КАИНАТЫ АЛЛАЩ JАРАТДЫ
Каинатын
неъя йарадылдыьы
мювзусунда
индийя гядяр
олдугъа чохсайлы
вя фяргли йанашмалар
олмушдур. Кимиси
каинатын бир
башланьыъынын
олдуьуну иряли
сцрмцш, кимиси
дя маддянин
язялдян бяри
вар олдуьу иддиасыны
мцдафия етмишдир.
Маддянин язялдян
бяри мювъуд
олдуьуну мцдафия
едян бу нязяриййялярдян
бири "Сабит
каинат нязяриййяси"
иди. Апарылмыш
узунмцддятли
вя яhатяли арашдырмалар
нятиъясиндя
ортайа чыхан
эцълц дялилляр
каинатын бир
башланьыъынын
олдуьу тезисини
тясдигляди.
"Сабит каинат
нязяриййяси"
ися елмин тарихи
инкишафы дюврцндян
анъаг бир хатиря
олараг галды.
Арашдырмалар
нятиъясиндя
ялдя едилян
фактлар каинатын
йохдан йарадылдыьыны
эюстярди. Буна
эюря дя каинатын
бир башланьыъы
вардыр вя бу
башланьыъ "Биг
Бянг" ("Бюйцк
Партлайыш")
ады верилян
бюйцк бир партлайышла
эерчякляшмишдир.
"Биг Бянг"дян
яввял маддя,
енержи, космос,
заман, мякан,
бир сюзля, hеч
бир шей йох иди.
Сонсуз сыхлыгда
вя сыфыр hяъминдяки
бир нюгтянин
партламасы
нятиъясиндя
горхунъ бир
сцрятля hяр тяряфя
даьылан маддялярдян
улдузлар, эцняшляр,
планетляр мейдана
эялмиш, каинат
сцрятля эенишлянмиш,
сцрятля шишяряк
бюйцмцш вя заман
кечдикъя сойуйараг
индики hалыны
алмышдыр.
Бу
эцн каинатын
"Биг Бянг"ля
бярабяр башладыьы,
мейдана эялмя
шякли сябяби
иля мцяййян
бир йашынын
олдуьу бцтцн
космолоэийа
китабларында,
елми журнал
вя мягалялярдя
исбатлары иля
йер алыр. Бунлары
бир нечя сятиря
сыьышдырмаг
гейри-мцмкцн
олдуьундан
мювзунун яhямиййятини
садяъя олараг
бир-ики мисалла
вурьуламаг
йериня дцшярди.
Мясялян,
Калифорнийа
Университетиндян
(АБШ) олан профессор
Ъоръ О.Абел "Каинатын
кяшфи" ("Exрloration of
Universe") адлы китабында
йазыр: "Бу эцнкц
мювъуд дялилляр
каинатын милйонларла
ил габаг "Биг
Бянг"ля башладыьыны
эюстярир. "Биг
Бянг" нязяриййясини
гябул етмякдян
башга чарямиз
галмыр. Бу вязиййятдя
"Сабит каинат
нязяриййяси"
артыг реаллыьыны
вя эцъцнц итирмишдир".1
Колорадо
Университетиндян
(АБШ) Эеррит Л.Верhуур
"Star Caрes" адлы китабында
"Биг Бянг" нязяриййяси
дини инанъларын
эюстярдийи,
дцнйанын вя
эюйлярин йарадылмыш
олдуьу hягигяти
иля уйьунлуг
тяшкил едир.
Бу, астрономийанын
динля бирликдя
олдуьунун сцрприз
бир нятиъясидир"
дейя ачыгламышдыр.
Каинатын
бир башланьыъынын
олмасы каинатын
йохдан вар едилдийинин,
йяни йарадылдыьынын
ясас дялилини
тяшкил едяр.
Яэяр йарадылан
варлыг варса,
бунун мцтляг
бир Jарадыъысынын
да олмасынын
лазым эялдийини
hамымыз чох йахшы
билирик. Jарадылан
бу каинат hеч
бир нцмуня йох
икян, hятта заман
вя мякан да йох
икян йохдан
йарадылмышдыр.
Бу нязяриййянин
ян мцhцм йюнц
онун каинатын
бир башланьыъынын
олмасыны, цстцн
вя эцълц бир
Jарадыъы тяряфиндян
йарадылдыьыны
исбат етмясидир:
каинаты Аллаh
йаратмышдыр.
"Биг
Бянг" каинатда
hесаблайа билдийимиз
илк hярякятдир.
Бюйцк партлайышын
ардындан бу
эцня гядяр инкишаф
едян сайсыз
hярякятин вя
hадисянин hяр
бири Аллаhын
изни иля мейдана
эялмишдир вя
Онун нязаряти
алтындадыр.
Биликсиз, зякасыз,
елмсиз бир партлайыш
нятиъясиндя
даьылан парчаъыгларын
беля бир низамлы
галактикалары,
улдуз системлярини
вя ичиндя дцнйамызын
да йер алдыьы
Эцняш системини
тяшкил етдийини
дцшцнмяк аьылдан
вя мянтигдян
узаг бир йанашмадыр.
Инсанын юз бядяни
дя дахил олмаг
шяртиля ятрафында
эюрдцйц hяр шей
Аллаhын елми
вя нязаряти
иля сонсуз бир
низам ичиндя
йарадылмышдыр.
Гуранда Аллаhын
яввял эюйляри
йаратдыьы, сонра
йери мейдана
эятирдийи, даhа
сонра да ъанлылары
йаратдыьы билдирилир.
Аллаh
каинаты hяссас
бир низам вя
таразлыг ичиндя
йаратмышдыр.
Атмосфердяки
газларын нисбятиндян
тутмуш дцнйанын
истилийиня,
йаьышын дцшмя
сцрятиндян
тутмуш дцнйанын
нцвясиндяки
дямирин мигдарына
гядяр инсанын
билдийи вя билмядийи
сайсыз мясяля
бир-бириня сых
баьлыдыр. Буна
даhа бир мисал
олараг каинатдакы
бцтцн планетляри
вя дцнйамызы
Эцняшин орбитиндя
сахлайан ъазибя
гцввясини эюстяря
билярик. Каинатдакы
бцтцн кцтляляр
бюйцклцкляри
нисбятиндя
ъазибя гцввясиня
маликдир. Дцнйамыз
саhиб олдуьу
кцтля нисбятиндя
ъазибя гцввясиня
маликдир вя
бу гцввя дянизляри,
ъанлы-ъансыз
hяр шейи дцнйа
цзяриндя сабит
сахлайыр. Беляликля,
ня инсанлар,
ня диэяр ъанлылар,
ня дя даьлар
вя дянизляр
космос бошлуьуна
учмурлар. Бу
нюгтядя мцhцм
олан мясяля
дцнйанын кцтлясинин
бюйцклцйцнцн
чох hяйати бир
дяйяр дашымасыдыр.
Дцнйанын кцтляси
бир аз да артыг
олсайды, цзяриндяки
hяр шейи юзцня
даhа эцълц шякилдя
чякяъякди. Бунун
нятиъясиндя
су йерин ичиня
чякиляъяк, инсанлар
ъазибянин тясири
иля йерийя билмяйяъяк,
су аьаъларын
будагларындакы
йарпаглара
чатмайаъаг,
йеря чякилдийи
цчцн битки юртцйц
йох олаъаг, ъанлыларын
вцъудундакы
ган дювраны
позулаъаг вя
бцтцн ган айагларда
топланаъагды.
Беля нцмуняляри
чохалтмаг мцмкцндцр,
анъаг бу мягамда
яhямиййятли
олан мясяля
дцнйанын кцтлясинин
бу андакы еколожи
таразлыьы гураъаг
вя ъанлыларын
юз варлыгларыны
сцрдцряъякляри
шякилдя чох
hяссас бир юлчцдя
олмасыдыр.
Дцнйанын
сонунун неъя
олаъаьы мювзусунда
тядгигатлар
апаран алимляр
hяр шейин заман
кечдикъя азалыб
чцрцмякдя олдуьуну
вя бу чцрцмя
нятиъясиндя
каинатын сонунун
эяляъяйини
тяхмин етмякдядир.
Алимляр дцнйа
цзяриндя "тяк
бир протонун"
таразлыьынын
позулмасынын
бу сона сябяб
олаъаьыны билдирмякдя
вя бюйцк бир
тяhлцкяни хябяр
вермякдядирляр:
"Ъаhаншцмул
чцрцмя яэяр
hягигятдирся,
о, ясрляр сцряъяк,
амма эерчякляшдийи
заман ондан
ня улдуз, ня инсан,
ня шяhяр, ня атом,
ня дя хатиря
галаъаг..."
Бу
аъы hягигятя
диггят чякилдикдян
сонра ясл тяhлцкяйя
ишаря едилир:
"Бу
эцня гядяр апарылмыш
hеч бир тядгигат
hяля бир протонун
беля йох олдуьуну
дягигляшдирмиш
дейил. Анъаг
бу, алимлярин
бу мювзуда тядгигат
апармагдан
имтина етмясиня
сябяб олмайыб.
Алимлярин протон
чцрцмясиня
шаhид олмасы
бцтцн каинатын
йохолма тяhдиди
иля гаршы-гаршыйа
олмасы мянасына
эяляъяк. Щятта
тяк бир протонун
йох олмасы беля
каинатдакы
hяр шейин чцрцмяси
демякдир, чцнки
бир протонун
чцрцмяси бцтцн
протонларын
чцрцйя биляъяйини
вя бу сябябля
атомларын, молекулларын
вя ДНТ-лярин
йарана билмяйяъяйини
эюстярир".2
Бурада
садаланан бир
нечя детал беля
каинатын цстцн
бир эцъ тяряфиндян,
чох бюйцк бир
низам вя таразлыгла
йохдан йарадылдыьыны
дялилляр ясасында
эюстярмякдядир.
Ейни Цстцн Гцдрят
бу гцсурсуз
низамы hяр ан
горумагдадыр:
"Щягигятян,
Аллаh эюйляри
вя йери завал
тапмасынлар
дейя, тутуб сахлайыр.
Яэяр юз меhвяриндян
чыхсалар, Ондан
башга онлары
hеч кяс тутуб
сахлайа билмяз.
Доьрудан да,
Аллаh hялимдир,
баьышлайандыр!"
("Фатир" суряси,
41).
Аллаh
Гуранда каинатда
вар олан hяр шейин
бир сонунун
олаъаьыны билдирмишдир.
Ялбяття, каинаты
Jарадан вя ону
hяр ан горуйан
Аллаh дилядийи
анда онун варлыьына
сон вермяйя
дя гадирдир.
Вар олан бцтцн
таразлыг вя
низамлар бу
бюйцк гапаныш
эцнцндя позулаъаг,
инсанын гаврайа
билмяк цчцн
hеч дайанмадан
ъяhд эюстярдийи
вя бюйцклцйцня
hейран олдуьу
hяр шей алт-цст
олаъагдыр:
"Бир
шейи йаратмаг
истядийи заман
буйуруьу она
анъаг: "Ол!" - демякдир.
