| Щз.Йусифин
зиндан эцнляри
ЩЗ.ЙУСИФ ВЯ ЗИНДАНДАКЫ
ЙОЛДАШЛАРЫ
Гуранда Щз.Йусифля
бирликдя ики
эянъин дя зиндана
салындыьы вя
бу ъаванларын
Щз.Йусифдян
йухуларынын
йозумуну сорушдуглары
билдирилир:
"Онунла
бирликдя ики
ъаван оьлан
да зиндана атылды.
Онлардан бири
деди: "Мян йухуда
эюрдцм ки, шяраб
сыхырам". Диэяри
ися беля деди:
"Мян эюрдцм
ки, башымын цстцндя
чюряк апарырам,
гушлар да ондан
йейир. Эял бу
йухуну бизя
йоз. Биз hягигятян
сянин йахшы
адамлардан
олдуьуну эюрцрцк!"
("Йусиф" суряси,
12/36).
Йухарыда да
гейд етдийимиз
кими, Аллаh Щз.Йусифя
сюзлярин йозумуну
юйрятмишди.
Буна эюря дя
зиндан йолдашлары
йухуларынын
йозумуну ондан
сорушмушдулар.
Анъаг бир мясяля
диггяти ъялб
едир: Щз.Йусифин
беля бир елмя
вя hикмятя саhиб
олдуьуну неъя
билмишдиляр?
Айянин
ардындакы ифадя
бу суалын ъавабыны
да эюстярир.
Зиндандакылар
Щз.Йусифи "йахшы
адамлардан
олдуьуну"
эюрдцклярини
сюйляйирляр.
Бу ися Щз.Йусифин
зинданда галдыьы
мцддят ярзиндя
нцмуняви бир
мюмин давранышы
нцмайиш етдирдийини
вя бунун да ятрафындакы
инсанлара тясир
етдийини эюстярир.
Айдындыр ки,
Щз.Йусифин hярякятляри,
цслубу вя цзц
"етибарлылыг
сифяти"ни тяъялла
етдирмишдир,
йяни инсанлара
эцвян вермишдир.
Щягигятян дя
бир инсанын
тякъя цзцнцн
ифадяси дя салеh
бир мцсялман
олдуьуну ятрафа
hисс етдиря биляр.
Аллаh да Гуранда
мюминлярдян
бяhс едяркян
"Онларын яламяти
цзляриндя олан
сяъдя нишанясидир"
("Фятh" суряси,
48/29) дейя
буйурур. Бурада
нязярдя тутулан
"сяъдя нишаняси"
цмумиййятля
айдын олдуьу
кими, узун мцддят
сяъдя етмякдян
сонра мейдана
эялян физики
бир нишаня дейил,
инсанын цзцня
hаким олан "иман
нуру"дур. Ян
доьрусуну Аллаh
билир.
Щз.Йусифин зинданда
нцмайиш етдирдийи
бу яхлаг мюминин
мцhцм бир хцсусиййятини
бизя эюстярир:
мюмин hямишя,
hяр йердя ейни
дяряъядя эюзял
яхлагдадыр.
Чцнки мюминляр
Аллаhын разылыьыны
газанмаг цчцн
йашайырлар.
Зинданда, евдя
оларкян, йолда
эедяркян, масасынын
цстцндя бир
шей йазаркян,
йемяк йейяркян,
телевизора
бахаркян - hяр
ан Аллаh инсанын
йанындадыр.
Ону яhатя етмишдир.
Данышдыьы hяр
шейдян, цряйиндян
кечянлярдян
hямишя хябярдардыр.
Буна эюря дя
мюминлярин
давранышы вя
яхлагы олдуглары
йерляря эюря
гятиййян дяйишмяз.
Щямишя ейни
цстцн яхлаглы
вя виъданлы
мюмин хасиййятлярини
эюстярярляр.
Щз.Йусифин hябсхана
йолдашлары
да ону мяhз буна
эюря етибарлы
вя йахшы бир
инсан кими гябул
етмиш, бу мягсядля
йухуларынын
йозумуну да
ондан сорушмушдулар.
Щз.Йусиф дя онларын
суалына ъаваб
вермишди. Анъаг
ашаьыдакы айядян
дя айдын олаъаьы
кими, буну едяркян
чох мянтигли
hярякят етмишди.
Сюhбятин эедишатыны
юзц истядийи
кими истигамятляндирмиш,
онларын марагландыьы
мювзулардан
яввял даhа мцhцм
сайдыьы мясялялярдян
бяhс етмишди:
"Беля
ъаваб верди: "Йейяъяйиниз
тяам эялмямишдян
яввял мян онун
мянасыны сизя
хябяр верярям. Бу,
Ряббимин мяня
юйрятдийи елмлярдяндир.
