ƏSAS SƏHİFƏ SAYT HAQQINDA ƏLAQƏ
Maryam: An Exemplary Muslim Woman - Harun Yahya

НЦ­МУ­НЯ­ВИ МЦ­СЯЛ­МАН ГА­ДЫН

ЩЯЗ­РЯ­ТИ
МЯР­ЙЯМ

"Ха­тыр­ла ки, бир за­ман­лар мя­ляк­ляр бе­ля де­миш­ди­ляр: "Йа Мяр­йям, hя­ги­гя­тян Ал­лаh ся­ни сеч­миш, тя­миз­ля­миш,
алям­ля­рин га­дын­ла­рын­дан цс­тцн тут­муш­дур"
("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/42).


НЦ­МУ­НЯ­ВИ МЦ­СЯЛ­МАН ГА­ДЫН:

ЩЗ.МЯР­ЙЯМ

Щз.Мяр­йя­мин йа­ша­ды­ьы ъя­мий­йя­тин хц­су­сий­йят­ля­ри

Ал­ла­hын Щз.Иса­ны дцн­йа­йа эя­тир­мяк вя­зи­фя­си иля шя­ряф­лян­дир­ди­йи Щз.Мяр­йям та­ри­хи мян­бя­ля­ря эю­ря, тях­ми­нян 2000 ил яв­вял йа­ша­йыб. О, Ал­ла­hын дцн­йа­да вя ахи­рят­дя сеч­ди­йи га­дын­лар­дан би­ри­дир.

Щз.Мяр­йям та­ри­хи мян­бя­ля­ря эю­ря, hя­мин дювр­дя Ро­ма им­пе­ра­тор­лу­ьу­нун hа­ки­мий­йя­ти ал­тын­да олан Фя­ляс­тин тор­паг­ла­рын­да ана­дан ол­муш­дур. Йя­hу­ди ъя­мий­йя­ти ичя­ри­син­дя вя hя­мин ня­сил­дян би­ри ола­раг дцн­йа­йа эял­миш­дир.

Щя­мин дювр­дя Ро­ма им­пе­ра­тор­лу­ьун­да эе­ниш йа­йы­лан дин ися бцт­пя­ряст­лик иди. Ал­ла­hын Гу­ран­да бил­дир­ди­йи ки­ми, бир вахт­лар "бц­тцн алям­ляр­дян цс­тцн ту­тул­муш" ("Бя­гя­ря" су­ря­си, 2/47) бир тай­фа олан йя­hу­ди­ляр ися юз­ля­рин­дян уй­дур­дуг­ла­ры бя­зи ху­ра­фат­лар­ла бцт­пя­ряст­ли­йя (тяс­вир­чи­ли­йя, шя­кил­чи­ли­йя) цз тут­муш, Ал­ла­hын он­лар цчцн се­чиб бя­йян­ди­йи дин­ля­ри тяh­риф ет­миш­ди­ляр. Ал­ла­hын ямр­ля­ри­ня цс­йан ет­миш вя он­ла­ра бяхш ет­ди­йи не­мят­ля­ря гар­шы шц­кцр ет­мя­миш­ди­ляр. Бя­зи­ля­ри ися няфс­ля­ри­нин хо­шу­на эял­мя­йян ямр­ляр­ля эял­ди­йи цчцн Ал­ла­hын он­ла­ра бир ряh­мят ола­раг эюн­дяр­ди­йи пей­ьям­бяр­ля­ри юл­дц­ря­ъяк ся­вий­йя­дя йол­ла­рын­дан аз­мыш­ды­лар. Гу­ран­да Ис­ра­ил оьул­ла­ры­нын бу аз­ьын hя­ря­кят­ля­ри бе­ля бил­ди­ри­лир:

"Биз Ис­ра­ил оьул­ла­рын­дан яhд ал­мыш, он­ла­ра пей­ьям­бяр­ляр эюн­дяр­миш­дик. Щяр дя­фя бир пей­ьям­бяр он­ла­рын йа­ны­на цряк­ля­ри­ня йат­ма­йан бир hюкм­ля эял­дик­дя бир гис­ми­ни йа­лан­чы hе­саб едяр, бир гис­ми­ни дя юл­дц­ряр­ди­ляр" ("Маи­дя" су­ря­си, 5/70).

Щз.Мяр­йям бц­тцн бу га­ры­шыг­лыг­ла­рын hюкм сцр­дц­йц вя йя­hу­ди­ля­рин бц­тцн цмид­ля­ри­ни чох­дан эюз­ля­дик­ля­ри Мя­си­hин (Хи­лас­ка­рын) эя­ли­ши­ня баь­ла­ды­ьы бир дювр­дя дцн­йа­йа эял­миш­дир. Ал­лаh Ис­ра­ил оьул­ла­ры­нын бц­тцн ин­ти­за­ры­нын ясас мяр­кя­зи­ни тяш­кил ет­мя­син­дян та­ма­ми­ля хя­бяр­сиз олан Щз.Мяр­йя­ми бу мц­гяд­дяс вя­зи­фя цчцн хц­су­си ола­раг сеч­миш вя йе­тиш­дир­миш­дир. Ал­лаh "Онун ады Мяр­йям оь­лу Иса ял-Мя­сиh­дир ки, дцн­йа­да вя ахи­рят­дя ша­ны уъа вя йа­хын олан­лар­дан­дыр. Вя са­леh­ляр­дян­дир..." ("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/45-46) сюз­ля­ри иля тя­риф­ля­ди­йи Щз.Иса­ны дцн­йа­йа эя­тир­мяк вя­зи­фя­си­ни Щз.Мяр­йя­мя вер­миш­дир.