О да дярhал олар.
Щяр шейин hюкмц
ялиндя олан
Аллаh пак вя мцгяддясдир.
Сиз дя Онун hцзуруна
гайтарылаъагсыныз!"
("Jасин" суряси,
82-83).
Каинатын
йох олмасы ан
мясялясидир
Дцнйамыз
дюрд бир йандан
юлцмъцл тяhдидляр
алтындадыр.
Чашдырыъы мясяля
ися бир чох инсанын
бу тяhлцкялярдян
хябярдар олмаларына
бахмайараг
санки каинатын
варлыьыны сона
чатдыраъаг
hеч бир тяhлцкя
йохмуш вя hяйатлары
чох бюйцк бир
зяманят алтындаймыш
кими hяр шейи
эюзарды едяряк
hярякят етмясидир.
Бу вязиййятдя
инсанын аьлына
ня юлцм, ня йох
олма, ня дя юлцм
сонрасы олаъаглар
эялмяз.
Дцнйа
уъсуз-буъагсыз
бир бошлуг ичиндя
узун бир сяйаhят
hалындадыр. Щалбуки
дцнйанын бу
сяйаhятини давам
етдиря билмяси
цчцн лазым олан
шяртляр эцман
едиляндян дя
артыгдыр. Дцнйа
космосдакы
бу сяйаhяти сырасында
няhянэ кометлярдян
гуйруглу улдузлара,
гара дяликлярдян
супернова партлайышларына
гядяр бир чох
тяhлцкя иля гаршылашыр.
Дцнйанын юз
орбитиндя галмасы,
сцрятини сабит
сахламасы, мцвазинятини
позмамасы, юз
оху ятрафында
фырланаркян
ейни заманда
да Эцняшин ятрафында
дювр етмяси,
фырланан заман
бир спирал орбит
излямяси, бу
сяйаhяти заманы
hяр ан лазым олан
бцтцн нисбят
вя таразлыглары
сабитляшдирмяси
лазым эялир
ки, онун цзяриндя
бир hяйат ола
билсин. Еля ися
бу таразлыьын
позулмамасы
вя йа хариъдян
эяляъяк бир
тяhлцкянин юлдцрцъц
зяряр вермямяси
цчцн hеч бир сябяб
йохдур. Алимляр
бу тяhлцкянин
варлыьына hяр
фцрсятдя диггят
чякирляр. Онлар
дцнйанын бир
тяhлцкя иля hяр
ан гаршылаша
биляъяйи мясялясиндя
ялляриндяки
елми фактлара
истинад едяряк
hямфикирдирляр.
Профессор Чарлз
Саган бу вязиййятя
беля ишаря едир:
"Jер
цзц эюзял вя
олдугъа сакит
бир йердир. Дяйишян
шейляр олур,
фягят бунлар
да чох йаваш
инкишаф едир.
Ола биляр ки,
hяйатынызы бир
фыртынадан
даhа шиддятли
бир тябии фялакят
эюрмядян тамамлайасыныз.
Беляъя, эярэинликсиз
вя hяйяъансыз
ола билярик.
Ня вар ки, тябиятин
тарихиндя галыглар
ачыг-сачыгдыр.
Дцнйаларын
hяр заман цчцн
йох олмасы гачылмаздыр.
Биз инсанлар
беля юз фялакятляримизи
йаратмаьа варан
бир техникайа
наил олмушуг.
Бу, гясдян ола
биляъяйи кими
билмядян, еhтийатсызлыг
нятиъясиндя
дя эерчякляшя
биляр. Узун кечмишин
фялакят изляринин
горундуьу диэяр
планетлярдя
бюйцк фялакятлярля
баьлы бир хейли
галыг дурур.
Бцтцн иш заман
проблеминдядир.
Jцз ил ичиндя
олмасы дцшцнцлмяйяъяк
бир фялакят
йцз милйон илдя
эерчякляшя
биляр. Jер кцрямиздя
ичиндя олдуьумуз
ясрдя беля пис
тябии hадисялярля
гаршылашмышыг".3
Каинатын
йухарыда да
сайылан сябяблярдян
биринин нятиъясиндя
йох олмасы еhтималы
hеч дя чашдырыъы
дейилдир. Аллаhын
гийамят эцнцндя
олаъаьыны сюйлядийи
hадисяляр бялкя
дя дцнйадакы
бцтцн бу таразлыьын
позулмасы иля
мейдана эяляъякдир.
Сон дяряъя гцсурсуз
бир шякилдя
ишляйян бу низамын
позулмасы далбадал
эялян фялакятлярля
нятиъяляня
биляр. Бах, инсанларын
юзляриндян
бу гядяр узаг
эюрдцйц, hятта
варлыьыны да
еhтимал етмядикляри
гийамят эцнц
онларын юзляриня
бялкя дя чох
йахындыр.
Дцнйамызын
юлцмцня сябяб
ола
биляъяк
еhтималлар
Дцнйанын
юз мювъудлуьуну
давам етдиря
билмяси цчцн
каинатда мювъуд
олан сайсыз
шяртин ейни
анда вя ейни
шякилдя вар
олмасы лазымдыр.
Бу эцн бир чох
алим бу деталларын
таразлыьын
позулмасы цчцн
няляр едилмяси
лазым эялдийини
арашдырыр. Кичик
бир мисал эюстярмяк
лазым эялирся
гейд едяк ки,
алимляр вя еколоэийа
иля баьлы гурумлар
садяъя нефт,
кюмцр кими йанаъаглардан
истифадя едилмяси
сябяби иля ортайа
чыхан игтисади
вя еколожи мясялялярин
дя азалдылмайаъаьыны
билдирирляр.
Бах, мцтяхяссислярин
сюзцэедян йанаъагдан
истифадя едилмясинин
нятиъяси олаъаьыны
дягиг сайдыьы,
hятта олдугъа
йахын тарихлярдя
вердийи фялакят
ссенариляриндян
бязиляри:4
1. Ганг
вя Нил кими дцнйанын
ян узун чайларынын
делталары сулар
алтында галаъаг.
Бангладеш торпагларынын
дюрддя бири
Чиндяки чайларын
делталары иля
сулара гярг
олаъаг.
2. Малдив
адалары иля
Бюйцк Океандакы
адалар вя ада
дювлятляр сулара
эюмцлцб йох
олаъаг.
3. Бюйцк
тарым саhяляри
(АБШ-ын Орта Гярб
бюлэяси, Авропа
вя Газахыстан)
сяhралашаъаг.
Тцркийя Бюйцк
Сяhрайа бянзяйяъяк.
4. Jцксяк
бюлэялярдяки
донмуш торпагларда
(Сибир вя Канада)
ъцзи чюзцлмя
мцшаhидя едиляъяк.
Бору хятляри,
дямир йоллары
вя биналар йыхылыб
даьылаъаг.
5. Дцнйада
мешя яразиляринин
цчдя бири йох
олаъаг. Дцнйанын
аь ъийяри олан
йашыл саhялярин
азалмасы атмосфердяки
карбондиоксидин
мигдарынын
даhа да артмасына
сябяб олаъаг.
Бу да туршу тясиринин
артмасына вя
мцхтялиф кцтляви
тибби проблемляря
сябяб олаъаг.
6. Тропик
зоналарда эюрцнян
тайфун вя сиклон
кими тябият
hадисяляри чохалаъаг.
Хцсусиля Бюйцк
Океан вя Атлантик
океандакы диб
ахынтылары
(El Nino вя Gulf Stream) истигамятини
дяйишяряк гуру
вя дяниз иглимлярини
алт-цст едяъяк.
7. АБШ-ын
Техас штаты
иля Авропанын
Аь дяниз саhилляриндя
малйарийа вя
буна бянзяр
хястялик епидемийасы
мцшаhидя едиляъяк.
8.
Алпларда вя
силсиля даьларда
олан бузлар
вя Щималай бузларынын
25 фаизи ярийяъяк
(ярийян суйун
вураъаьы зяряр
тяхмин едиляндян
дя чохдур). Ярийян
бузлар бир чох
саhил шяhярляринин
су алтында галмасына
сябяб оларкян
ада дювлятляр
су алтында галдыглары
цчцн йер цзцндян
силиняъякляр.
Бу hадися бураларда
йашайан 100 милйондан
артыг инсанын
юлмясиня йа
да еколожи фялакятя
сябяб олаъаг.5
Бунлар
тякъя эюзлянилян
вя елми арашдырмалар
нятиъясиндя
мцяййян олунан
тяhлцкялярдир.
Дцнйа беля бир
фазайа дахил
олдугдан сонра
артыг бунун
гаршысынын
алынмасынын
Аллаhын дилямясиндян
башга hеч бир
йолу йохдур.
Садяъя олараг
1997-ъи илдя атмосфердяки
карбондиоксид
газынын 25 фаизлик
бир артымы глобал
истиляшмяйя
йол ачмыш, бузлар
яримяйя башламыш,
ярийян буз даьлары
океанларын
сявиййясини
йцксялтмиш,
гыш hяр заман
олдуьундан
даhа аьыр кечмиш,
hядсиз йаьышлар,
шиддятли фыртыналар,
сел басма вя
дашгын hаллары
бир чох инсанлары
фялакятля цз-цзя
гоймушдур. Галынлыьы
садяъя миллиметрлярля
ифадя едилян
озон тябягясинин
дешилмяси иля
дцнйа зярярли
шцалара мяруз
галмыш, хярчянэ
хястяликляри
чохалмыш, биткилярдя
мянфи йюнлц
инкишафа раст
эялинмишдир.
Jашыл Сцлh Тяшкилаты
(Greenрease) вя АБШ алимляри
Алйаскада апардыьы
бир арашдырмада
Беринг кюрфязинин
саhилинин 12 км
кичилдийини
мцяййян едибляр.
Дянизин истилийи
0,8 дяряъя артмыш,
мцhцм бир таразлыг
цнсцрц олан
мяръанлар юлмяйя
башламыш вя
планктонларын
80 фаизи йох олмушдур.6
Сон
бир нечя йцз
ил ичиндя дцнйанын
сонуну эятиря
биляъяк олдугъа
чох еhтимал ортайа
чыхмышдыр вя
эцнляр кечдикъя
бу еhтималларын
сайы даhа да артмагдадыр.
Бу анда дцнйа
цзяриндя мейдана
эялян hадисяляр
бир сигнал дягиглийи
дашымагда, бир
эцн дцнйанын
сонунун мцтляг
эяляъяйини
вя бу сонун эет-эедя
йахынлашмагда
олдуьуну эюстярир.
Хцсусиля физикляр
вя чешидли алимляр
бу нараhатлыьы
давамлы шякилдя
диля эятирирляр:
"Яэяр
каинат мяhдуд
бир низама саhибдирся
вя низамсызлыьа
доьру гачылмаз
бир формада
- сонунда термодинамик
таразлыьа - дяйиширся,
ики чох дярин
нятиъяни дярhал
излямяйя башлайар.