Мян Аллаhа инанмайан
вя ахиряти дя
инкар еляйян
бир тайфанын
динини тярк
етдим! Мян ата-бабаларым
Ибраhим, Исhаг
вя Йягубун дининя
табе олдум. Бизя
hеч бир шейи Аллаhа
шярик гошмаг
йарашмаз. Бу,
Аллаhын бизя
вя инсанлара
бяхш етдийи
немятдир, лакин
инсанларын
яксяриййяти
шцкр етмяз! Ей
мяним ики зиндан
йолдашым! Айры-айры
танрылар даhа
йахшыдыр йохса
бир олан, гадир
олан Аллаh?! Аллаhдан
гейри ибадят
етдикляриниз
сизин вя аталарынызын
(юзцнцздян уйдуруб)
гойдуьунуз
адлардан башга
бир шей дейилдир.
Аллаh ися онлара
hеч бир дялил
назил етмямишдир.
Щюкм анъаг Аллаhындыр.
О, сизя йалныз
Онун Юзцня ибадят
етмянизи буйурмушдур.
Доьру дин будур,
лакин инсанларын
яксяриййяти
бу hягигяти билмяз!"
("Йусиф" суряси,
12/37-40).
Айядян дя эюрцндцйц
кими, Щз.Йусиф
онлара ширк
системинин
пислийини вя
тювhиди анлатмышдыр.
Ичиндя йашадыглары
ъаhилиййя системинин
мянасызлыьындан
онлара бяhс етмиш
вя онлара анъаг
Аллаhа гул олмасыны
нясиhят етмишди.
Щз.Йусиф буну
онлара баша
саларкян юзцндян
яввялки пейьямбярлярдян
дя мисаллар
эятирмишди.
Онларын hамысынын
ейни hагг дин
цзяриндя олдуьуну
хатырлатмышды.
Бундан
ялавя, гаршысындакы
инсанларын
фикирляшмясиня
сябяб олаъаг
суаллар вермишди.
Мясялян, "Айры-айры
танрылар даhа
йахшыдыр йохса
бир олан, гадир
олан Аллаh?"
дейя сорушараг
Аллаhын hям дя
ъяза верян, гяhр
едян сифятлярини
онларын йадына
салмышды. Бунунла
hям дцшцнмялярини,
hям дя Аллаhдан
горхмаларыны
онлара тялгин
етмяйя чалышмышды.
Ситайиш етдикляри
бцтляри онларын
йадларына салмыш,
бу бцтлярин
батил олдуьуну,
онларын эерчяк
шякилдя мювъуд
олмасына даир
hеч бир дялилин
олмадыьыны,
аталарындан
галан сахта
танрылар олдуьуну
билдирмишди.
Онлара Аллаhдан
башга танрылара
ситайиш етмяйин
hарам олдуьуну
ачыгламыш, инсанларын
яксяриййятинин
бунлары билмядийини
сюйлямиш вя
онлары дцзэцн
олан диня дявят
етмишди.
Щз.Йусифин бу
методу мцсялманларын
дини инсанлара
чатдыраркян
истифадя едя
биляъяйи чох
мцhцм методдур.
Онларын бу мювзуда
данышмасыны
фцрсят биляряк
яввялъя онлара
данышмаг истядиклярини
сюйлямиш, сонра
да онларын суалларына
ъаваб вермишди.
Йалныз бцтцн
бунлар гуртаранда
онларын сорушдуьу
суаллара ъаваб
веряряк йухуларынын
йозумуну сюйлямишди:"Ей
ики зиндан йолдашым!
Сизин бириниз
йеня аьасына
шяраб ичирдяъяк,
диэяриниз ися
едам олунаъаг,
гушлар да онун
башындан йейяъякляр.
Щаггында сорушдуьунуз
иш беля hялл едилмишдир!"
Бу ики няфярдян
ниъат тапаъаьыны
йягин етдийи
кимсяйя деди:
"Аьанын йанында
мяни дя йада
сал!" Лакин шейтан
она аьасынын
йанында йада
салмаьы унутдурду
вя буна эюря
дя Йусиф бир
нечя ил зинданда
галды" ("Йусиф"
суряси, 12/41-42).