Щз.Мяр­йям Ал­ла­hын сеч­ди­йи бир ин­сан ола­раг бу ин­сан­ла­рын ба­тил вя ъа­hил инанъ­ла­ры ара­сын­да эю­зял ях­ла­гы, hагг ди­ни тям­сил ет­миш­дир.

Ал­лаh Щз.Мяр­йя­мин hя­йа­ты иля баь­лы онун аи­ля­син­дян, ана­дан ол­ма­сын­дан, Щз.Иса­ны дцн­йа­йа эя­тир­мя­син­дян, йа­ша­ды­ьы ъя­мий­йя­тин бюh­тан­ла­ры­на туш эял­мя­син­дян тут­муш нц­ма­йиш ет­дир­ди­йи йцк­сяк ях­лаг хц­су­сий­йят­ля­ри­ня гя­дяр бир чох мя­ся­ля­ля­ри би­зя Гу­ран­да бил­ди­рир.

Ал­ла­hын алям­ляр­дян цс­тцн тут­ду­ьу Им­ран аи­ля­си


Ал­лаh Гу­ра­нын "Ал­лаh Адя­ми, Ну­hу, Иб­ра­hим юв­ла­ды­ны вя Им­ран аи­ля­си­ни алям­ляр цзя­рин­дя се­чил­миш ет­ди. Он­лар би­ри ди­эя­рин­дян тю­ря­миш бир ня­сил иди­ляр..." ("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/33-34) айя­ля­ри иля Им­ран аи­ля­си­нин Щз.Адям, Щз.Нуh вя Иб­ра­hим аи­ля­си иля ей­ни ня­сил­дян эял­дик­ля­ри­ни вя алям­ляр цзя­рин­дя се­чил­миш ин­сан­лар ол­дуг­ла­ры­ны бил­ди­рир. Щз.Мяр­йям дя бу ня­сил­дян - се­чил­миш Им­ран аи­ля­син­дян эя­лир.

Им­ран аи­ля­си Ал­ла­hа ся­ми­ми бир цряк­ля иман эя­ти­рян, бц­тцн иш­ля­рин­дя Она цз ту­тан вя Ал­ла­hын гой­ду­ьу гай­да-га­нун­ла­ра риа­йят едян бир аи­ля иди.

Щз.Мяр­йя­мин дцн­йа­йа эял­мя­си

Иман йи­йя­си бир га­дын олан Им­ра­нын ха­ны­мы Щз.Мяр­йя­мя hа­ми­ля гал­ды­ьы­ны юй­ря­нян за­ман дяр­hал Ал­ла­hа дуа ет­миш, Онун шя­ни­ня тя­риф­ляр де­миш вя до­ьа­ъа­ьы уша­ьы Ал­ла­hа ня­зир ет­ди­йи­ни сюй­ля­миш­ди. Бир гыз доь­ду­ьу­ну эю­рян­дя ися она "аби­дя", йя­ни "hя­ми­шя Ал­ла­hа иба­дят едян" мя­на­сы­на уй­ьун эя­лян Мяр­йям ады­ны гой­муш­ду. Ал­лаh Гу­ран­да Им­ра­нын ха­ны­мы­нын бу дуа­сы­ны би­зя бе­ля хя­бяр ве­рир:

"Им­ра­нын зюв­ъя­си­нин: "Ей Ряб­бим, бят­ним­дя­ки­ни ся­ня (азад) хид­мят­кар ол­маг цчцн ня­зир еди­рям. Мян­дян гя­бул ет! Ял­бят­тя, Сян еши­дян­сян, би­лян­сян!" - де­ди­йи­ни ха­тыр­ла! Ону доь­ду­ьу за­ман: "Ей Ряб­бим! Мян гыз доь­дум" - сюй­ля­ди. Щал­бу­ки Ал­лаh онун ня доь­ду­ьу­ну вя оь­ла­нын гыз ки­ми ол­ма­ды­ьы­ны йах­шы би­лир­ди. "Мян онун ады­ны Мяр­йям гой­дум, ону вя онун няс­ли­ни мя­лун шей­тан­дан Ся­ня тап­шы­ры­рам" - де­ди" ("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/35-36).

Ал­лаh Щз.Мяр­йя­мин ана­сы­нын ону "бят­нин­дя­ки­ни (азад) хид­мят­кар ол­маг цчцн Ал­ла­hа ня­зир ет­ди­йи"ни бил­ди­рир. Бу ифа­дя­нин яряб ди­лин­дя­ки ясл мят­нин­дя гейд еди­лян "му­hар­ря­рян" кял­мя­си "ан­ъаг ахи­рят иш­ля­ри иля мяш­ьул олан, дцн­йа иля яла­гя­си ол­ма­йан, hя­ми­шя Ал­ла­hа иба­дят едян, Ал­ла­hын мя­бя­ди­нин хид­мят­ка­ры, ся­ми­ми ола­раг иба­дят едян, иба­дя­тин­дя дцн­йа мяг­ся­ди ол­ма­йан ин­сан" мя­на­ла­ры­на уй­ьун эя­лир.1