Биринъиси, каинат
сонунда аьыр-аьыр
йуварланараг
юз ентрописи
ичиндя юляъяк.
Бу, физикляр
арасында каинатын
"иси юлцмц"
кими гябул едилир.
Икинъиси, каинат
ябяди шякилдя
йарадыла билмяз,
бу цздян мяhдуд
бир заман яввял
таразлыьы сон
вязиййятиня
(hалына) чатмыш
олаъаг. Хцсуси
олараг даими
мювъудлугдур".7
Чашдырыъы
олан мясяля
юлцмцн бу дяряъя
йахын олмасы
hягигятинин
гаршысында
hяля юз сонуну
дцшцнмяйян,
Аллаhдан горхмайан
вя hярисликля
дцнйайа баьлы
олан бир чох
инсанын мювъудлуьудур.
Jеня чашдырыъы
олан мясяля
юлцм hягигяти
хатырладылдыьында
вя бу чох аьыр
эцнцн тяфяррцаты
вериляндя инсанларын
бюйцк чохлуьунун
hяр шейя бахмайараг
бцтцн бунлары
юзляриндян
чох узагда эюрмясидир.
Гуран айялярини
лап яввялдян
рядд етдикляриндян
гийамятя даир
тясвирляр дя
онлар цчцн бир
мяна ифадя етмир.
Бу инсанлар
санки hеч юлмяйяъякляр
вя дцнйада сонсуза
гядяр галаъаглармыш
кими hазырлыг
етмякдя, бир
анда йох ола
биляъяк бир
юмцр цчцн сонсуз
hяйатларыны
тяhлцкяйя атмагдадыр.
Щалбуки инсанын
гаршысында
кцнъ-буъаьа
гачаъаьы юлцм
ону мцтляг тапаъаг.
Ня инсанын, ня
дя каинатын
юлцмц гаршысында
беля бир гачыш
йолу вя йа hяйата
кечириляъяк
бир тядбир йохдур:
"Де:
"Горхуб гачдыьыныз
юлцм сизи мцтляг
йахалайаъагдыр.
Сонра сиз эизлини
дя, ашкары да
билянин hцзуруна
гайтарылаъагсыныз.
О да сизя няляр
етдийинизи
хябяр веряъякдир!"
("Ъумуя" суряси,
8).
Эюрцндцйц
кими, дцнйанын
бир эцн мцтляг
йох олаъаьы
бир инанъ олмасы
иля бярабяр
hям дя физики
бир hягигятдир.
Бу сону hазырлайан
сябябляр бир-бир
юзцнц эюстярмякдя,
елми тярягги
чярчивясиндя
ортайа чыхмагдадыр.
Инсанларын
бир hиссяси Аллаhын
варлыьына инанмаса
йа да hяр hансы
бир дини инама
саhиб олмаса
да каинатын
гачылмаз бир
сона доьру йахынлашдыьыны
истяр-истямяз
гябул етмяк
мяъбуриййятиндядир.
Бу вязиййятдя
гийамят вя ахирят
анлайышынын
хариъиня йени
бир анлайыш
чыхыр. Бу анлайыш
олдугъа горхунъдур,
чцнки мянасы
сонсуз йохолмадыр.
Каинатын сонунун
йахынлашдыьыны
хатырладан
яламятляр инсанларын
юнцндя бир нечя
алтернатив
ачыр: инкарчыларын
бязисиня эюря
сонсуз йохолма,
Аллаhа инананлар
цчцн ися йа сонсуз
язаб, йа да сонсуз
немят...
Гапалы каинат
- ачыг каинат
модели
Алимляр
"Бинг Бянг"ин
рядд едилмяси
мцмкцн олмайан,
еhтимали фактлардан
ялдя едилян
елми бир нязяриййя
олмасы мювзусунда
hямфикирдир.
Буна эюря каинат
сонсуз сыхлыгдакы
бир нюгтянин
бирдян-биря
бюйцк бир партлама
иля эенишляниб
йайылмасынын
нятиъяси олмушдур.
Бу партлама
нятиъясиндя
сцрятля даьылан,
эетдикъя эенишлянян
вя сойуйан каинат
заман кечдикъя
бцэцнкц hалыны
алмышдыр.
Jахшы,
бу эенишлямя
даhа ня гядяр
давам едяъяк?
Бир маддянин
кцтляси артыг
оларса, ъазибя
гцввяси дя о
нисбятдя артыгдыр.
Бу вязиййятдян
йцксяк ъазибя
гцввяси эенишлямя
сцрятини цстяляйяр.
Яксиня, ъазибя
гцввяси аз оларса,
бу гцввянин
эенишлямяни
янэяллямяйя
эцъц чатмаз.
Алимлярин фикринъя,
яэяр каинатын
кцтляси мцяййян
бир дяйярин
цзяриндядирся,
эенишлянмя
бир эцн дайанаъаг
вя каинат юз
ичиня чюкяъяк.
Бу, "гапалы каинат"
моделидир. Диэяр
йандан, каинатын
кцтляси мцяййян
бир дяйярин
алтындадырса,
ъазибя гцввяси
эенишлянмя
сцрятини цстяляйя
билмяйяъяйиндян
каинатын эенишлянмяси
hеч дайанмайаъаг.
Бу да "ачыг каинат"
моделидир.
Каинатын
сону: ачыг вя
гапалы каинат
Даhа
яввял дя билдирдийимиз
кими, каинат
Аллаhын даhа
яввял башга
бир сябяби васитя
етмясиндян
кянарда йа гапаныб
йеэаня бир нюгтядя
топланараг,
йа да сонсуза
гядяр эенишляняряк
йох олаъаг. Каинатын
гапалы вя йа
ачыг, hансы моделля
сона чатаъаьыны
тяхмин едя билмяк
цчцн каинатдакы
кцтля мигдарыны
билмяк эярякдир.
Каинатын
кцтлясини юлчмяк
сон дяряъя чятин
олдуьундан
алимляр кцтля
йериня сыхлыьы
юлчмяйи гярара
алмышлар. Чцнки
яэяр каинатын
сыхлыьы "критик
сыхлыг" дедийимиз
бир дяйяря чатырса,
саhиб олдуьу
ъазибя эцъц
галактикаларын
фязада сцзмя
(гачыш) сцрятини
цстяляйя билир.
Беляликля, каинат
бцтцн галактикалары
юзцня доьру
чякя билир. Анъаг
сюзцэедян сыхлыг
критик бир дяйяря
чатмырса, эенишлянмя
сонсуза гядяр
давам едяр. Чцнки
бу ъазибя гцввяси
галактикаларын
гачыш сцрятини
цстяляйя билмяз.
Бу нюгтяйя истинад
едян сайсыз
алимляр каинатын
сонуну юйрянмяк
мягсяди иля
чох чешидли
арашдырмалар
апармыш, телескоп
башында дайанараг
саатларла галактик
системлярдян
эялян шцалары
анализ етмишляр.
Бунун
цчцн галактик
системлярин
сцряти, юлчцсц,
парлаглыглары,
узаглыглары
hесабланыб, каинатын
hягиги сыхлыг
дяйяри арашдырылыб.
Ялдя едилян
илк мялуматлар
каинатдакы
hазыркы мювъуд
сыхлыьын критик
сыхлыьын дяйяриня
олдугъа йахын
олдуьуну эюстярмишдир.
Jяни каинатын
гапалы олмасы
еhтималы даhа
йцксяк олараг
мцяййян едилиб.
Даhа сонра бу
чалышмайа 1986-ъы
илдя ики америкалы
тядгигатчы
Едвин Лоh вя Еарл
Спиллар минлярля
галактиканы
юйряняряк ялдя
етдикляри нятиъяляр
дя ялавя олунанда
каинатын гапалы
олмасы еhтималы
90 фаизя чатды.
Айрыъа
бу 90 фаизлик
еhтималы ортайа
чыхаран сыхлыг
hесабланаркян
hесаба гатылмайан
вя ишыг йаймайан
гара дяликляр
каинатын сыхлыг
дяйяри hесабланаркян
hеч нязяря алынмамышды.
Буна эюря каинатдакы
сыхлыг дяйяри
гара дяликлярин
дя hесаба алынмасы
иля бир мигдар
да артаъаг. Сон
иллярдя адына
гаранлыг маддя
дейилян вя бцтцн
галактикалары
долдуран, эюзля
эюрцнмяйян
маддялярин
сыхлыьыны да
бунлара ялавя
етсяк, ортайа
чыхан табло
каинатын эенишлямяни
бурахыб юз ичиня
чюкяъяйи еhтималынын
мцмкцн олдуьуну
эюстярир. Щямчинин
Др.Ъон Гриббин
"бу заман "Гапалы
каинат" модели
цчцн ортайа
атылан дялилляр
индийя гядяр
hеч бу гядяр гцввятли
олмамышды"
дейир.8
Jяни
олдугъа критик
бир йаш вя таразлыгда
олан каинат
hяр ан гийамятя
hазыр вязиййятдядир.
Аллаh Гуранда
"Янбийа" сурясинин
104-ъц айясиндя
каинаты йаратмаьа
башладыьы вязиййятиня
дюндяряъяйини
бу шякилдя билдирир:
"Эюйц
китаб сяhифяси
кими бцкцб гатлайаъаьымыз
эцнц йадыныза
салын. О эцн инсанлары
илк дяфя йаратдыьымыз
кими гайтарыб
яввялки hалына
саларыг. Биз
йериня йетирмяли
олдуьумуз вяди
мцтляг йериня
йетиряъяйик"
("Янбийа" суряси,
104).
Айя
иля гапалы каинат
моделиня диггят
чякилмяси еhтималы
йцксякдир. Бура
гядяр анлатдыгларымыздан
да эюрцндцйц
кими, елми мялуматлар
да каинатын
тякрар бцзцшмя
еhтималынын
йцксяклийини
эюстярир. Беля
ки, материалист
идеолоэийасынын
тяряфдарлары
да ялдя едилян
нятиъялярин
мцтляглийи
гаршысында
ортайа чыхарылаъаг
йени бир иддиа
тапа билмяйибляр.
Чикаго
Университети
(АБШ) астрономийа
бюлцмцнцн сядри
Шерманн кечмишдян
каинатын гапалы
олдуьу фикринин
фялсяфи вя дини
тямялляря дайандыьыны,
анъаг бу анда
моделин доьрулуьуну
сцбут едян бир
чох нязяри вя
практики дялиллярин
олдуьуну билдирир.9
Бяли,
каинатымыз
15 милйард илдир
эенишлянмякдядир.
Фягят ортайа
чыхан нятиъяйя
эюря, бюйцк еhтималла
Аллаh гатында
заманы бялли
бир эцндя ъазибя
гцввяси эенишлянмяйя
hаким олаъаг
вя эенишлямя
дайанаъаг. Ифрат
дяряъядя сых
вя гапалы бир
каинатда ъазибя
гцввяси hюкмран
hала эялинъя
hяр шей юз ичиня
чюкмяйя башлайаъаг.