Икинъи
айяйя диггятля
бахсаг, Щз.Йусифин
йеня чох аьыллы
hярякят етдийи
айдын олур. Онлара
йухуларынын
йозумундан
бяhс едяндян
сонра зиндан
йолдашларынын
азадлыьа чыхарылаъаг
оланына зиндандан
чыхандан сонра
ону аьасынын
йадына
салмаьыны сюйлямишди.
Беляликля, зиндандан
чыха бил-мяк цчцн
мянтигли бир
метода ял атмышды.
Лакин Щз.Йусиф
бунун садяъя
олараг бир тядбир
олдуьуну вя
Аллаh истямяся,
hябсдян азадлыьа
чыха билмяйяъяйини
дя билирди.
Щямчинин айянин
сонундан да
мялум олдуьу
кими, шейтан
Щз.Йусифи hямин
адама унутдурмушду.
Щз.Йусиф дя йенидян
узун илляр зинданда
галмышды. Анъаг
Йусиф пейьямбяр
бунун ян хейирли
нятиъя олдуьуну
билирди. Бу, яслиндя
инсана сябр
етдирян бир
имтаhандыр. Шцбhясиз
ки, узун илляр
зинданда галмаг,
hятта йаддан
чыхмаг яксяр
инсанлар цчцн
чятиндир. Щалбуки
Щз.Йусиф яхлагынын
вя иманынын
цстцнлцйцнц
бурада да эюстярмиш,
башына эялянляри
тявяккцлля
гаршыламышды.
ЩЗ.ЙУСИФЯ
ГУРУЛАН ТЯЛЯНИН
ЦСТЦНЦН АЧЫЛМАСЫ
Щз.Йусиф айянин
ифадяси иля
десяк, даhа "бир
нечя ил" зинданда
галмышдыр. Анъаг
бир эцн hюкмдар
эюрдцйц йухунун
йохулмасыны
тяляб етмишди.
Буна эюря юлкядяки
ян танынмыш
каhинляря вя
мцдрик инсанлара
мцраъият едилмишди.
Анъаг hамысы
hюкмдарын йухусунун
гармагарышыг
хяйаллар олдуьуну
сюйлямиш вя
йухуну йоза
билмямишдиляр.
Лакин бир мцддят
сонра Щз.Йусифин
зиндандакы
йолдашларындан
бири олан вя
хилас олан адамын
йадына Щз.Йусиф
дцшдц:
"Щюкмдар
беля деди: "Мян
йухуда йедди
арыг иняйин
йедди кюк иняйи
йедийини, hямчинин
йедди йашыл
вя йедди гуру
сцнбцл эюрдцм.
Ей яйанлар! Яэяр
йуху йоза билирсинизся,
мяним бу йухуму
йозун!" Онлар:
"Гармагарышыг
йухулардыр.
Биз йухуларын
йозумуну билмирик!"
дейя ъаваб вердиляр.
Зиндандакы
ики оьландан
хилас олан бир
нечя мцддятдян
сонра Йусифи
хатырлайыб
деди: "Мян сизя
онун йозумуну
хябяр верярям.
Биръя мяни (Йусифин
йанына) эюндярин!""
("Йусиф" суряси,
12/43-45).
Эюрцндцйц кими,
hадисяляр тамамиля
эюзлянилмяз
шякилдя инкишаф
едир, беляликля
дя иллярля зинданда
йаддан чыхарылан
Йусиф пейьямбяр
йада дцшцрдц.
Яслиндя алын
йазысында Йусиф
пейьямбярин
анъаг узун иллярдян
сонра бу сябябля
йада дцшяъяйи
йазылмыш, буна
эюря дя hадисяляр
буна уйьун олараг
ъяряйан етмишди.
Щюкмдара о гармашыг
кими эюрцнян
йухуну эюстярян,
онун бу йухусунун
йозуму иля марагланмасыны
илhам едян, hеч
кимин бу йухуну
йоза билмясиня
иъазя вермяйян,
зиндан йолдашынын
йадына Щз.Йусифи
салан мяhз Аллаhдыр.
Аллаh hяр шейи
яввялъядян
алын йазысында
гейд едиб планлашдырмышдыр.
Бу
hадисялярин
давамы Гуранда
беля анладылыр:
"Зиндана
эялиб деди: "Йусиф!
Ей доьру данышан
адам, бизим цчцн
бир йоз эюряк!
Йедди арыг иняк
йедди кюк иняйи
йейир. Йедди
йашыл сцнбцл,
йедди дя гуру
сцнбцл. Бялкя
мян адамларын
йанына гайыда
билим; бялкя
онлар да билсинляр!""
("Йусиф" суряси,
12/46).