Щя­ги­ги мя­на­да мцс­тя­гил­лик ин­са­нын ан­ъаг Ал­ла­hа гул­луг едиб Она тяс­лим ол­ма­сы, вар­лыг­ла­ра вя йа бир чох дя­йяр­ля­ря гул­луг ет­мяк­дян та­ма­ми­ля азад ол­ма­сы иля ял­дя еди­ля би­ляр. Им­ра­нын ха­ны­мы да Щз.Мяр­йя­ми hяр ъцр асы­лы­лыг­дан азад олуб Ал­ла­hа ня­зир ет­ди­йи­ни сюй­ля­йя­ряк, Ал­ла­hа дуа едя­ряк онун ан­ъаг Ал­ла­hа гул­луг едян, ин­сан­ла­рын ра­зы­лы­ьы­ны га­зан­маг мяг­ся­дин­дян та­ма­ми­ля узаг­лаш­мыш бир ин­сан ол­ма­сы­ны ар­зу ет­миш­ди.

Щз.Мяр­йям дцн­йа­йа эя­лян за­ман ана­сы­нын дав­ра­ны­шы йе­ня Ал­ла­hы ра­зы сал­маг мяг­ся­ди эцд­мцш­дц. Дяр­hал Ал­ла­hа цз тут­муш, hям Щз.Мяр­йя­ми, hям дя онун няс­ли­ни шей­та­нын шя­рин­дян го­ру­ма­сы цчцн Ал­ла­hа ся­ми­мий­йят­ля дуа ет­миш­ди.

Ал­лаh Им­ра­нын ха­ны­мы­нын бу ся­ми­ми дуа­сы­ны гя­бул ет­миш вя "Бе­ля ол­дуг­да Ряб­би йах­шы гя­бул ет­ди, ону эю­зял бир фи­дан ки­ми бю­йцт­дц..." ("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/37) айя­си иля бил­дир­ди­йи ки­ми, Щз.Мяр­йя­ми ян эю­зял шя­кил­дя йе­тиш­дир­миш, ону йцк­сяк бир ях­лаг­ла тяр­би­йя­лян­дир­миш­ди.

Щз.Мяр­йя­мин ана­сы­нын Ал­ла­hа олан бу ся­ми­ми има­ны hяр ишин­дя юзц­ня ан­ъаг Ал­ла­hы вя­кил сеч­мя­си, кю­мя­йи, не­мя­ти hя­ми­шя Ал­лаh­дан ис­тя­мя­си, Она их­лас­ла вя дя­рин бир тяс­ли­мий­йят­ля баь­лан­ма­сы бц­тцн иман эя­ти­рян­ляр цчцн цзя­рин­дя дц­шц­нцл­мя­си ла­зым олан чох мц­hцм бир юр­няк­дир.

Ал­ла­hын Щз.Зя­кя­рий­йя­ни Щз.Мяр­йя­ми йе­тиш­дир­мяк­ля вя­зи­фя­лян­дир­мя­си

Щз.Зя­кя­рий­йя Ал­ла­hын hи­да­йят вер­ди­йи, са­леh­ляр­дян ет­ди­йи, алям­ляр­дян цс­тцн тут­ду­ьу вя доь­ру йо­ла ис­ти­га­мят­лян­дир­ди­йи пей­ьям­бяр­ляр­дян­дир. Ал­лаh Гу­ран­да Щз.Зя­кя­рий­йя­дян тя­риф­ля бяhс ет­миш, онун Ал­ла­hа олан баь­лы­лы­ьы­на, тяг­ва­сы­на вя эю­зял ях­ла­гы­на диг­гят йю­нялт­миш­дир:

"Зя­кя­рий­йя­ни, Йяh­йа­ны, Иса­ны, Ил­йа­сы да hи­да­йя­тя чат­дыр­дыг. Он­ла­рын hа­мы­сы ямя­ли­са­леh­ляр­дян иди. Биз hям­чи­нин Ис­ма­йы­лы, Ял­йя­ся­йи, Йу­ни­си вя Лу­ту да hи­да­йя­тя чат­дыр­дыг вя он­ла­ры алям­ляр­дян цс­тцн тут­дуг. Биз он­ла­рын ата­ла­рын­дан, ня­сил­ля­рин­дян вя гар­даш­ла­рын­дан да бир гис­ми­ни hи­да­йя­тя чат­дыр­дыг, он­ла­ры сеч­дик вя дцз йо­ла йю­нялт­дик" ("Янам" су­ря­си, 6/85-87).

Ал­лаh "Али-Им­ран" су­ря­си­нин 37-ъи айя­си иля Щз.Мяр­йя­мин йе­тиш­ди­рил­мя­си­нин мя­су­лий­йя­ти­ни Щз.Зя­кя­рий­йя­нин цзя­ри­ня гой­ду­ьу­ну бил­дир­миш­дир.