Щяр шей тярсиня
дюндцйцндя
о замана гядяр
сойуйараг эенишлянян
каинат даралараг
истиляшмяйя
башлайаъаг,
бцтцн галактик
системляр сцрятля
бир-бириня йахынлашаъаглар.
Бу
моделя эюря,
бир эцн ъазибя
гцввяси галактикаларын
эенишлянмясини
сахлайаъаг
вя галактикалар
бу нюгтядян
етибарян эетдикъя
артан бир сцрятля
бир-бириня доьру
ирялилямяйя
башлайаъаглар.
Космосда шиддятли
тоггушмалар
олаъаг, няhянэ
эюй ъисимляри
ич-ичя кечмяйя,
бирляшмяйя
башлайаъаглар.
Ай, эцняш, дцнйа,
бцтцн планетляр
вя улдузлар
бирляшяъяк,
эетдикъя бцзцшяъяк
вя даралан каинат
йашанан бу просесин
сонунда бир
нюгтядя топланыб
йох олаъаг. Дцнйанын
орбитиндя мейдана
эяляъяк бир
фяргин бцтцн
ъанлыларын
йанмасына вя
йа донмасына
сябяб олаъаьыны,
атмосфердяки
кичик бир дялийин
ъанлы алямя
ня гядяр мянфи
тясир едяъяйини,
дцнйанын 23-27 дяряъялик
арада кичик
бир дяйишиклик
олмасы иля мювсцмлярин
дяйишмяйяъяйини
билирик. Беляликля,
hяссас таразлыг
цзяриндя гурулан
низамын каинатын
бцзцлмя просесиня
эирдийиндя
ня гядяр мянфи
тясирляняъяйини
тяхмин етмяк
hеч дя чятин дейил.
Аллаh Гуранда
гийамят эцнц
Айла Эцняшин
бирляшяъяйини
билдирир. Бу
айялярин гапалы
каинат моделиня
диггятчякмя
еhтималы вар.
Бцзцлмя эерчякляшся,
бялли бир заманда
дцнйанын, Эцняш
системиндяки
диэяр планетлярин,
Айын вя Эцняшин
бир-бири иля
бирляшяъяйи
бюйцк бир еhтималдыр.
Jеня
Гуранда улдузларын
йерляриндян
сцрцшцб тюкцляъяйи
"улдузларын
сяпяляняъяйи"
билдирилмишдир
("Тяквир" суряси,
2). Бу айядя ейни
заманда гапалы
каинат моделиня
диггят чякилмиш
ола биляр. Чцнки
бу еhтималда
да hяр бир улдуз
юзцня аид орбитдян
чыхыб бир арайа
эяляъяк. Эерийя
доьру даралан
каинатда космик
заман юлчцсц
дя эерийя доьру
ишляйяъяк. Бу
вязиййятдя
Jер цзцндя эюрцлмяси
еhтимал едилян
hадисялярля
гара дялийя
эирилмяси мярhялясиндя
эюзлянян hадисялярин
бянзяр олма
еhтималы вар.
Чцнки hяр шей
тярсиня дюняндя
ъазибя гцввяси
дя тярсиня дюняр,
Jер аьырлыгларыны
чюля атар Jер
цзц салланар,
даьлар парча-парча
олар, дянизляр
дашар. Ня гядяр
сцряъяйи бялли
олмайан бир
просес ичиндя
Аллаhын Гуранда
гийамятля баьлы
тясвир етдийи
hадисяляр эерчякляшир.
Гысаъа
буну сюйляйя
билярик: "гапалы
каинат" модели
эерчякляшяндя
бцтцн каинат
даhа яввял дя
билдирдийимиз
кими, тяк бир
нюгтядя бирляшиб
йох олаъаг.
"Эенишлянян
каинат" модели
дя каинатын
гуртулушу демяк
дейил. Бу моделин
эерчякляшмясинин
мянасы каинатын
башга hадисялярля
йох олаъаьыдыр.
Каинатын йарадылдыьы
андан бяри сцрякли
олараг сыхлыьы
артмыш вя температуру
мцтляг сыфра
чох йахынлашмышдыр.
Космосун hазырки
температуру
-270 дяряъядир
ки, бу дяряъя
мцтляг сыфырдан
тякъя 3 дяряъя
йцксякдир. Каинатын
эенишлянмяйя
давам етдийи
мцддятдя температур
даhа да дцшяъякдир.
Ъанлы алямин
йаранмасы цчцн
эярякли олан
истилик -270 дяряъядир.
Бурадан 1 дяряъя
аз вя йа 1 дяряъя
чох олмасы яслиндя
бцтцн ъанлыларын
юлмяси мянасына
эялир.10 Каинат
эенишлянмяйя
давам етдийи
мцддятдя бу
нисбятин сабит
галмасы кими
бир еhтимал йохдур.
Температур
дцшяндя бяшяриййят
йер цзцндян
силиняъяк.
Сон
тядгигатлардакы
мцтляг кяшфляр
гапалы каинат
моделинин эерчякляшя
биляъяйи еhтималыны
ортайа гойур.
Анъаг алимлярин
мцфяссял арашдырмалары
нятиъясиндя
эялдикляри
йекдил нятиъя
моделлярдян
hансы hаким олурса
олсун, каинатын
агибятинин
дяйишмяйяъяйидир.
Ики моделдя
дя каинат юляъяк,
фягят бу юлцм
фяргли шякил
вя нятиъялярля
олаъаг. Гаршыдакы
бюлцмлярдя
мцфяссял шякилдя
анладылдыьы
кими, hяр ики модел
дцнйайа гийамяти
эятиряъяк. Фягят
бунун йанында
дцнйанын сонуну
эятиря биляъяк
башга сябябляр
дя вар. Бунлардан
бири Эцняшин
юз юмрцнц тамамламасыдыр.
Аллаhын йаратдыьы
сябябляр дахилиндя
каинат бу моделлярдян
бири иля йох
олаъаг. Анъаг
ялбяття ки, hяр
шейин ян доьрусуну
Аллаh билир.
Эцняшин
юз юмрцнц тамамламасы
Бялли
олдуьу кими,
каинаты тяшкил
едян эюй ъисимляри
доьулур вя варлыгларыны
бялли бир мцддят
давам етдирдикдян
сонра юлцрляр.
Эцняшимизин
дя беля мяhдуд
бир юмрц вар.
Каинат гапалы
йа да ачыг каинат
моделляриндян
бири иля сона
чатмадан яввял
Эцняшин юз юмрцнц
тамамламасы
еhтималы актуал
мювзудур. Эцняшин
юмрцнц тамамламасы
ися ялбяття,
дцнйанын да
юлмяси анламына
эялир.
Тяхминян
5 милйард йашы
олан Эцняш 1 санийядя
564 милйон тон
hидроэени 560 милйон
тон hелиума дюндяряряк
йердя галан
4 тон маддяни
енержийя чевирир.11
Эцняш hидроэени
йандырыб истеhлак
hяддиня эяляндя
дцнйанын сону
эяляъяк. Бу hяддя
мяркяз тябягяляриндя
гаты hалда олан
hидроэенин йериня
hелиум артмаьа
башлайаъаг,
бу анда 20 милйон
дяряъя олан
Эцняшин мяркяздяки
температуру
100 милйон дяряъяйя
чатаъаг. Беляликля,
Эцняшин мяркязи
олдугъа гайнар
бир гор hалына
эяляркян ятрафы
да эетдикъя
шишян хариъи
тябягялярдян
тяшкил олунмуш
бир форма алаъаг,
Эцняшя сарынын
йериня гырмызы
бир рянэ hаким
олаъаг. Эцняш
гырмызы бир
няhянэя чевриляъяк.
Алимлярин
бу hяддян сонра
прогнозлашдырдыьы
просесляр ися
белядир: дцнйадакы
hяйатын ъан дамары
олан Эцняш hяддян
чох бюйцйцб
шишир вя ятрафындакы
эениш саhяни
яhатяси алтына
алыр. Даhа сонра
ятрафында олан
планетляря
атяш вя алов
пцскцрмяйя
башлайар. Бунун
тябии нятиъяси
олараг ятрафындакы
бцтцн кичик
планетляр йох
олмаьа башлайар.
Ятраф мцhит бу
анда оландан
даhа исти олмаса
да hяъмъя чох
ириляшдийиндян
йахынында олан
планетляр йайдыьы
истидян даhа
чох тясирлянир.
Илк юнъя Меркури,
ардынъа да Венера
Эцняшин шцалары
ярийир.
Билдирдийимиз
кими, дцнйа цзяриндяки
ъанлы алямин
давамы анъаг
каинатда вар
олан олдугъа
чох hяссас таразлыьын
горунмасына
баьлыдыр. Мясялян,
дцнйайа Эцняшя
индики узаглыьындан
бир аз даhа йахын
олмасы бцтцн
ъанлы hяйатын
йаныб говрулмасы
цчцн йетярлидир.
Бу сябябдян
Эцняшин шишмяйя
башлайанда
даhа дцнйайа
чатмадан дцнйадакы
низам бундан
даhа чох тясирляняъякдир.
Эцняшин Меркури
вя Венераны
говурдуьу бир
hяддя дцнйанын
яслиндя бцтцн
таразлыьы позулмуш
олаъаг. Бу сырада
дцнйада hяйатдан
сюз эетмяси
мцмкцн дейил.
Бир мцддят сонра
Эцняшин йайдыьы
бу сых шцаларла
яввялъя океанлардакы
сулар hяддян
артыг истидян
бухарлашаъаг,
даьлар-дашлар
бир анда ярийяряк
газ hалына эяляъякдир.
Бцтцн дцнйа
бир эюз гырпымында
йанараг бир
овуъ тоз hалында
космоса гарышыб
эедяъякдир.
Бу, дцнйамызын
сонудур. Алимляр
бу нятиъяйя
Эцняш бюйцклцйцндяки
улдузлар цзяриндя
апардыьы тядгигатлар
нятиъясиндя
эялибляр. Биздян
узагда эюрцнян
бир чох улдуз
тяриф етдийимиз
бу гырмызы няhянэя
чеврилмякдядир.
Гырмызы няhянэин
ятрафына эюстярдийи
тясирляр сябяби
иля дя космосда
hяр ан бир нюв
гийамят гопмагдадыр.12
Башга
бир алим Эцняшдяки
енержи азалмасыны
бу шякилдя ифадя
едир:
"Эцняшя
эялинъя о, сонсузадяк
няшяли-няшяли
йанмаьыны давам
етдирмяйяъяк.
Илдян-иля йанаъаг
еhтийаты азалыр,
еля ки, сонунда
сойуйаъаг вя
донаъагдыр.
Ейни яламятля
Эцняшин атяши
ону садяъя мяhдуд
бир заманадяк
алышдыра биляъяк;
о, енержинин
сонсуз гайнагларына
саhиб дейил".13
Бу
вязиййят йох
олмагла нятиъяляня
биляъяк еhтималлардан
садяъя биридир.
Бу hадисялярин
тябии нятиъясиндя
Эцняшдян эяляъяк
фялакят гачылмаз
бир агибятдир.
