис "Гуйруглу улдуз тоггушдугдан сонра инсанлыг тарихиндя ани вя бянзярсиз бир агибят мейдана эяляъякдир" дейяряк мювзунун яhямиййятини вурьуламагда вя "Мейдана эяляъяк бир тоггушманын инсанларын няслини кясяъяйини" сюйляйир.22

"The Last Theree Minutes" ("Сон цч дягигя") адлы китабында мювзуйа олдугъа эениш йер верян Пол Девис 2126-ъы ил, августун 21-дя Swift-Tuttle-нин дцнйа иля тоггушаъаьыны вя бу эцнцн дцнйанын сон эцнц олаъаьыны вурьулайыр. Мцяллифин анлатдыглары иля Аллаhын Гуранда гийамят эцнцнцн олаъаьыны билдирдийи hадисяляр бир-бириня сон дяряъя йахындыр. Пол Девисин о эцня аид тясвири бу шякилдядир:

"21 август, 2126.

Сон эцн.

Jер: Дцнйа...

Гуйруглу улдуз кичик башы иля шиддятли мяhведиъи эцъцнц санки сахлайыр. Дцнйанын цзяриня саатда 40.000 мил сцрятля санийядя 10 трилйон тонлуг буз вя гайа кцтляляри эялир. Сясин сцрятиндян 70 мин мислиндя бир тоггушма мейдана эяляъяк.

...Дяниз сявиййясиндян етибарян (сыфыр метрдян етибарян) эюй цзц йарылараг ачылыр. Минляръя километр кублуг hава тязйиг едяр. Бир шяhяр эенишлийиндя сапсары бир алов 15 санийя ичярисиндя дцнйаны дешмяйя башлайар. Планет, йяни дцнйа 10 мин зялзяляйя уьрамыш кими сарсынтыйа тутулар. Jери дяйишдирян бир hава дальасы дцнйа цзриндя ня варса силиб-сцпцрцр, бцтцн тикилиляри йерля-йексан едяр. Jолуна чыхан hяр шейи язиб кечяр. Тоггушманын тясири иля мейдана эялян кратеря дцнйанын ичиндякиляр тюкцлмяйя башлайар. Яримиш гайалардан йаранмыш бир дивар дальаланараг аьыр hярякятлярля чалханмаьа башлайар.

Кратерин ичярисиндя трилйонларла тон гайа бухарланыр. Бир гисми hавайа сычрайыр вя чоху космоса доьру учур. Щяля бир гисми йцзлярля, hятта минлярля мил узагдан гитянин йарысына енмяк цзря йухары галхар. Ашаьыдакы hяр шей бюйцк бир юлцм эятиряъякляр. Яримиш туллантыларын бир гисми океана ахараг няhянэ сунамилярин мейдана эялмясиня сябяб олур. Тозлу туллантылар атмосферя йайылыр вя дцнйанын орбитини яhатя едяряк Эцняш ишыьынын эялмясини янэялляр. Jеря Эцняш ишыьы явязиня милйардларла метеорун парлаглыьы ишыг сачар. Бу ишыг йандырыъы истиси иля йери говурар".23

Бу эцн шцбhясиз ки, hеч дя узаг дейил. Буна сябяб олан садяъя бир гуйруглу улдуздур вя беля бир гуйруглу улдузун дцнйа иля hачан тоггушаъаьы бялли дейилдир. Гийамят инсанлар hяр ня гядяр гябул етмяк истямясяляр дя гаршыларына hеч дя узаг олмайан еhтималларла чыха билир. Гуранда мцhцм бир hягигят хябяр верилир. Шцбhясиз ки, гийамят сааты инсанлара эет-эедя йахынлашмагдадыр:

"Эюйлярин вя йерин гейбини билмяк анъаг Аллаhа мяхсусдур. Гийамятин гопмасы бир эюз гырпымында, йахуд даhа тез олар. Аллаh, hягигятян, hяр шейя гадирдир!" ("Няhл" суряси, 77).