Щз.Зя­кя­рий­йя Щз.Мяр­йям­ля йа­хын­дан ма­раг­лан­мыш, онун hя­йа­тын­да­кы мю­ъц­зя­ви hа­ди­ся­ля­ря шях­сян ша­hид ол­муш вя онун баш­га ин­сан­лар­дан цс­тцн ту­тул­муш бир ин­сан ол­ду­ьу­ну дярк ет­миш­дир. Щз.Зя­кя­рий­йя Щз.Мяр­йя­мин ба­шы­на эя­лян бя­зи hа­ди­ся­ля­ря, Ал­ла­hын ону мяр­hя­мя­ти иля дяс­тяк­ля­ди­йи­ня вя ону мцх­тя­лиф ва­си­тя­ляр­ля Юз дяр­эа­hын­дан не­мят­лян­дир­ди­йи­ня ша­hид ол­муш­дур. Ал­лаh бу hа­ди­ся­ляр­дян би­ри­ни "Али-Им­ран" су­ря­син­дя би­зя бу ъцр бил­дир­миш­дир:

"...Зя­кя­рий­йя­йя тап­шыр­ды. Зя­кя­рий­йя hяр дя­фя иба­дят ет­ди­йи меh­ра­ба эир­дик­дя онун йа­нын­да бир ру­зи ол­ду­ьу­ну эю­ряр­ди: "Йа Мяр­йям, бун­лар ся­нин цчцн hа­ра­дан­дыр?" де­дик­дя о: "Ал­лаh тя­ря­фин­дян­дир!" де­йя ъа­ваб ве­ряр­ди. Щя­ги­гя­тян Ал­лаh ис­тя­ди­йи шях­ся hяд­сиз ру­зи ве­ряр!" ("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/37).

Щз.Мяр­йям Щз.Зя­кя­рий­йя­нин бу суа­лы­на вер­ди­йи ъа­ваб­ла Ал­ла­hын онун цзя­рин­дя­ки не­мят вя мяр­hя­мя­ти­ни ди­ля эя­тир­миш­ди.

Ал­лаh Щз.Мяр­йя­ми бц­тцн алям­ля­рин га­дын­ла­рын­дан цс­тцн тут­муш­дур

Щз.Мяр­йям hя­йа­ты­нын hяр анын­да, ет­ди­йи hяр ишин­дя Ал­ла­hа цз ту­тан, Ал­ла­hын ады­ны уъал­дан, Ряб­би­ми­зя цряк­дян баь­лы олан ся­ми­ми бир мю­мин­дир. Ал­лаh Им­ран аи­ля­си­ни алям­ляр­дян цс­тцн тут­ду­ьу ки­ми бу аи­ля­йя мян­суб олан Щз.Мяр­йя­ми дя сеч­миш, ону ян эю­зял шя­кил­дя йе­тиш­ди­ря­ряк бц­тцн пис­лик­ляр­дян го­ру­муш вя ону алям­ля­рин га­дын­ла­рын­дан цс­тцн ет­миш­дир. Ал­лаh Гу­ран­да Щз.Мяр­йя­мин бу цс­тцн­лц­йц­нц бе­ля бил­ди­рир:

"Ха­тыр­ла ки, бир за­ман­лар мя­ляк­ляр бе­ля де­миш­ди­ляр: "Йа Мяр­йям, hя­ги­гя­тян Ал­лаh ся­ни сеч­миш, тя­миз­ля­миш, алям­ля­рин га­дын­ла­рын­дан цс­тцн тут­муш­дур. Йа Мяр­йям, юз Ряб­би­ня ита­ят ет, сяъ­дя­йя га­пан вя рц­ку едян­ляр­ля бир­лик­дя рц­ку ет!"" ("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/42-43).

Ал­лаh Щз.Мяр­йя­мин на­му­су­ну мц­сял­ман­ла­ра нц­му­ня эюс­тяр­миш­дир

Аи­ля­си ки­ми Щз.Мяр­йям дя йа­ша­ды­ьы ъя­мий­йят­дя Ал­ла­hа олан баь­лы­лы­ьы, ся­ми­мий­йя­ти иля та­ны­нан бир ин­сан иди. Ал­лаh онун Юзц­ня "кю­нцл­дян баь­лы олан­лар­дан" ол­ду­ьу­ну бил­ди­рир.

Щз.Мяр­йя­мин ят­ра­фын­да­кы ин­сан­лар ара­сын­да бял­ли олан баш­га бир хц­су­сий­йя­ти ися на­му­су­ну го­ру­ма­сы­дыр. Ал­лаh Щз. Мяр­йя­мин бу цс­тцн ях­ла­гы­ны Гу­ран­да бе­ля хя­бяр ве­рир:

"Щям­чи­нин на­му­су­ну мюh­кям го­ру­йуб сах­ла­мыш Им­ра­нын гы­зы Мяр­йя­ми дя ми­сал чяк­ди. Биз ли­ба­сы­нын йа­ха­сын­дан она Юз ру­hу­муз­дан цфцр­дцк. Мяр­йям Ряб­би­нин сюз­ля­ри­ни, ки­таб­ла­ры­ны тяс­диг ет­ди вя ита­ят едян­ляр­дян ол­ду" ("Тяh­рим" су­ря­си, 66/12).

"Ис­мя­ти­ни го­ру­йа­ны да йад ет! Биз Юз ру­hу­муз­дан она цфцр­дцк, ону вя оь­лу­ну алям­ля­ря бир мю­ъц­зя ет­дик" ("Ян­би­йа" су­ря­си, 21/91).