Анъаг апарылан
тядгигатлар
дцнйанын сонуну
hазырлайа биляъяк
олдугъа даhа
чох тясирин
олдуьуну эюстярмишдир.
Метеоритляр
Бялли
олдуьу кими,
каинатда hяр
ан hярякят hалында
олан ирили-хырдалы
милйонларла
эюй дашы (метеорит)
вардыр. Бунларын
бир планет йа
да улдузла тоггушмасы
нятиъясиндя
баш веря биляъяк
тясирся метеоритин
бюйцклцйцня
эюря дяйишир.
Алимлярин билдирдийиня
эюря, hяр ил 10 милйон
тондан артыг
эюйдашы дцнйамыза
дцшмякдя, анъаг
атмосферя эиряндя
сцртцнмянин
дя тясири иля
дцнйа цзяриня
дцшяня гядяр
бир чоху кцл
олмагдадыр.
Башга сюзля,
атмосферин
горуйуъу тясири
сайясиндя дцнйамыз
hяр эцн йашана
биляъяк фялакятлярдян
горунур. Анъаг
сонракы бюлцмлярдя
даhа ятрафлы
шярh едиляъяйи
кими, бу метеоритлярин
арасында дцнйамыза
дцшмяси вязиййятиндя
hяйатын сон олмасына
сябяб ола биляъяк
гядяр бюйцк
оланлары да
вар. Неъя ки, даhа
яввял дцнйайа
дцшян бязи метеоритлярин
дцнйанын эеоложи
вя еколожи гурулушунда
мцhцм дяйишикликляря
сябяб олдуьу
сцбут едилмишдир.
Бунлардан
бири 20 ясрин
яввялляриндя
Сибиря, Тунгуска
дцшян вя 60 км
чапында олдуьу
эцман едилян
метеоритдир.
Бу метеорит
2000 кв.км-лик мешяни
йох етмиш вя
Щиросимайа
атылан атом
бомбасынын
мин гаты бюйцклцйцндя
бир партлайыша
сябяб олмушду.
Сюзцэедян зонада
hеч кимсянин
йашамамасы
мцтляг бир фялакяти
янэяллямишдир.
Фярзиййяляря
эюря, ейни даш
мясялян, Ейфел
гцллясинин
тяпясиня дцшсяйди,
там 10 милйон адамын
йох олмасына
сябяб олаъагды.14
Дцнйайа
дярин шякилдя
тясир едя биляъяк
фялакят еhтималларынын
ня дяряъя бюйцк
олдуьуну эюстярян
Тунгуска астероидинин
дцнйайа чырпылмасы
иля баш верян
hадисяляр бу
шякилдя олмушдур:
"1908-ъи
ил ийунун 30-да
сабаh саатларында
Орта Сибир эюйляриндя
сцзмякдя няhянэ
бир алов йумаьы
эюрцлдц. Цфцгдя
тямас етдийи
йердя бюйцк
бир партлайыш
олду. 2000 квадрат
километрлик
бир мешялик
зонаны йерля-йексан
етди вя йеря
тохунмасы иля
минлярля аьаъы
йандырмасы
бир олду. Jер кцряси
чеврясини ики
дяфя долашан
бир атмосфер
шоку йаратды.
Ардынъа ики
эцн мцддятля
атмосферя еля
инъя бир тоз
йайылды ки, hадися
йериндян 10.000 км
узагда олан
Лондон кцчяляриня
дцшян ишыг алтында
гязет чятин
охуна билирди".15
О эцнцн
дяhшятини йашайан
инсанларын
гаршылашдыьы
бу фялакятля
баьлы ачыгламалары
бизя лабцд фялакятлярля
баьлы ипуъу
верир:
"Евимин
артырмасында
отурурдум. Сяhяр
йемяйи вахты
иди. Шимала доьру
бахырдым. Бирдян
эюй цзц икийя
бюлцндц... Вя
мешянин шимал
hиссясиндя эюй
алов ичиндяйди.
О андакюйняйимин
бир тяряфи йанмаьа
башлайыбмыш
кими цзяримдя
бир истилик
hисс етдим... О
анда кюйняйими
чыхарыб фырлатмаг
истядим, амма
о анда эюйдя
бир эурулту
гопду. Юзцмц
итирмядян гачдыьым
бир нечя метр
о бири тяряфдя
цзцгуйлу йеря
сярилмиш эюрдцм.
Бир анлыьа юзцмдян
эетмишдим. Щяйат
йолдашым йцйцрцб
мяни евя апарды.
Эурултунун
ардындан эюйдян
санки йаьан
дашларын сясляри
йа да гурьушун
сясляри эялди.
Jер сарсылды.
Jеря йыхылдыьым
заман даш чырпылмасындан
горхдуьум цчцн
ялляримля башымы
юртдцм. О анда
эюй йарылдыьында
гайнар кими
бир кцляк, санки
партлайан бир
топдан чыхмыш
кими сяс алями
бцрцдц. Кцляк
ясяркян торпаьын
цзяриндя дя
из бурахырды".16
Галды
ки, сонракы бир
няhянэ метеоритин
hарайа дцшяъяйи
мяъhулдур.
Алимлярин
фикринъя, "Тунгуск
астероиди"нин
бюйцклцйцндя
бир астероид
дцнйайа hяр 200
илдя бир дцшцр.
Бу да беля бир
фялакятин ня
дяряъя йахын
олдуьуну эюстярир.
Цстялик бу дяфя
метеоритин
дцшяъяйи йерин
бир hяйат мяркязи
олмасы цчцн
дя бир сябяб
йохдур. Алимляр
бу эцн мейдана
эяляъяк беля
бир тоггушманын
тясирляри мювзусунда
олдугъа hяйяъанлыдыр:
"Яэяр
бу эцн беля бир
тоггушма олаъагса,
бу тоггушма
хцсусиля о анын
паникасы ичиндя
бир атом бомбасы
партлайышы
иля гарышдырыла
билир. Гуйруглу
улдузун тоггушма
тясири вя алов
йумаьы бир мегатонлуг
нцвя бомба партламасынын
бцтцн тясирлярини
тякрар едя биляр.
Мантар формасында
йцксялян булуд
да буна дахилдир.
Анъаг бир фяргля
ки, гамма шцаларына
вя радиактив
чюкцнтцйя сябяб
олмазды".17
Бу
юлчцдя бир кцтлянин
гялябялик бир
шяhяря дцшмяси
милйонларла
инсанын юлмяси
анламына эялир.
Дянизя дцшмяси
еhтималы да ейни
нисбятдя тяhлцкя
демякдир. Астероидин
кцтляси вя сцряти
дяниз цзяриндя
няhянэ дальалара
сябяб олаъаг
вя мейдана эялян
сунамиляр дяниз
кянарындакы
мяскунлашма
саhяляриндяки
hяйаты йох едяъяк.
Ишин даhа дцшцндцрцъц
тяряфи вердийимиз
мисалдан даhа
бюйцк астероидлярин
вя гуйруглу
улдузларын
дцнйа иля тоггушма
еhтималынын
олдугъа йцксяк
олмасыдыр. Даhа
бюйцк бир тоггушманын
бир гитянин
hамысыны йох
етмясиня вя
атмосферин
hамысыны зяhярля
долдурмасына
ися гачылмаз
бир агибят кими
бахылыр. Беля
бир еhтималда
бцтцн дцнйайа
тясир едяъяк
фялакяти дцшцнмяк
беля йетяринъя
дяhшятлидир.
Метеоритлярля
бярабяр бу эцня
гядяр олан ъяhятлярин
йетярсиз олдуьуну
да алимляр hяр
фцрсятдя етираф
едир. Эюрцндцйц
кими, бир метеоритин
вя йа гуйруглу
улдузун гийамятя
сябяб олмасы
цчцн Аллаhын
дилямяси хариъиндя
hеч бир сябяб
йохдур.
Астероид
вя гуйруглу
улдуз еhтималлары
Алимляр
космосда тясбит
едилян астероидлярин
дцнйа иля тоггушмасы
еhтималынын
эцн кечдикъя
даhа да эцъляндийини
билдирирляр.
Белфастдакы
Куинс Университетиндян
олан астроном
Алан Фитзсиммонс
дцнйа иля тоггушмайа
доьру hярякят
едян бюйцк астероидлярин
варлыьы мювзусунда
гяти дялилляр
ялдя етдиклярини
билдирмиш вя
юз дцшцнъялярини
"Бунларын бизя
чарпмаларыны
эюзляйирик.
Бу, садяъя бир
заман мясялясидир"
дейя ифадя етмишдир.18
Щяр
ил дцнйа атмосфериня
эирян 10.000 тондан
артыг астероид
йеня атмосфер
сайясиндя бизим
хябяримиз беля
олмадан ярийир.
Анъаг бу астероидлярин
атмосфердя
яримяйяъяк
гядяр бюйцк
оланлары да
вар. Гуйруглу
улдуз вя йа сюзцэедян
няhянэ астероидлярдян
биринин дцнйа
иля тоггушмасы
ися там бир фялакятя
сябяб олаъаг.
Беля фялакятляр
аьлымыза эялян
тяhлцкялярдян
чох фярглидир,
чцнки бцтцн
планет цзяриндяки
hяйата бир формада
тясир едя билирляр.
Валтер
Алварез "T.Rex and Greater
of Doom" ("T.Rex вя гийамят
эцнцнцн Jарадыъысы")
адлы китабында
гуйруглу улдузун
вя йа астероидин
дцнйа атмосфериня
эирмяси вязиййятиндя
ола биляъяк
hадисяляри беля
анладыр:
"Бир
гуйруглу улдуз
чиркли буздан
йаранан бир
топдур вя Эцняшин
истилийиндян
долайы бухарланараг
газларыны пцскцрмякдядир.
Вя гийамят эцнцнц
хяфиф парылдйан
бир улдуз хябяр
веря билир...
Бу улдуз эцндцз
беля эюрцняъяк,
эеъяни дя айдынлыьа
бцрцйяъяк. Бу
hадисяйя гуйруглу
улдуз явязиня
бир астероид
дя сябяб ола
биляр".19
65 милйон
ил яввял дцнйайа
олдугъа бюйцк
бир ъисмин дцшдцйц
алимляр тяряфиндян
сцбут олунмуш
(бу ъисмин бюйцк
еhтималла гуйруглу
улдуз олдуьу
эцман едилир)
вя бу астероидин
йер цзцндя олдугъа
мцhцм тясирляринин
олдуьу мцяййян
едилмишдир.
Буна вя даhа сонра
да дцшдцйц тясбит
едилян диэяр
эюй ъисимляриня
истинад едиляряк
дцнйада беля
бир няснянин
тоггушмасы
нятиъясиндя
йаранаъаг мцмкцн
hадисяляр эцман
едилир.
Бир
гуйруглу улдузун
тоггушмадан
яввял, hярякятиндян
йайдыьы енержи
100 милйард мегатонлуг
TNT-йя бярабярдир.