Гара дяликляр

Бу эцн олдугъа чох галактиканын мяркязиндя няhянэ кцтляви гара дяликляр олдуьу фярз едилир. Саhиб олдуглары горхунъ ъазибя саhяляри иля ятрафында мювъуд олан hяр шейи удан бу космик анофорлар истеhсал етдикляри шцалары да ичляриня чякярляр. Ятрафларында булунан hяр шейи уддугъа ъазибя эцъляри артар. Юзляриндян гат-гат бюйцк улдузлары, планетляри, даhа кичик гара дяликляри, hятта галактикалары да юзляриня чякя билирляр. Бу сябябля бир гара дялик эетдикъя шишяр, артыг даhа эениш бир саhяйя тясир едяряк ятрафындакы hяр шейи удар.

Дцнйа каинатда уъсуз-буъагсыз бир бошлуг ичиндя сцрятля hярякят етмякдядир. Бу сябябля дцнйанын бу сонсуз бошлуг ичиндя беля бир гара дялийин тясир саhясиня эирмяси дя еhтимал дахилиндядир.

Гара дялик еhтималы

Гара дялик hяр шейи ичиня чякян, олдугъа сых олан бир космос парчасыдыр. Ъазибя эцъц hяддян чохдур, бу сябябдян гара дяликлярин ъазибя саhяляриня эирян hяр hансы бир кцтлянин бу ъазибядян гача билмяк шансы йохдур.

Гара дялик ейни бир електрик сцпцрэясинин хортуму кими ятрафындакы hяр шейи ичиня чякяр. Тонларла аьырлыгдакы кцтляляря саhиб олан планетляр, пейкляр, астероидляр, hятта улдузлар беля гара дялийин ъазибя эцъцня гаршы дайана билмязляр. Бир дяфя гара дялийин ъазибя саhясиня эирдикдян сонра артыг ясла эерийя дюнцш йохдур.

Jахшы, бяс гара дялик ичиня эирян hяр шейи нядян чякяр?

Бялли олдуьу кими, hяр ъисмин мцяййян бир ъазибя гцввяси вар. Буна дцнйанын ъазибя эцъцнц мисал эюстяря билярик. Бир дашы hавайа атдыьынызда даш атыш сцрятиня баьлы олараг бир мцддят йол алдыгдан сонра йерин ъазибя гцввяси сябяби иля тякрарян йеря дцшяр. Бир ъисмин дцнйанын ъазибя эцъцндян гуртула билмяси цчцн бялли бир сцряти цстялямяси лазым эялир ки, бу сцрятя "гачыш сцряти" дейилир. Мясялян, бир ракетин бир мцддят йцксялдикдян сонра тякрарян дцшмямяси цчцн гачыш сцряти иля hярякят етмяси лазым эялир. Дцнйанын гачыш сцряти санийядя 11,2 км-дир. Бу сябябля ракетин космоса эедя билмяси цчцн санийядя 11,2 км-лик бир сцрятля hярякят етмяси лазым эялир.

Гара дялийин гачыш сцряти ися ишыг сцрятиндян артыгдыр. Jяни гара дялийин ъазибя саhясиня эирян бир ъисмин онун ъазибя эцъцндян гуртула билмяси цчцн ишыг сцрятиндян артыг бир сцрятля гара дяликдян узаглашмасы лазым эялир. Анъаг hеч бир маддя ишыг сцрятини ашмайаъаьы цчцн гара дялийин ъазибя гцввяси саhясиндян дя гуртула билмяз. Еля ки, санийядя 300.000 км кими йцксяк бир сцрятля hярякят едян ишыг топалары беля гара дялийин ъазибя эцъцня гаршы дура билмяз. Бу сябябдян ишыьы да удан бу эюй ъисимляри hяр заман гаранлыгдыр. Бах, космосда мцдhиш бир сцрятля ирялиляйян дцнйамызын бир эцн беля гара дялийин ъазибя саhясиня эирмямяси цчцн hеч бир сябяб йохдур.