Зиндан
йолдашынын
Щз.Йусифя мцраъияти
чох мараглыдыр:
"Ей доьру данышан
адам"... Бу ифадядян
Щз.Йусифин мюмин
характеринин
вя эюзял яхлагынын
инсанлар тяряфиндян
асанлыгла билиндийини
баша дцшцрцк.
Щяр пейьямбяр
кими Йусиф пейьямбярин
дя гаршысындакы
инсанлара эцвян
верян, етибарлы
олдуьуну эюстярян
бир hалы варды.
Зиндан йолдашы
да онун бу йюнцнц,
онун доьру сюзлц
вя етибарлы
олдуьуну биляряк
онун йанына
эялмиш, Щз.Йусифдян
hюкмдарын йухусунун
йозумуну истямишди.
Йусиф пейьямбяр
дя она йухуну
беля йозмушду:
"Беля
ъаваб верди:
"Йедди ил адятиниз
цзря якин. Йедийиниз
аз бир мигдар
истисна олмагла
галан бичдийинизи
ися сцнбцлдя
сахлайын. Сонра
бунун ардынъа
йедди ил гураглыг
олаъаг. Онда
яввялъядян
hямин илляр цчцн
тядарцк етдийинизи
йейяр, йалныз
аз бир мигдар
сахлайарсыныз.
Даhа сонра инсанларын
бол йаьыш эюряъяйи
бир ил эяляъяк.
Онда да адамлар
ширясини сыхаъаглар""
("Йусиф" суряси,
12/47-49).
Щюкмдар
Щз.Йусифин йухуну
йоздуьуну юйрянян
кими ону йанына
чаьырмышды.
Щюкмдарын эюндярдийи
елчи бу мягсядля
Щз.Йусифин йанына
эяляндя Йусиф
пейьямбяр буну
тез гябул етмяйин
явязиня йеня
чох аьыллы hярякят
етмишди. Щагсыз
олараг зинданда
йатдыьынын,
бюhтан атылдыьынын
билинмяси вя
hягигятляри
ортайа чыхмасы
цчцн елчинин
мяcяляни йенидян
арашдырылмасыны
тямин едя билмяк
цчцн бязи суалларла
йенидян hюкмдарын
йанына эюндярмишди.
Яллярини кясян
гадынларын
данышдырылмасыны
истямишди. Чцнки
онлар Щз.Йусифин
эцнаhсыз олдуьуну
вя Язизин ханымынын
намуссузлуьуна
шаhид олмушдулар.
Онларын hамысы
юз эюзляри иля
буна шаhид идиляр.
Лакин бундан
яввял онларын
шаhид кими диндирилмяси
цчцн ялверишли
имкан олмамышды.
Буна эюря дя
Щз.Йусиф бу фцрсяти
йахшы дяйярляндирди.
Бу hадися айядя
беля хябяр верилир:
"Щюкмдар:
"Ону мяним йаныма
эятирин!" - деди.
Елчи Йусифин
йанына эялдикдя
о: "Аьанын йанына
гайыдыб соруш
ки, яллярини
кясян о гадынларын
мягсяди ня иди?
Щягигятян Ряббим
онларын мякрини
биляндир!""
("Йусиф" суряси,
12/50).
Щз.Йусифин бу
суалындан сонра
hюкмдар гадынлары
йыьараг hадисянин
неъя баш вердийини
сорушмушду:
"Щюкмдар
сорушду: "Йусифи
товлайыб йолдан
чыхармаг истямякдя
мягсядиниз
ня иди? Гадынлар:
"Аллаh елямясин!
Биз онун барясиндя
пис бир шей билмирик!"
- дейя ъаваб вердиляр.
Вязирин ханымы
деди: "Артыг
инди hягигят
бялли олду. Йусифи
товлайыб йолдан
чыхармаг истяйян
мян идим. О, шцбhясиз,
доьру данышанлардандыр!""
("Йусиф" суряси,
12/51).
Беляликля,
илляр ютяндян
сонра да олса
hягигятляр ортайа
чыхмышды. Гадынларын
Щз.Йусифя гаршы
тяля гурдуьу,
гадынын чиркин
тяклифинин
явязиндя Щз.Йусифин
намуслу hярякят
етдийи айдын
олду. Щз.Йусифин
эцнаhсыз олмасы
эцн кими айдын
олса да онун
иллярля зинданда
галмасы бир
яксиклик дейил.
Онун йашадыьы
hяр ан Аллаh дярэаhында
планлашдырылмышды.
Бу план чох бюйцк
мярhямятдир.