Бу мигдар гуйруглу
улдузун 1 санийя
ичиндя бухарланмасына
вя 40 км дяринликдя
бир дялик ачмасына
сябяб олур. Бир
мцгайися апарсаг,
бир hидроэен
бомбасы садяъя
бир мегатон
TNT-дир вя сойуг
мцhарибя заманы
дцнйада бу тип
силаhлардан
10.000 ядяд варды.
Гуйруглу улдузун
эцъц ися дцнйанын
бцтцн ъяббяханасындан
10.000 дяфя артыг
партлайыша
бярабярдир.
Гуранда
гийамят эцнц
чох бюйцк сарсынтыларын
олаъаьы, hяр шейин
йерля бир олаъаьы,
дянизлярин
дашаъаьы билдирилир.
Гуйруглу улдуз
вя йа бюйцк бир
астероидин
дцнйа иля тоггушма
еhтималы Гуранда
кечян бу hадисялярин
тяк-тяк йашанмасына
сябяб ола биляр.
Сейсмик дальалар
цзцндян дяниз
алтында няhянэ
ахынлар баш
верир; бунун
нятиъяси няhянэ
сунамилярдир.
Даhа яввял мейдана
эялян сейсмик
дальаларла
эерчякляшян
сунамиляр еля
бюйцк олмушду
ки, тядгигатчылар
бу сунамилярин
дяниз дибиндя
каналлар ачдыьыны
билдирирдиляр.
Щямчинин
апарылан тядгигатлар
йахын заманларда
Мексика кюрфязи
саhилляриня
чарпан бир ъисмин
тясири иля олдугъа
бюйцк сунамилярин
йарандыьыны
ортайа гоймушдур.
Флоридайа йюнялян
сунами даhа да
йцксяляряк
саhилдя бюйцк
бир тяhлцкя йаратмыш
вя мешяляри
йох етмишди.
Бу эцн бялкя
олдугъа чох
инсан мцтляг
гаршылашаъаглары
юлцмц вя гийамяти
аьылларына
эятирмядян
йашамагдадыр.
Щалбуки дцнйада
беля бир язабын
чешидли йолларла
эялмямяси цчцн
hеч бир сябяб
йохдур. Мясялян,
йухарыда анлатдыьымыз
hадисядян бир
эцн яввял торпаг
сон дяряъя мяhсулдаркян
чарпма мейдана
эялдикдян сонра
Мексика вя Америка
торпагларынын
бюйцк бир чохлуьу
тамамиля чылпаг
галмышдыр.20
Аллаh
бизя 14 яср яввялъядян
гийамят эцнцндя
"Эюйцн сцст
дцшцб парчаланаъаьыны"
(Щаггя суряси,
16), "Эюйцн эюйярмиш
мис кими олаъаьыны"
("Мяариъ" суряси,
8) билдирмишдир.
Бу hадисяляр
гуйруглу улдузун
дцнйа иля тоггушмасы
вя йа няhянэ бир
астероидин
йер цзцня дцшмяси
нятиъясиндя
ортайа чыхан
мянзяря иля
чох бюйцк бянзярликляр
эюстяряъякдир.
Пол
Девис "The Last Three Minutes"
("Сон цч дягигя")
адлы китабында
дцнйа иля тоггушаъаг
бир гуйруглу
улдузун тясирини
анладаркян
эюй цзцнцн йцксякликляриндян
няhянэ мигдарда
бир ишыг шцасынын
эюйляри йандырмаьа
башлайаъаьыны
вя мядян кими
ярийяъяйини
сюйляйир. Jеня
ейни бюлцмдя
Пол Девис космосун
ичиндя олан
вакуум сябябиля
гайнайан газын
бир эирдаб йаратдыьыны
билдирмишдир.
Бу ачыглама
"Ряhман" сурясиндяки
бир айя иля чох
бюйцк бянзярлийя
маликдир:
"Эюй
айрылыб даь
едилмиш йаь
кими гыпгырмызы
олдуьу заман..."
("Ряhман" суряси,
37).
Эюйцн
ярийяряк ахмасы,
яримиш йаь вя
йа яримиш мядян
кими гызьын
гаты бир майени
хатырладыр.
Jеня беля бир
hалда эюйцн гызьын
вя гырмызы бир
рянэ алаъаьы
билинир. Пол
Девисин билдирдийиня
эюря, о эцн гайнайан
газ эирдаб шяклиндя
олаъаг. Jяни эюйдя
гырмызы бир
эирдаб йаранаъаг.
Беля бир шейин
гыпгырмызы
бир кцля ня дяряъя
бянзяйяъяйи
ачыгдыр.
Аллаh
юз дярэаhында
мцяййян едилян
бир заманда
инсанлары гийамят
эцнц иля гаршылашдыраъаг
вя Гуранда билдирдийи
бцтцн hадисяляри
тякрар-тякрар
эерчякляшдиряъяк.
Анъаг анладыланлардан
да эюрцндцйц
кими, гийамяти
мейдана эятирян
hадисялярин
бу сябяблярдян
бири вя йа hамысы
иля ейни анда
эерчякляшмяси
дя еhтимал дахилиндядир.
Буна
охшар hадисяляр
кечмишдя дя
мейдана эялмишдир.
Щям астероидляр,
hям дя гуйруглу
улдузлар дцнйамыза
эаh локал, эаh
да эениш саhяляря
йайылан зярярляр
верибляр. Бир
сонракы гаршылашманын
ня заман олаъаьыны
ися Аллаh билир.
Алимляр
2028-ъи илдя дцнйанын
чох йахынындан
кечяъяк астероидин
океана дцшмясини
еhтимал едирляр.
Америка вя Авропанын
сулар алтында
галаъаьыны,
гуруйа дцшярся,
даhа чох бюйцк
фялакятлярин
йашанаъаьыны
билдирибляр.
Астероидин
атмосферя эирмяси
зялзяляляря
вя вулкан пцскцрмяляриня
йол ачаъаг, йаранан
тоз булудлары
дцнйаны гаранлыьа
гярг едяъяк.
Астрономлар
беля бир астероидин
дцнйайа йахынлашмасынын
олдугъа бюйцк
бир тяhлцкя йарадаъаьына
диггят чякирляр.21
Jеня
алимляр 1993-ъц
илдя дцнйамызын
чох йахынындан
кечян Swift-Tuttle адында
бир гуйруглу
улдуздан бяhс
едирляр. Бу улдуз
2126-ъы илдя тякрар
эюзлянилир.
Апарылан hесабламалар
бу улдузун дцнйа
иля тоггушма
еhтималынын
олдугъа йцксяк
олдуьуну, садяъя
ики hяфтялик
бир мясафя иля
дцнйадан йан
кечяъяйини
ортайа чыхарыб.
Бу ися олдугъа
йахын бир мясафядир.
Вя бир чох алим
бу йахын мясафядян
долайы бир нараhатлыг
дуймагдадыр.
Бу ъисимлярин
орбитляриндяки
низамсызлыг
Эцняш системи
ичярисиндя
сцрякли бир
тоггушма мейдана
эялмясиня сябяб
олмагдадыр.
Бу да ялбяття,
hям дцнйанын,
hям дя диэяр планетлярин
сцрякли тяhдид
алтында олмасы
демякдир. Мцтяхяссисляря
эюря, тез вя йа
эеъ Swift-Tuttle вя йа онун
кими бир нясня
дцнйа иля тоггушаъаг.
Бу обйектлярин
бязиляри бцтцн
дцнйадакы нцвя
силаhларынын
ъяминдян даhа
артыг зяряр
веря биляъяк
гядярдир. Садяъя
бу hадисянин
ня заман олаъаьы
бялли дейил.
Пол
Девис "Гуйруглу
улдуз тоггушдугдан
сонра инсанлыг
тарихиндя ани
вя бянзярсиз
бир агибят мейдана
эяляъякдир"
дейяряк мювзунун
яhямиййятини
вурьуламагда
вя "Мейдана
эяляъяк бир
тоггушманын
инсанларын
няслини кясяъяйини"
сюйляйир.22
"The Last
Theree Minutes" ("Сон цч дягигя")
адлы китабында
мювзуйа олдугъа
эениш йер верян
Пол Девис 2126-ъы
ил, августун
21-дя Swift-Tuttle-нин дцнйа
иля тоггушаъаьыны
вя бу эцнцн дцнйанын
сон эцнц олаъаьыны
вурьулайыр.
Мцяллифин анлатдыглары
иля Аллаhын Гуранда
гийамят эцнцнцн
олаъаьыны билдирдийи
hадисяляр бир-бириня
сон дяряъя йахындыр.
Пол Девисин
о эцня аид тясвири
бу шякилдядир:
"21
август, 2126.
Сон
эцн.
Jер:
Дцнйа...
Гуйруглу
улдуз кичик
башы иля шиддятли
мяhведиъи эцъцнц
санки сахлайыр.
Дцнйанын цзяриня
саатда 40.000 мил
сцрятля санийядя
10 трилйон тонлуг
буз вя гайа кцтляляри
эялир. Сясин
сцрятиндян
70 мин мислиндя
бир тоггушма
мейдана эяляъяк.
...Дяниз
сявиййясиндян
етибарян (сыфыр
метрдян етибарян)
эюй цзц йарылараг
ачылыр. Минляръя
километр кублуг
hава тязйиг едяр.
Бир шяhяр эенишлийиндя
сапсары бир
алов 15 санийя
ичярисиндя
дцнйаны дешмяйя
башлайар. Планет,
йяни дцнйа 10
мин зялзяляйя
уьрамыш кими
сарсынтыйа
тутулар. Jери
дяйишдирян
бир hава дальасы
дцнйа цзриндя
ня варса силиб-сцпцрцр,
бцтцн тикилиляри
йерля-йексан
едяр. Jолуна чыхан
hяр шейи язиб
кечяр. Тоггушманын
тясири иля мейдана
эялян кратеря
дцнйанын ичиндякиляр
тюкцлмяйя башлайар.
Яримиш гайалардан
йаранмыш бир
дивар дальаланараг
аьыр hярякятлярля
чалханмаьа
башлайар.
Кратерин
ичярисиндя
трилйонларла
тон гайа бухарланыр.
Бир гисми hавайа
сычрайыр вя
чоху космоса
доьру учур. Щяля
бир гисми йцзлярля,
hятта минлярля
мил узагдан
гитянин йарысына
енмяк цзря йухары
галхар. Ашаьыдакы
hяр шей бюйцк
бир юлцм эятиряъякляр.
Яримиш туллантыларын
бир гисми океана
ахараг няhянэ
сунамилярин
мейдана эялмясиня
сябяб олур. Тозлу
туллантылар
атмосферя йайылыр
вя дцнйанын
орбитини яhатя
едяряк Эцняш
ишыьынын эялмясини
янэялляр. Jеря
Эцняш ишыьы
явязиня милйардларла
метеорун парлаглыьы
ишыг сачар. Бу
ишыг йандырыъы
истиси иля йери
говурар".23
Бу
эцн шцбhясиз
ки, hеч дя узаг
дейил. Буна сябяб
олан садяъя
бир гуйруглу
улдуздур вя
беля бир гуйруглу
улдузун дцнйа
иля hачан тоггушаъаьы
бялли дейилдир.