Щямчинин АБШ астрономлары Эцняш системимизин дя ичиндя йер алдыьы Саманйолу галактикасынын мяркязиндя hяр бири Эцняш бюйцклцйцндя милйонларла улдузу уда биляъяк юлчцдя вя hяля актив олан ики дяня гара дялик ашкар етдиклярини ачыгладылар.

Америка Астрономийа Дярняйи иллик топлантысында ачыгланан елми рапортлара эюря, гара дяликлярдян бири Саманйолунун там мяркязиндя, дцнйадан 26.000 ишыг или, йяни 9,6 трилйон км узаглыгдадыр. "Сагиттарус А" (А-Стар) ады верилян гара дялийин яhатя етдийи hяъм бизим Эцняш системи бюйцклцйцндядир, анъаг кцтляси милйонларла дяфя артыгдыр. Щесабламалара эюря, 2,6 милйард Эцняш кцтлясиня бярабяр бу гара дялик ятрафындакы улдузлары санийядя 965 км-лик бир сцрятля юзцня доьру чякир. Бу, шцбhясиз ки, юнямли бир hярякят вя ейни нисбятдя дя бюйцк бир тяhлцкядир. Саманйолунун там ортасында беля бир тяhлцкянин мювъудлуьу дцнйаны тяhдид едян гара дялик тяhлцкясинин hансы мигйасда олдуьуну эюстярир.

Дцнйадан 40.000 ишыг или о бири тяряфдяки диск шяклиндяки "Old Faithful" адлы икинъи гара дялик ися даhа бюйцкдцр. Бу гара дялик ятрафындакы улдузлары доймаг билмяйян бир ъанавар кими давамлы олараг удур.

А-Старын санийядя 965 км кими йцксяк бир сцрятля ятрафындакы улдузлары чякмяси бу гара дялийин бу улдузлары уддугдан сонра ъазибя эцъцнцн артаъаьыны эюстярир. Беляъя, ятрафындакы нясняляри даhа бюйцк бир сцрятля чякмяйя башлайараг беля бир мцддят ярзиндя инанылмаз бир ъазибя эцъцня саhиб олаъаг. Даhа яввял анлатдыьымыз кими, гара дяликляр ишыг топаларыны да удурлар. Бундан долайы ян мцасир телескоплар васитяси иля йахынына да эедился эюрцнмяз, сечилмязляр. Бу сябябля онларын кяшф едилмяси вя варлыьына ямин олмаг цчцн бязи чалышмаларын вя юлчмялярин апарылмасы лазым эялир. Алимлярин тясбит етдийи гара дяликлярин мювъудлуьу чешидли еhтималлара нязярян апарылан юлчмяляр нятиъясиндя исбатланмышдыр. Бу анда апарылан чалышмаларын йетярсизлийи сябяби иля варлыьы исбатланмайан даhа бир нечя гара дялийин мювъуд олмасы еhтималы олдугъа эцълцдцр.

Беля ки, бу эцн бир чох алим Эцняшин бир тайынын олдуьуну вя бу улдузун сонрадан гара дялийя чеврилмиш ола биляъяйини билдирир. Бу тяхминин сябяби дя Саманйолундакы бцтцн улдузларын икили, цчлц, бешли груплар hалында олмасыдыр. Эцняшин тяк бир улдуз олмасы бир чох алимя онун бир тайынын (охшарынын) олуб, сонрадан гара дялийя чеврилмиш олмасы еhтималыны дцшцнмяйя ясас верир. Бу еhтималы эцъляндирян дяликляр ися аз сайылмайаъаг гядяр йцксякдир. Бу нязяриййя бу эцн арашдырылыр: фягят Эцняшин дцнйамыздан садяъя 50 милйон км узагда олдуьуну дцшцнсяк, беля бир еhтималын дцнйамыз цчцн ня дяряъядя бюйцк бир тяhлцкя тюрятдийи ачыг шякилдя ортададыр. Гысасы, бизим хябяримиз олмадыьы бир анда дцнйамызын hяр hансы бир гара дялийин ъазибя саhясиня эирмямяси цчцн hеч бир сябяб йохдур.