 

Щз.Мяр­йя­мин Ъяб­ра­ил­ля эю­рцш­мя­си

Щз.Зя­кя­рий­йя­нин дя ша­hид ол­ду­ьу ки­ми, Ал­лаh Щз.Мяр­йя­мин hя­йа­ты­нын мцх­тя­лиф дювр­ля­рин­дя чох­лу мю­ъц­зя­ли hа­ди­ся­ляр йа­рат­мыш­дыр. Бун­лар­дан би­ри дя Щз.Мяр­йя­мин Ъяб­ра­ил­ля эю­рцш­мя­си ол­муш­дур. Щз.Мяр­йям hя­йа­ты­нын мц­яй­йян бир дюв­рцн­дян сон­ра йа­ша­ды­ьы ъя­мий­йят­дян вя аи­ля­син­дян ай­ры­ла­раг шярг тя­ря­фин­дя бир йе­ря чя­кил­миш­ди. Ъяб­ра­ил­ля эю­рцш­мя­си дя бу дювр­дя hя­мин йер­дя баш вер­миш­дир. Ал­лаh Гу­ран­да Ъяб­раи­лин Щз.Мяр­йя­мин гар­шы­сы­на "ка­мил бир ин­сан" ги­йа­фя­син­дя чых­ды­ьы­ны бил­дир­миш­дир:

"Ки­таб­да Мяр­йя­ми дя йад ет. О за­ман о, аи­ля­син­дян ай­ры­лыб шярг тя­ря­фин­дя бир йе­ря чя­кил­миш­ди. Вя аи­ля цзв­ля­рин­дян эиз­лян­мяк цчцн пяр­дя тут­муш­ду. Биз Юз ру­hу­му­зу (Ъяб­раи­ли) йа­ны­на эюн­дяр­дик. Она ка­мил бир ин­сан ги­йа­фя­син­дя эю­рцн­дц" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/16-17).

Щз.Мяр­йям гар­шы­сын­да­кы ин­са­нын Ъяб­ра­ил ол­ду­ьу­ну бил­мя­ди­йи вя та­ны­ма­ды­ьы бир ня­фяр­ля гар­шы­лаш­ды­ьы цчцн дяр­hал Ал­ла­hа сы­ьын­мыш вя "Мян сян­дян Ряh­ма­на пя­наh апа­ры­рам. Яэяр мцт­тя­ги­сян­ся, мя­ня то­хун­ма!" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/18) сюз­ля­ри иля юзц­нцн Ал­лаh­дан гор­хан, иман эя­ти­рян бир мю­мин ол­ду­ьу­ну ифа­дя ет­миш­дир. Де­ди­йи бу сюз­ляр Щз.Мяр­йя­мин эцъ­лц Ал­лаh гор­ху­су­ну, на­му­су­на олан баь­лы­лы­ьы­ны вя ня гя­дяр тяг­ва са­hи­би бир ин­сан ол­ду­ьу­ну ачыг-аш­кар ор­та­йа го­йур.

Щз.Мяр­йям бу сюз­ля­ри иля йал­ныз юзц­нцн Ал­лаh­дан чя­ки­нян бир ин­сан ол­ду­ьу­ну ифа­дя ет­мяк­ля ки­фа­йят­лян­мя­миш, "яэяр мцт­тя­ги­сян­ся, мя­ня то­хун­ма" сюз­ля­ри иля ей­ни за­ман­да гар­шы­сын­да­кы ин­са­ны да Ал­лаh­дан гор­хуб чя­кин­мя­йя сяс­ля­миш­дир.

Ъяб­ра­ил ися онун бу сюз­ля­ри­нин цс­тцн­дян "...Мян ся­ня ан­ъаг тя­миз бир оь­лан ба­ьыш­ла­маг цчцн Ряб­би­нин ел­чи­си­йям!" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/19) де­йя­ряк Щз.Мяр­йя­мя юзц­нц та­ныт­мыш­дыр. Юзц­нцн Ал­ла­hын бир ел­чи­си ол­ду­ьу­ну вя она Ал­лаh­дан бир мцж­дя иля эял­ди­йи­ни бил­дир­миш вя бе­ля бу­йур­муш­дур:

"Мя­ляк­ляр де­ди­ляр: "Йа Мяр­йям! Щя­ги­гя­тян Ал­лаh Юз тя­ря­фин­дян бир кял­мя иля ся­ня мцж­дя ве­рир. Онун ады Мяр­йям оь­лу Иса ял-Мя­сиh­дир ки, дцн­йа­да вя ахи­рят­дя шя­ни уъа вя Ал­ла­hа йа­хын олан­лар­дан­дыр" ("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/45).

Щз.Мяр­йям ися "Мя­ним не­ъя оь­лум ола би­ляр ки, мя­ня ин­ди­йя­дяк бир ин­сан яли бе­ля то­хун­ма­мыш­дыр. Мян аз­ьын, утан­маз (зи­на­кар) да де­йи­лям!" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/20) сюз­ля­ри иля Ъяб­раи­ля она бир ин­са­нын то­хун­ма­ды­ьы hал­да уша­ьы­нын не­ъя ола би­ля­ъя­йи­ни со­руш­муш­дур. Ъяб­ра­ил Ал­ла­hын эц­ъц­нцн hяр ше­йя йе­тя­ъя­йи­ни, бир ше­йя ан­ъаг "Ол" де­мя­си иля онун дяр­hал ола­ъа­ьы­ны бил­дир­миш­дир:

"Ей Ряб­бим! Мя­ня бир ин­сан яли то­хун­ма­ды­ьы hал­да не­ъя уша­ьым ола би­ляр" - де­дик­дя бу­йур­ду: "Еля­дир, Ал­лаh ис­тя­ди­йи­ни йа­ра­дыр. О, бир ишин ямя­ля эял­мя­си­ни гя­ра­ра ал­дыг­да она ан­ъаг "Ол!" - де­йяр, о да (дяр­hал) олар" ("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/47).