Гийамят инсанлар
hяр ня гядяр гябул
етмяк истямясяляр
дя гаршыларына
hеч дя узаг олмайан
еhтималларла
чыха билир. Гуранда
мцhцм бир hягигят
хябяр верилир.
Шцбhясиз ки, гийамят
сааты инсанлара
эет-эедя йахынлашмагдадыр:
"Эюйлярин
вя йерин гейбини
билмяк анъаг
Аллаhа мяхсусдур.
Гийамятин гопмасы
бир эюз гырпымында,
йахуд даhа тез
олар. Аллаh, hягигятян,
hяр шейя гадирдир!"
("Няhл" суряси,
77).
Гара дяликляр
Бу
эцн олдугъа
чох галактиканын
мяркязиндя
няhянэ кцтляви
гара дяликляр
олдуьу фярз
едилир. Саhиб
олдуглары горхунъ
ъазибя саhяляри
иля ятрафында
мювъуд олан
hяр шейи удан
бу космик анофорлар
истеhсал етдикляри
шцалары да ичляриня
чякярляр. Ятрафларында
булунан hяр шейи
уддугъа ъазибя
эцъляри артар.
Юзляриндян
гат-гат бюйцк
улдузлары, планетляри,
даhа кичик гара
дяликляри, hятта
галактикалары
да юзляриня
чякя билирляр.
Бу сябябля бир
гара дялик эетдикъя
шишяр, артыг
даhа эениш бир
саhяйя тясир
едяряк ятрафындакы
hяр шейи удар.
Дцнйа
каинатда уъсуз-буъагсыз
бир бошлуг ичиндя
сцрятля hярякят
етмякдядир.
Бу сябябля дцнйанын
бу сонсуз бошлуг
ичиндя беля
бир гара дялийин
тясир саhясиня
эирмяси дя еhтимал
дахилиндядир.
Гара дялик
еhтималы
Гара
дялик hяр шейи
ичиня чякян,
олдугъа сых
олан бир космос
парчасыдыр.
Ъазибя эцъц
hяддян чохдур,
бу сябябдян
гара дяликлярин
ъазибя саhяляриня
эирян hяр hансы
бир кцтлянин
бу ъазибядян
гача билмяк
шансы йохдур.
Гара
дялик ейни бир
електрик сцпцрэясинин
хортуму кими
ятрафындакы
hяр шейи ичиня
чякяр. Тонларла
аьырлыгдакы
кцтляляря саhиб
олан планетляр,
пейкляр, астероидляр,
hятта улдузлар
беля гара дялийин
ъазибя эцъцня
гаршы дайана
билмязляр. Бир
дяфя гара дялийин
ъазибя саhясиня
эирдикдян сонра
артыг ясла эерийя
дюнцш йохдур.
Jахшы,
бяс гара дялик
ичиня эирян
hяр шейи нядян
чякяр?
Бялли
олдуьу кими,
hяр ъисмин мцяййян
бир ъазибя гцввяси
вар. Буна дцнйанын
ъазибя эцъцнц
мисал эюстяря
билярик. Бир
дашы hавайа атдыьынызда
даш атыш сцрятиня
баьлы олараг
бир мцддят йол
алдыгдан сонра
йерин ъазибя
гцввяси сябяби
иля тякрарян
йеря дцшяр. Бир
ъисмин дцнйанын
ъазибя эцъцндян
гуртула билмяси
цчцн бялли бир
сцряти цстялямяси
лазым эялир
ки, бу сцрятя
"гачыш сцряти"
дейилир. Мясялян,
бир ракетин
бир мцддят йцксялдикдян
сонра тякрарян
дцшмямяси цчцн
гачыш сцряти
иля hярякят етмяси
лазым эялир.
Дцнйанын гачыш
сцряти санийядя
11,2 км-дир. Бу сябябля
ракетин космоса
эедя билмяси
цчцн санийядя
11,2 км-лик бир сцрятля
hярякят етмяси
лазым эялир.
Гара
дялийин гачыш
сцряти ися ишыг
сцрятиндян
артыгдыр. Jяни
гара дялийин
ъазибя саhясиня
эирян бир ъисмин
онун ъазибя
эцъцндян гуртула
билмяси цчцн
ишыг сцрятиндян
артыг бир сцрятля
гара дяликдян
узаглашмасы
лазым эялир.
Анъаг hеч бир
маддя ишыг сцрятини
ашмайаъаьы
цчцн гара дялийин
ъазибя гцввяси
саhясиндян дя
гуртула билмяз.
Еля ки, санийядя
300.000 км кими йцксяк
бир сцрятля
hярякят едян
ишыг топалары
беля гара дялийин
ъазибя эцъцня
гаршы дура билмяз.
Бу сябябдян
ишыьы да удан
бу эюй ъисимляри
hяр заман гаранлыгдыр.
Бах, космосда
мцдhиш бир сцрятля
ирялиляйян
дцнйамызын
бир эцн беля
гара дялийин
ъазибя саhясиня
эирмямяси цчцн
hеч бир сябяб
йохдур.
Щямчинин
АБШ астрономлары
Эцняш системимизин
дя ичиндя йер
алдыьы Саманйолу
галактикасынын
мяркязиндя
hяр бири Эцняш
бюйцклцйцндя
милйонларла
улдузу уда биляъяк
юлчцдя вя hяля
актив олан ики
дяня гара дялик
ашкар етдиклярини
ачыгладылар.
Америка
Астрономийа
Дярняйи иллик
топлантысында
ачыгланан елми
рапортлара
эюря, гара дяликлярдян
бири Саманйолунун
там мяркязиндя,
дцнйадан 26.000 ишыг
или, йяни 9,6 трилйон
км узаглыгдадыр.
"Сагиттарус
А" (А-Стар) ады
верилян гара
дялийин яhатя
етдийи hяъм бизим
Эцняш системи
бюйцклцйцндядир,
анъаг кцтляси
милйонларла
дяфя артыгдыр.
Щесабламалара
эюря, 2,6 милйард
Эцняш кцтлясиня
бярабяр бу гара
дялик ятрафындакы
улдузлары санийядя
965 км-лик бир сцрятля
юзцня доьру
чякир. Бу, шцбhясиз
ки, юнямли бир
hярякят вя ейни
нисбятдя дя
бюйцк бир тяhлцкядир.
Саманйолунун
там ортасында
беля бир тяhлцкянин
мювъудлуьу
дцнйаны тяhдид
едян гара дялик
тяhлцкясинин
hансы мигйасда
олдуьуну эюстярир.
Дцнйадан
40.000 ишыг или о бири
тяряфдяки диск
шяклиндяки
"Old Faithful" адлы икинъи
гара дялик ися
даhа бюйцкдцр.
Бу гара дялик
ятрафындакы
улдузлары доймаг
билмяйян бир
ъанавар кими
давамлы олараг
удур.
А-Старын
санийядя 965 км
кими йцксяк
бир сцрятля
ятрафындакы
улдузлары чякмяси
бу гара дялийин
бу улдузлары
уддугдан сонра
ъазибя эцъцнцн
артаъаьыны
эюстярир. Беляъя,
ятрафындакы
нясняляри даhа
бюйцк бир сцрятля
чякмяйя башлайараг
беля бир мцддят
ярзиндя инанылмаз
бир ъазибя эцъцня
саhиб олаъаг.
Даhа яввял анлатдыьымыз
кими, гара дяликляр
ишыг топаларыны
да удурлар. Бундан
долайы ян мцасир
телескоплар
васитяси иля
йахынына да
эедился эюрцнмяз,
сечилмязляр.
Бу сябябля онларын
кяшф едилмяси
вя варлыьына
ямин олмаг цчцн
бязи чалышмаларын
вя юлчмялярин
апарылмасы
лазым эялир.
Алимлярин тясбит
етдийи гара
дяликлярин
мювъудлуьу
чешидли еhтималлара
нязярян апарылан
юлчмяляр нятиъясиндя
исбатланмышдыр.
Бу анда апарылан
чалышмаларын
йетярсизлийи
сябяби иля варлыьы
исбатланмайан
даhа бир нечя
гара дялийин
мювъуд олмасы
еhтималы олдугъа
эцълцдцр.
Беля
ки, бу эцн бир
чох алим Эцняшин
бир тайынын
олдуьуну вя
бу улдузун сонрадан
гара дялийя
чеврилмиш ола
биляъяйини
билдирир. Бу
тяхминин сябяби
дя Саманйолундакы
бцтцн улдузларын
икили, цчлц, бешли
груплар hалында
олмасыдыр. Эцняшин
тяк бир улдуз
олмасы бир чох
алимя онун бир
тайынын (охшарынын)
олуб, сонрадан
гара дялийя
чеврилмиш олмасы
еhтималыны дцшцнмяйя
ясас верир. Бу
еhтималы эцъляндирян
дяликляр ися
аз сайылмайаъаг
гядяр йцксякдир.
Бу нязяриййя
бу эцн арашдырылыр:
фягят Эцняшин
дцнйамыздан
садяъя 50 милйон
км узагда олдуьуну
дцшцнсяк, беля
бир еhтималын
дцнйамыз цчцн
ня дяряъядя
бюйцк бир тяhлцкя
тюрятдийи ачыг
шякилдя ортададыр.
Гысасы, бизим
хябяримиз олмадыьы
бир анда дцнйамызын
hяр hансы бир гара
дялийин ъазибя
саhясиня эирмямяси
цчцн hеч бир сябяб
йохдур.
Бу
эцн бир чох алим
дцнйанын еhтимал
олунан гара
дяликляр тяряфиндян
удулмасы иля
йох олаъаьыны
дцшцнцр. Дцнйа
беля бир гара
дялийин ичиня
эирмяся беля
бир гара дялийин
олдуьумуз системин
йахынындан
кечмяси эцълц
бир фялакят
еhтималыдыр.
Бир гара дялик
сяссиз-сямирсиз
Эцняш системиня
йахынлашанда
ня олар?
Беля
бир эюй ъисминин
олдуьумуз системин
йанындан кечмяси
бир чох планетин
орбитляриндян
чыхмасына сябяб
ола биляр. Ялбяття,
буна бянзяр
бир чох hадися
нятиъясиндя
дцнйадакы олдугъа
чох таразлыг
алт-цст олаъагдыр.
Jцзлярля, минлярля
астероид беля
бир ъазибя гцввясиндян
тясирляня биляр.
Бунлардан гара
дялийя юзляри
чякилянляр
ола биляъяйи
кими ъазибядян
тясирлянян
йцзлярля йа
да минлярля
эюй ъисми дя
дцнйайа дцшя
биляр.
Галактикаларын
тоггушмасы
Бу
эцн каинатда
бизимки кими
200-я йахын галактиканын
олдуьу вя hяр
галактиканын
гурулушунда
Эцняшимиз кими
200 милйард эцняшин
олдуьу тяхмин
едилир. Бу няhянэ
эюй ъисимляринин
ися hеч бири сабит
олараг йерляриндя
дайанмыр, hамысы
hям юз оху ятрафында
дюнмякдя, hям
дя мцяййян бир
истигамятя
доьру ирялилямякдядир.