Бу эцн бир чох алим дцнйанын еhтимал олунан гара дяликляр тяряфиндян удулмасы иля йох олаъаьыны дцшцнцр. Дцнйа беля бир гара дялийин ичиня эирмяся беля бир гара дялийин олдуьумуз системин йахынындан кечмяси эцълц бир фялакят еhтималыдыр. Бир гара дялик сяссиз-сямирсиз Эцняш системиня йахынлашанда ня олар?

Беля бир эюй ъисминин олдуьумуз системин йанындан кечмяси бир чох планетин орбитляриндян чыхмасына сябяб ола биляр. Ялбяття, буна бянзяр бир чох hадися нятиъясиндя дцнйадакы олдугъа чох таразлыг алт-цст олаъагдыр. Jцзлярля, минлярля астероид беля бир ъазибя гцввясиндян тясирляня биляр. Бунлардан гара дялийя юзляри чякилянляр ола биляъяйи кими ъазибядян тясирлянян йцзлярля йа да минлярля эюй ъисми дя дцнйайа дцшя биляр.

Галактикаларын тоггушмасы

Бу эцн каинатда бизимки кими 200-я йахын галактиканын олдуьу вя hяр галактиканын гурулушунда Эцняшимиз кими 200 милйард эцняшин олдуьу тяхмин едилир. Бу няhянэ эюй ъисимляринин ися hеч бири сабит олараг йерляриндя дайанмыр, hамысы hям юз оху ятрафында дюнмякдя, hям дя мцяййян бир истигамятя доьру ирялилямякдядир. Jери эялмишкян, дцнйа ичиндя олдуьу галактиканын hярякяти сябяби иля Солап Апекс ады верилян бир орбит бойунъа Вега улдузуна доьру олдугъа йцксяк бир сцрятля hярякят етмякдядир. Диэяр галактикалар да ейни шякилдя hярякят етмякдядир. Щямчинин hямин космосда бюйцк тоггушмалар вя няhянэ партлайышлар олмагдадыр, онлар дцнйамыздан милйонларла ишыг или узагда эерчякляшдийи цчцн инсанлар бу hадисялярдян хябярдар дейил.

Мясялян, Америка Щаббл телескопу дцнйадан 63 милйон ишыг или о бири тяряфдя мейдана эялян бир тоггушманын шяклини, рясмини чякмишдир. NASA-йа чатан фотолары арашдыран алимляр сюзцэедян эюрцнтцлярдя ики галактиканын бир-бири иля тоггушмасынын йер алдыьыны билдирибляр. Сон дяряъя мцфяссял вя нязярячарпаъаг бир шякилдя эюрцнян бу тоггушма нятиъясиндя йени эюй ъисимляри, ейни заманда да километрляр бойунъа ятрафа йайылан hидроэен газы булудлары мейдана эялмишдир. Беля бир тоггушманын дцнйанын йахынларында олмасы вязиййятиндя бялкя дя дцнйанын агибятини мцяййян едян сябяблярдян бир дяняси эерчякляшмиш олаъаг. Цстялик алимляр дцнйанын ичиндя йер алдыьы Саманйолу галактикасыны да еhтималян беля бир агибятин эюзлядийини билдирибляр. Бу мювзу иля баьлы бир хябяр белядир:

"Астрофизикляр дцнйамызын ъидди вя йахын проблемляринин олдуьундан бяhс едирляр. Бунлардан илки оласы бир Супернова партлайышы (Супернова чох парлаг hала эяляряк бязян эцндцз беля эюрцня билян улдуздур). Бу партлайышын hарада вя ня заман олаъаьы hяля гяти дейился беля ортайа атылан иддиалары олдугъа йахын бир эяляъяйя аид дейил. Алимлярин фикринъя, дцнйадан тяхминян 430 ишыг или узагда олан няhянэ вя гырмызы Бетелгуися улдузу партламаьа hазыр эюрцнцр. Алимлярин фикринъя, бу нюв улдузлар (hипернова) гара дяликлярин бирляшмяси йа да бу гара дяликлярин нейтрон улдузлары иля бирляшмяси нятиъясиндя йараныр. Анъаг hеч ким бу горхунъ бомбаларын каината неъя даьылдыьыны вя йа hяр hансы биринин дцнйайа йахынлашмасы hалында сонумузун ня олаъаьыны билмир".24

Гуранда о эцн дцнйада шиддятли сарсынтыларын олаъаьы, инсанларын бюйцк бир дяhшят йашайаъаьы, Эцняшин, Айын, улдузларын гаралаъаьы, hяр шейин сцрятля йох олаъаьы билдирилмишдир. Беля еhтимали бир тоггушма нятиъясиндя бцтцн бу сайыланларын бир анда эерчякляшяъяйи, садяъя дцнйанын дейил, бцтцн Саманйолу галактикасынын да бундан тясирляняъяйи бир hягигятдир.

Эюрцндцйц кими, апарылан елми арашдырмалар да бизя Аллаhын Гуранда вяд етдийи гийамятин бир эцн мцтляг эяляъяйини эюстярир. Гуранда билдирилдийи шякилдя ъанлы-ъансыз hяр варлыг кими дцнйа да бир эцн йох олаъаг вя Аллаh эюйляри вя йери йох етдикдян сонра бамбашга бир эюй вя бамбашга бир йер йарадаъагдыр. Анъаг Аллаhын бунун цчцн бир сябябя еhтийаъы йохдур. Бунлар анъаг дцнйанын физики олараг да бир юлцмцнцн ола биляъяйини ачыгламаг цчцн анладылыб. Анъаг Аллаh диляся, бу эцн, йа да сабаh hеч бир партлайыш, тоггушма вя с. олмадан гийамяти башлада биляр.

Бура гядяр сайдыьымыз еhтималлар ъанлы алямин йох олмасы цчцн мцмкцн олан чохсайлы еhтималдан тякъя бир нечясидир. Дцнйанын бу сябяблярдян бириси иля гаршылашмасы еhтимал дахилиндядир. Апарылан тядгигатлар бунларын лабцд бир hягигятя ишаря етдиклярини эюстярир.

Бу hягигятля йанашы каинатын гапанараг тякрар кечмиш hалына эялмяси чох йцксяк бир еhтималдыр. Буна якс вязиййятдя, йяни эет-эедя ачылмасы нятиъясиндя дя йеня каинаты эюзляйян фяргли бир юлцм шякли вар. Инсанларын бир чоху бу еhтималлары юзляриндян узаг эюрдцкляриндян вя йа бунлары дцшцнмяйи юзляриндян сонракы нясиллярин юhдясиня бурахмаьы цстцн тутдугларындан бу фялакят еhтималларына гаршы раhат давранырлар. Фягят дцнйанын йох олмасы цчцн бунлардан даhа йахын еhтималлар да вар. Сайылан бцтцн еhтималлар ичиндя hансынын гийамяти эятиряъяйини, hансынын даhа яввял олаъаьыны ися шцбhясиз ки, тякъя Аллаh билир. Инсанлар hяр ня гядяр юзляриндян узаг эюрсяляр дя апарылан тядгигатлар вя эюзля эюрцлян бир фялакят еhтималынын артмасы бцтцн бунларын йахынлыьыны эюстярмякдядир. Ян мцhцмц дя будур ки, бцтцн бунларын эерчякляшя билмяси тякъя Аллаhын изниня вя тягдириня баьлыдыр. Вя ялбяття, Аллаh бцтцн бялли сябяблярин хариъиндя hеч умулмаз вя намялум бир сябябля йа да сябябсиз олараг да гийамяти эятирмяйя гадирдир:

"Эюйляри вя йери hагг олараг йарадан Одур. Онун: "Ол!" - дейяъяйи эцн дярhал олар. Онун сюзц hагдыр. Сурун чалынаъаьы эцн hюкм Онундур. Гейби вя ашкары билян дя Одур. О, hикмят саhибидир, хябярдардыр!" ("Янам" суряси, 73).