"Де­ди: "Еля­дир, ла­кин Ряб­бин бу­йур­ду ки, бу, Мя­ним цчцн асан­дыр. Биз ону ин­сан­лар цчцн бир мю­ъц­зя, дяр­эа­hы­мыз­дан олан бир мяр­hя­мят ки­ми едя­ъя­йик. Бу, язял­дян тяг­дир олун­муш бир hюкм­дцр!" Ар­тыг hа­ми­ля ол­ду вя онун­ла бир­лик­дя узаг бир йе­ря чя­кил­ди" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/21-22).

Щз.Мяр­йям она hеч бир ин­сан яли­нин дяй­мя­ди­йи hал­да Ал­ла­hын ис­тя­мя­си иля Щз.Иса­йа hа­ми­ля гал­мыш­дыр. Онун hа­ми­ля­ли­йи дцн­йа­да­кы ся­бяб­ляр­дян асы­лы ол­ма­дан баш вер­миш­дир. Бу hа­ми­ля­лик дя Щз.Иса­нын мю­ъц­зя­ля­рин­дян би­ри ол­муш­дур.

Щз.Мяр­йя­мин ким­ся­сиз бир йе­ря чя­кил­мя­си

Ал­лаh Гу­ра­нын "Ар­тыг hа­ми­ля ол­ду вя онун­ла бир­лик­дя узаг бир йе­ря чя­кил­ди" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/22) айя­си иля Щз.Мяр­йя­мин Ал­ла­hын ис­тя­йи иля hа­ми­ля гал­ма­сын­дан сон­ра hеч ки­мин ол­ма­ды­ьы узаг бир йе­ря чя­кил­ди­йи­ни бил­ди­рир.

Ал­лаh Щз.Мяр­йя­ми hя­йа­ты­нын hяр анын­да ол­ду­ьу ки­ми, бу дювр­дя дя Юз мяр­hя­мя­ти вя hи­ма­йя­си иля дяс­тяк­ля­миш­дир. Щз.Мяр­йя­мя hа­ми­ля­лик дюв­рц бо­йун­ъа пси­хи вя фи­зи­ки йюн­дян еh­ти­йаъ дуй­ду­ьу hяр ъцр им­ка­ны йа­рат­мыш­дыр.

Шцб­hя­сиз, Щз.Мяр­йя­мин hа­ми­ля­ли­йи­нин баш вер­ди­йи бу дюв­рц hеч ки­мин ол­ма­ды­ьы узаг бир йер­дя ке­чир­мя­си­нин бир чох hик­мя­ти вар. Ал­лаh бу­нун­ла Щз.Мяр­йя­ми онун ба­шы­на эял­миш бу мю­ъц­зя­ли ду­ру­му дярк едя бил­мя­йя­ъяк ин­сан­ла­рын на­ра­hат­лыг до­ьу­ра­ъаг дав­ра­ныш­ла­рын­дан узаг тут­муш­дур. Онун бу дюв­рц ян ра­hат вя ян асан шя­кил­дя ке­чир­мя­си­ни тя­мин ет­миш­дир. Сон­ра ися онун бу вя­зий­йя­ти­ни ин­сан­ла­ра баш­га бир мю­ъц­зя­ли hа­ди­ся иля ачыг­ла­йа­раг, Щз.Мяр­йя­мин она аты­ла­ъаг бц­тцн бюh­тан­лар­дан ян эю­зял шя­кил­дя тя­миз чых­ма­сы­ны тя­мин ет­миш­дир.

Щз.Иса­нын до­ьу­лу­шу вя Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мя олан кю­мя­йи

Ал­лаh Щз.Мяр­йям hа­ми­ля олар­кян она hяр ъцр кю­мяк ет­миш­дир. Чох йах­шы ня­за­рят тя­ляб едян вя hя­йат цчцн риск олан до­ьуш про­се­си яс­на­сын­да тиб­би ля­ва­зи­мат­ла­ры, тяъ­рц­бя­ли кю­мяк­чи­си ол­ма­йан бир ин­са­нын бу ишин юh­дя­син­дян тяк­ба­шы­на эя­ля бил­мя­си чох чя­тин­дир. Бу­на бах­ма­йа­раг бу мя­ся­ля­дя hеч бир тяъ­рц­бя­си ол­ма­йан Щз.Мяр­йям Ал­ла­hа олан баь­лы­лы­ьы вя ина­мы иля бу чя­тин иши тяк­ба­шы­на ба­ъар­мыш­дыр. Шид­дят­ли до­ьуш сан­ъы­ла­ры ичин­дя бир хур­ма аьа­ъы­на тя­ряф эе­дяр­кян Ал­лаh она вяhй­ля кю­мяк ет­миш­дир. Ал­лаh она кя­дяр­лян­мя­мя­си­ни, алт йа­нын­да бир су ар­хы ахыт­ды­ьы­ны вяhй ет­миш­дир. Ал­лаh hя­ля тя­зя дяй­миш хур­ма­ла­рын тю­кцл­мя­си цчцн хур­ма бу­да­ьы­ны юзц­ня тя­ряф сал­ла­ма­сы­ны, йе­йиб-ич­мя­си­ни вя эю­зц­нцн ай­дын ол­ма­сы­ны бу­йур­муш­дур. Эю­рцн­дц­йц ки­ми, Ал­лаh еh­ти­йаъ дуй­ду­ьу hяр бир мя­ся­ля­дя йе­ри­ня йе­тирил­мя­си ла­зым эя­лян hяр ше­йи бил­ди­ря­ряк, Щз.Мяр­йя­мя кю­мяк ет­миш вя до­ьу­шу бу чя­тин шярт­ляр да­хи­лин­дя ян йах­шы шя­кил­дя hя­йа­та ке­чир­мя­си­ни тя­мин ет­миш­дир. Ал­лаh Гу­ран­да Щз.Мяр­йя­мин бу вя­зий­йя­ти­ни би­зя бе­ля бил­ди­рир:

"До­ьуш сан­ъы­сы ону бир хур­ма аьа­ъы­нын эюв­дя­си­ня сюй­кян­мя­йя мяъ­бур ет­ди. Де­ди: "Каш ки, мян бун­дан яв­вял юлцб гур­та­рай­дым вя йа та­ма­ми­ля уну­ду­луб эет­миш олай­дым!" Дяр­hал (хур­ма аьа­ъы­нын) алт тя­ря­фин­дян она бе­ля бир ни­да эял­ди: "Кя­дяр­лян­мя, Ряб­бин ся­нин цчцн ал­тын­дан бир ир­маг ахыт­ды. Хур­ма аьа­ъы­ны юзц­ня тя­ряф сил­кя­ля, цс­тц­ня тя­зя йе­тиш­миш хур­ма тю­кцл­сцн! Йе-ич, эю­зцн ай­дын ол­сун. Яэяр бир адам эю­ря­ъяк ол­сан, бе­ля де: "Мян Ряh­ман йо­лун­да оруъ тут­ма­ьы ня­зир еля­ми­шям, она эю­ря дя бу эцн hеч кяс­ля да­ныш­ма­йа­ъа­ьам!"" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/23-26).

Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мин цзя­рин­дя­ки ряh­мят вя hи­ма­йя­си, hя­йа­ты­нын hяр мяр­hя­ля­син­дя ол­ду­ьу ки­ми, бу hа­ди­ся­дя дя ай­дын шя­кил­дя эю­рц­нцр. Бу­нун­ла йа­на­шы, Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мя "кя­дяр­лян­мя­мя­си­ни", "хур­ма йе­мя­си­ни" бил­дир­мя­си­нин вя онун йа­нын­да бир су ар­хы ахыт­ма­сы­нын бир чох hик­мят­ля­ри вар. Бц­тцн бу айя­ляр юзцн­дя до­ьу­шу асан­лаш­ды­ран чох­лу иша­ря­ля­ри еh­ти­ва едир. Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мин до­ьу­шу­ну асан­лаш­дыр­маг цчцн тяг­дим ет­ди­йи бу не­мят­ля­рин хц­су­си­ля дя hа­ми­ля олан вя ушаг дцн­йа­йа эя­ти­рян га­дын­лар цчцн яhя­мий­йя­ти вя фай­да­сы бу эцн ел­ми ъя­hят­дян дя мя­лум­дур. Бун­лар­дан бя­зи­ля­ри­ни бу ар­ды­ъыл­лыг­ла гейд едя би­ля­рик.

Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мя кя­дяр­лян­мя­мя­си­ни  бил­дир­мя­си

Яв­вял­ки ся­тир­ляр­дя дя гейд едил­ди­йи ки­ми, Щз.Мяр­йям hа­ми­ля ол­ду­ьу вахт аи­ля­син­дян вя йа­ша­ды­ьы ъя­мий­йят­дян ай­ры­ла­раг Шярг тя­ряф­дя ким­ся­сиз бир йер­дя йер­ляш­миш­ди. Уша­ьы дцн­йа­йа эя­ти­ря­ня гя­дяр дя hя­мин йер­дя гал­мыш­ды. Щз.Мяр­йям бу ъцр hа­ми­ля­лик дюв­рц­нц Ал­ла­hын йа­рат­ды­ьы бу мю­ъц­зя­ни дярк едя бил­мя­йя­ъяк ин­сан­лар­дан узаг­ла­ша­раг пси­хо­ло­жи ба­хы­мын­дан ра­hат бир шя­ра­ит­дя ке­чир­миш­ди.

Ал­лаh бу дювр­дя дя Щз.Мяр­йя­мя дяс­тяк ол­муш, йар­ды­мы вя мяр­hя­мя­ти иля ону мцж­дя­ля­миш вя кя­дяр­лян­мя­мя­си­ни бил­дир­миш­дир. Шцб­hя­сиз ки, Щз.Мяр­йя­мин ким­ся­сиз бир йе­ря чя­кил­мя­син­дя ол­ду­ьу ки­ми, Ал­ла­hын бу ям­ри­нин дя бир чох hик­мят­ля­ри вар­дыр. Кя­дяр­лян­мя­мяк hяр шей­дян яв­вял мю­мин ях­ла­гы­нын бир тя­за­hц­рц­дцр. Иман са­hи­би олан бир ин­сан hан­сы чя­тин­лик­ля гар­шы­лаш­са да Ал­ла­hа эц­вян­мя­ли вя Ал­ла­hын она мцт­ляг кю­мяк едя­ъя­йи­нин ра­hат­лы­ьы­ны йа­ша­ма­лы­дыр.