Онун hямчинин
чох хейри олмушду.
Зинданда галмаг
Щз.Йусифин мяняви
олараг
тялиминя, дяринляшмясиня
вя йетишмясиня
сябяб олмушду.
Эюзял даврандыьына
эюря дя Аллаhа
даhа да йахынлашмышды.
Дцнйадакы hяйатда
йашанан бу ъцр
чятинлик вя
сыхынтылар
инсанын ахиряти
цчцн эюзял бир
яъирдир. Аллаh
дцнйадакы чятинликлярин
гаршылыьында
сябр едян, ян
чятин вязиййятлярдя
дя Аллаhдан разы
олан, Она шцкр
едян бяндяляриня
ахирятдя эюзял
бир hяйат вя разылыьыны
вяд етмишдир.
Щз.Йусиф
зинданда оларкян
бир башга хейирли
мясяля дя баш
вермишдир. Аллаh
Мисирдяки шяраити
онун игтидара
эялмяси цчцн
hазырламышдыр.
Щадисялярин
эедишатына
баханда гадынларын
hягигяти етираф
етмясиндян
сонра Щз.Йусифин
васитяси иля
бунлары сюйлядийи
эюрцнцр:
"Йусиф
деди: "Бу етираф
етдирмяйим
она эюрядир
ки, вязир евдя
олмадыгда мяним
она хяйанят
етмядийими
вя Аллаhын хаинлярин
hийляляриня
йол вермядийини
билсин! Мян юзцмц
тямизя чыхармырам.
Ряббимин ряhм
етдийи кимся
истисна олмагла
няфс пис ишляр
эюрмяйи ямр
едяр. Щягигятян
Ряббим баьышлайандыр,
ряhм едяндир!""
("Йусиф" суряси,
12/52-53).
Бурада
диггяти ъялб
едян мясяля
Щз.Йусифин йеня
ятрафындакылара
Аллаhы хатырлатмасыдыр.
Аллаhын хяйаняткарларын
hийляэяр фяндлярини
уьура дцчар
етмядийини
сюйлямякля
яслиндя дахилян
бу hадисяни ашкарлайанын
Аллаh олдуьуну
да сюйляйир.
Бу ися мцhцм бир
мясялядир. Чцнки
Щз.Йусифин башына
эялян hадися
вя бюhтанларын
айдынлашмасы
анъаг Аллаhын
изни иля баш
вермишдир. Щюкмдар
вя инсанлар
hягигяти Аллаhын
истядийи вахт
вя Аллаhын истядийи
шякилдя юйрянмишдиляр.
Аллаhын тягдир
етдийи алын
йазысы ясла
дяйишмяз. Бу
hадисялярин
баш вермяси
ян хейирли вя
ян эюзялдир.
Лакин Йусиф
пейьямбярин
йухарыдакы
ахырынъы айядяки
сюзляри дя чох
яhямиййятлидир.
Йусиф пейьямбяр
hаглы олмасы
ортада олса
да, она бюhтан
атылса да, буна
эюря узун илляр
зинданда галса
вя Аллаhын она
пейьямбярлик
веряряк уъалтдыьы
бир инсан олса
да няфсини тямизя
чыхармагдан
чякинмишдир.
Щям дя бунунла
бирликдя чох
ваъиб бир hягигяти
ачыгламышдыр:
"Ряббимин ряhм
етдийи кимся
истисна олмагла
няфс пис ишляр
эюрмяйи ямр
етмяси..." Бу,
бцтцн мюминлярин
hяйатларынын
hяр анында диггятли
олмасы ваъиб
олан бир вязиййятдир.
Чцнки hяр инсанын
няфси вар. Инсанлар
да hяйатлары
бойу hяр ан имтаhандан
кечирляр. Бязян
инсанын няфси
иля виъданы
гаршы-гаршыйа
галыр. Инсан
нятиъядя икисиндян
биринин тялгининя
уйуб она табе
олур. Мюминляр
чох етина иля
онлары Аллаhын
разылыьыны
газанмаьа чаьыран
виъданларынын
сясиня гулаг
асарлар. Диэяр
инсанлар ися
няфсляринин
истякляриня
уйьун олараг
йашайарлар.
Мюмин бир гяфлятя
гапылыб няфсиня
табе оларса,
буна эюря тювбя
етмяли вя няфсинин
писликляриня
гаршы даhа диггятли
давранмалыдыр.
Чцнки Щз.Йусифин
сюзляри иля
десяк, Аллаhын
Гуранда хябяр
вердийи кими,
няфс hямишя пислийи
ямр едир.
|