Гаршыдакы бюлцмлярдя алимлярин гяти шякилдя бахдыьы еhтималларла Гуранда анладылан гийамят арасындакы бянзярликляр юйряниляъяк.

Аллаh hяр шейя эцъ йетиряндир

Каинатын сонунун неъя олаъаьы суалы иллярдир инсанларын зеhнини мяшьул едян бир суалдыр. Инсанын аьлына олдугъа чох сябяб эяля биляр, амма Аллаh дилядийи тягдирдя беля бир hадисянин hеч бир сябяб олмадан бир анда эерчякляшя биляъяйини унутмамаг эярякдир. Елми арашдырмалар нятиъясиндя ортайа чыхан еhтималлар цзяриндя дцшцня билмяйимиз вя о эцн эялмядян яввял Аллаhа дюнцб йюняля билмяйимиз цчцн тякъя бир хатырлатма демякдир. Аллаh ня заман вя ня шякилдя диляйярся, о чох аьыр эцн эерчякляшяъяк. Мюминляр гийамят эцнцнцн Аллаh дярэаhында тяйин олунмуш бир заманда эерчякляшяъяйиня гяти бир билэи иля инанырлар. О эцн Аллаhын Гуранда тяриф етдийи шякли иля инсанларын гаршысына чыхаъаг. Гуранда Аллаhын hяр шейя эцъ йетирян олдуьу бу шякилдя ачыгланыр:

"...Онлара вяд етдийимизи эюстяряъяйик. Щягигятян, Биз онлара гадирик!" ("Зухруф" суряси, 42).

Бялли олдуьу кими, бу эцн мювъуд низамын позулмасы вя дцнйа цзяриндяки ъанлы алямин йох олмасы цчцн сайсыз сябябляр вар. Цстялик бу сябябляр заман кечдикъя даhа да артмагда, ъидди юлчцляря чатмагдадыр. Дцнйа сцрятля юзц цчцн тяйин едилмиш сона доьру hярякят етмякдядир вя бунун ачыг яламятляри вар. Инсанларын чоху эюзарды ется дя гийамят эцнц сцрятля йахынлашыр. Гуранда бу hягигятя мцhцм шякилдя ишаря едилмишдир:

"О саат мцтляг эяляъякдир. Мяним ону аз гала ачмаьым эялир ки, hяр кяс етдийи ямялин явязини алсын" ("Таhа" суряси, 15).

Бир хейли алим садяъя елми дялилляря вя тядгигатлара истинад едяряк каинатын бир эцн гяти шякилдя йох олаъаьы фикриндя бирляшир. Гязет, журнал вя телевизийа кими бир чох мятбу органы алимлярин тядгигатларынын нятиъяляриндян сых-сых мисаллар верир. Сюзцэедян hягигятин фяргиндя олан бу адамлар дцнйамыза дюрд бир йандан йахынлашан фялакятляри юнлямяк вя бу сябябля каинатын юлцмцнц ертяляйя билмяк цмиди иля бцтцн еhтималлары арашдырмагда, бу мювзуларда ъидди чалышмалар апармагдадыр. Арашдырылан диэяр бир мювзу ися бу еhтималларын эерчякляшяъяйи тягдирдя дцнйамызда мейдана эяляъяк олан физики дяйишиклийин вя бунун hяйата тясиринин hансы шякилдя олаъаьы иля баьлыдыр. Щямчинин эерчякляшдирилян чалышмалар нятиъясиндя ортайа чыхан фактларла Аллаhын Гуранда билдирдийи о эцня аид hадисяляр бир чох йюнлярдян бир-бириня бянзяйир.