Jери эялмишкян,
дцнйа ичиндя
олдуьу галактиканын
hярякяти сябяби
иля Солап Апекс
ады верилян
бир орбит бойунъа
Вега улдузуна
доьру олдугъа
йцксяк бир сцрятля
hярякят етмякдядир.
Диэяр галактикалар
да ейни шякилдя
hярякят етмякдядир.
Щямчинин hямин
космосда бюйцк
тоггушмалар
вя няhянэ партлайышлар
олмагдадыр,
онлар дцнйамыздан
милйонларла
ишыг или узагда
эерчякляшдийи
цчцн инсанлар
бу hадисялярдян
хябярдар дейил.
Мясялян,
Америка Щаббл
телескопу дцнйадан
63 милйон ишыг
или о бири тяряфдя
мейдана эялян
бир тоггушманын
шяклини, рясмини
чякмишдир. NASA-йа
чатан фотолары
арашдыран алимляр
сюзцэедян эюрцнтцлярдя
ики галактиканын
бир-бири иля
тоггушмасынын
йер алдыьыны
билдирибляр.
Сон дяряъя мцфяссял
вя нязярячарпаъаг
бир шякилдя
эюрцнян бу тоггушма
нятиъясиндя
йени эюй ъисимляри,
ейни заманда
да километрляр
бойунъа ятрафа
йайылан hидроэен
газы булудлары
мейдана эялмишдир.
Беля бир тоггушманын
дцнйанын йахынларында
олмасы вязиййятиндя
бялкя дя дцнйанын
агибятини мцяййян
едян сябяблярдян
бир дяняси эерчякляшмиш
олаъаг. Цстялик
алимляр дцнйанын
ичиндя йер алдыьы
Саманйолу галактикасыны
да еhтималян
беля бир агибятин
эюзлядийини
билдирибляр.
Бу мювзу иля
баьлы бир хябяр
белядир:
"Астрофизикляр
дцнйамызын
ъидди вя йахын
проблемляринин
олдуьундан
бяhс едирляр.
Бунлардан илки
оласы бир Супернова
партлайышы
(Супернова чох
парлаг hала эяляряк
бязян эцндцз
беля эюрцня
билян улдуздур).
Бу партлайышын
hарада вя ня заман
олаъаьы hяля
гяти дейился
беля ортайа
атылан иддиалары
олдугъа йахын
бир эяляъяйя
аид дейил. Алимлярин
фикринъя, дцнйадан
тяхминян 430 ишыг
или узагда олан
няhянэ вя гырмызы
Бетелгуися
улдузу партламаьа
hазыр эюрцнцр.
Алимлярин фикринъя,
бу нюв улдузлар
(hипернова) гара
дяликлярин
бирляшмяси
йа да бу гара
дяликлярин
нейтрон улдузлары
иля бирляшмяси
нятиъясиндя
йараныр. Анъаг
hеч ким бу горхунъ
бомбаларын
каината неъя
даьылдыьыны
вя йа hяр hансы
биринин дцнйайа
йахынлашмасы
hалында сонумузун
ня олаъаьыны
билмир".24
Гуранда
о эцн дцнйада
шиддятли сарсынтыларын
олаъаьы, инсанларын
бюйцк бир дяhшят
йашайаъаьы,
Эцняшин, Айын,
улдузларын
гаралаъаьы,
hяр шейин сцрятля
йох олаъаьы
билдирилмишдир.
Беля еhтимали
бир тоггушма
нятиъясиндя
бцтцн бу сайыланларын
бир анда эерчякляшяъяйи,
садяъя дцнйанын
дейил, бцтцн
Саманйолу галактикасынын
да бундан тясирляняъяйи
бир hягигятдир.
Эюрцндцйц
кими, апарылан
елми арашдырмалар
да бизя Аллаhын
Гуранда вяд
етдийи гийамятин
бир эцн мцтляг
эяляъяйини
эюстярир. Гуранда
билдирилдийи
шякилдя ъанлы-ъансыз
hяр варлыг кими
дцнйа да бир
эцн йох олаъаг
вя Аллаh эюйляри
вя йери йох етдикдян
сонра бамбашга
бир эюй вя бамбашга
бир йер йарадаъагдыр.
Анъаг Аллаhын
бунун цчцн бир
сябябя еhтийаъы
йохдур. Бунлар
анъаг дцнйанын
физики олараг
да бир юлцмцнцн
ола биляъяйини
ачыгламаг цчцн
анладылыб. Анъаг
Аллаh диляся,
бу эцн, йа да сабаh
hеч бир партлайыш,
тоггушма вя
с. олмадан гийамяти
башлада биляр.
Бура
гядяр сайдыьымыз
еhтималлар ъанлы
алямин йох олмасы
цчцн мцмкцн
олан чохсайлы
еhтималдан тякъя
бир нечясидир.
Дцнйанын бу
сябяблярдян
бириси иля гаршылашмасы
еhтимал дахилиндядир.
Апарылан тядгигатлар
бунларын лабцд
бир hягигятя
ишаря етдиклярини
эюстярир.
Бу
hягигятля йанашы
каинатын гапанараг
тякрар кечмиш
hалына эялмяси
чох йцксяк бир
еhтималдыр. Буна
якс вязиййятдя,
йяни эет-эедя
ачылмасы нятиъясиндя
дя йеня каинаты
эюзляйян фяргли
бир юлцм шякли
вар. Инсанларын
бир чоху бу еhтималлары
юзляриндян
узаг эюрдцкляриндян
вя йа бунлары
дцшцнмяйи юзляриндян
сонракы нясиллярин
юhдясиня бурахмаьы
цстцн тутдугларындан
бу фялакят еhтималларына
гаршы раhат давранырлар.
Фягят дцнйанын
йох олмасы цчцн
бунлардан даhа
йахын еhтималлар
да вар. Сайылан
бцтцн еhтималлар
ичиндя hансынын
гийамяти эятиряъяйини,
hансынын даhа
яввял олаъаьыны
ися шцбhясиз
ки, тякъя Аллаh
билир. Инсанлар
hяр ня гядяр юзляриндян
узаг эюрсяляр
дя апарылан
тядгигатлар
вя эюзля эюрцлян
бир фялакят
еhтималынын
артмасы бцтцн
бунларын йахынлыьыны
эюстярмякдядир.
Ян мцhцмц дя будур
ки, бцтцн бунларын
эерчякляшя
билмяси тякъя
Аллаhын изниня
вя тягдириня
баьлыдыр. Вя
ялбяття, Аллаh
бцтцн бялли
сябяблярин
хариъиндя hеч
умулмаз вя намялум
бир сябябля
йа да сябябсиз
олараг да гийамяти
эятирмяйя гадирдир:
"Эюйляри
вя йери hагг олараг
йарадан Одур.
Онун: "Ол!" - дейяъяйи
эцн дярhал олар.
Онун сюзц hагдыр.
Сурун чалынаъаьы
эцн hюкм Онундур.
Гейби вя ашкары
билян дя Одур.
О, hикмят саhибидир,
хябярдардыр!"
("Янам" суряси,
73).
Гаршыдакы
бюлцмлярдя
алимлярин гяти
шякилдя бахдыьы
еhтималларла
Гуранда анладылан
гийамят арасындакы
бянзярликляр
юйряниляъяк.
Аллаh hяр шейя
эцъ йетиряндир
Каинатын
сонунун неъя
олаъаьы суалы
иллярдир инсанларын
зеhнини мяшьул
едян бир суалдыр.
Инсанын аьлына
олдугъа чох
сябяб эяля биляр,
амма Аллаh дилядийи
тягдирдя беля
бир hадисянин
hеч бир сябяб
олмадан бир
анда эерчякляшя
биляъяйини
унутмамаг эярякдир.
Елми арашдырмалар
нятиъясиндя
ортайа чыхан
еhтималлар цзяриндя
дцшцня билмяйимиз
вя о эцн эялмядян
яввял Аллаhа
дюнцб йюняля
билмяйимиз
цчцн тякъя бир
хатырлатма
демякдир. Аллаh
ня заман вя ня
шякилдя диляйярся,
о чох аьыр эцн
эерчякляшяъяк.
Мюминляр гийамят
эцнцнцн Аллаh
дярэаhында тяйин
олунмуш бир
заманда эерчякляшяъяйиня
гяти бир билэи
иля инанырлар.
О эцн Аллаhын
Гуранда тяриф
етдийи шякли
иля инсанларын
гаршысына чыхаъаг.
Гуранда Аллаhын
hяр шейя эцъ йетирян
олдуьу бу шякилдя
ачыгланыр:
"...Онлара
вяд етдийимизи
эюстяряъяйик.
Щягигятян, Биз
онлара гадирик!"
("Зухруф" суряси,
42).
Бялли
олдуьу кими,
бу эцн мювъуд
низамын позулмасы
вя дцнйа цзяриндяки
ъанлы алямин
йох олмасы цчцн
сайсыз сябябляр
вар. Цстялик
бу сябябляр
заман кечдикъя
даhа да артмагда,
ъидди юлчцляря
чатмагдадыр.
Дцнйа сцрятля
юзц цчцн тяйин
едилмиш сона
доьру hярякят
етмякдядир
вя бунун ачыг
яламятляри
вар. Инсанларын
чоху эюзарды
ется дя гийамят
эцнц сцрятля
йахынлашыр.
Гуранда бу hягигятя
мцhцм шякилдя
ишаря едилмишдир:
"О
саат мцтляг
эяляъякдир.
Мяним ону аз
гала ачмаьым
эялир ки, hяр кяс
етдийи ямялин
явязини алсын"
("Таhа" суряси,
15).
Бир
хейли алим садяъя
елми дялилляря
вя тядгигатлара
истинад едяряк
каинатын бир
эцн гяти шякилдя
йох олаъаьы
фикриндя бирляшир.
Гязет, журнал
вя телевизийа
кими бир чох
мятбу органы
алимлярин тядгигатларынын
нятиъяляриндян
сых-сых мисаллар
верир. Сюзцэедян
hягигятин фяргиндя
олан бу адамлар
дцнйамыза дюрд
бир йандан йахынлашан
фялакятляри
юнлямяк вя бу
сябябля каинатын
юлцмцнц ертяляйя
билмяк цмиди
иля бцтцн еhтималлары
арашдырмагда,
бу мювзуларда
ъидди чалышмалар
апармагдадыр.
Арашдырылан
диэяр бир мювзу
ися бу еhтималларын
эерчякляшяъяйи
тягдирдя дцнйамызда
мейдана эяляъяк
олан физики
дяйишиклийин
вя бунун hяйата
тясиринин hансы
шякилдя олаъаьы
иля баьлыдыр.
Щямчинин эерчякляшдирилян
чалышмалар
нятиъясиндя
ортайа чыхан
фактларла Аллаhын
Гуранда билдирдийи
о эцня аид hадисяляр
бир чох йюнлярдян
бир-бириня бянзяйир.
|