Бу, бц­тцн мю­мин­ля­рин нц­ма­йиш ет­дир­мя­ли ол­ду­ьу бир ях­лаг­дыр. Ан­ъаг бу­нун­ла йа­на­шы, ин­ди мца­сир тя­ба­бя­тин ял­дя ет­ди­йи мя­лу­мат­ла­ра ба­хан­да hа­ми­ля олан вя йа тя­зя­ъя уша­ьы ол­муш га­дын­ла­рын кя­дяр­лян­мя­мя­си­нин, hя­йя­ъан­дан узаг бир ов­гат ичин­дя ол­ма­сы­нын сон дя­ря­ъя яhя­мий­йят­ли ол­ду­ьу эю­рц­нцр.

Ал­лаh Гу­ран­да Щз.Мяр­йя­мя йе­йиб-ич­мя­си­ни вя "эю­зц­нцн ай­дын ол­ма­сы­ны" хя­бяр вер­миш­дир. Бун­дан баш­га, айя­ляр­дя кя­дяр­лян­мяк­дян узаг­ла­шыб она мцж­дя­ля­нян не­мя­тин се­вин­ъи­ни йа­ша­ма­сы да бил­ди­рил­миш­дир.

Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мя хур­ма йе­мя­си­ни бил­дир­мя­си

Ал­лаh Щз.Мяр­йя­мя "хур­ма аьа­ъы­ны сил­кя­ля­йя­ряк тя­зя йе­тиш­миш хур­ма" йе­мя­си­ни бил­дир­миш­дир. Хур­ма hа­зыр­да да hям ги­да, hям дя дяр­ман ки­ми ня­зяр­дя ту­ту­лан бир мей­вя­дир. Эц­нц­мцз­дя ял­дя еди­лян мя­лу­мат­лар хур­ма­нын ин­сан вц­ъу­ду­нун саь­лам вя эцм­раh га­ла бил­мя­си цчцн юзцн­дя hя­йа­ти яhя­мий­йя­ти олан 10-дан ар­тыг еле­мен­ти бир­ляш­дир­ди­йи­ни ор­та­йа чы­ха­рыр.


Хур­ма­да ин­сан бя­дя­ни­ня бол миг­дар­да hя­ря­кят енер­жи­си ве­рян, ону hя­ра­рят­ля тя­мин едян, асан hязм олу­нан шя­кяр мюв­ъуд­дур. Щям дя бу шя­кяр ган­да шя­кя­ри сц­рят­ля йцк­сял­дян глц­ко­за де­йил, мей­вя шя­кя­ри, йя­ни фрук­то­за­дыр. Хур­ма hям енер­жи ве­рир, hям дя язя­ля­ля­рин вя си­нир­ля­рин ин­ки­ша­фы­ны тя­мин едир. Ка­ло­ри дя­йя­ри чох йцк­сяк ол­ду­ьу цчцн хяс­тя­лик­дян зя­иф­ля­миш, эцъ­дян дцш­мцш, йа­худ да йор­ьун олан­ла­ра чох фай­да ве­рир. Хур­ма­нын 100 гра­мын­да 1,5 грам про­те­ин, 50 грам кар­бо­hид­рат мюв­ъуд­дур. Ка­ло­ри дя­йя­ри ися 225 ки­ло­ка­ло­ри­дир. Тя­зя дяй­миш хур­ма­да 60-65 фа­из шя­кяр, 2 фа­из дя про­те­ин вар.

Мца­сир тя­ба­бя­тин кяшф­ля­ри­ня эю­ря, хур­ма хц­су­си­ля дя йе­ни­ъя кюр­пя дцн­йа­йа эя­ти­рян за­hы га­дын­лар цчцн чох фай­да­лы­дыр. Щя­ким­ляр hа­ми­ля га­дын­ла­ра кюр­пя­ля­ри­ни дцн­йа­йа эя­ти­рян эцн мей­вя шя­кяр­ли ги­да ве­рил­мя­си­нин ва­ъиб­ли­йи­ни бил­ди­рир­ляр. Бу­ра­да ясас мяг­сяд ана­нын зя­иф­ля­йян бя­дя­ни­ня hям енер­жи, эцъ вя hя­ря­кят вер­мяк, hям дя йе­ни до­ьул­муш кюр­пя­йя ла­зым олан сц­дцн ямя­ля эя­ля бил­мя­си цчцн сцд hор­мон­ла­ры­ны hя­ря­кя­тя эя­тир­мяк, ана сц­дц­нц чо­халт­маг­дыр.

Бу мя­лу­мат­лар Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мя hям юзц­ня енер­жи вя эцъ ве­ря­ъяк, hям дя уша­ьын йе­эа­ня ги­да­сы олан сц­дцн ямя­ля эял­мя­си­ни тя­мин едя­ъяк хур­ма­дан йе­мя­си­ни бил­дир­мя­син­дя­ки бя­зи hик­мят­ля­ри ор­та­йа го­йур. Бу­ра­да цзя­рин­дя дц­шц­нцл­мя­си ла­зым олан hик­мят­ляр­дян би­ри дя Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мя хур­ма иля бир­лик­дя бир су ар­хы чы­хар­ма­сы вя она йе­йиб-ич­мя­си­ни бил­дир­мя­си­дир. Мца­сир дюв­рцн алим­ля­ри юзцн­дя бир ин­са­нын еh­ти­йаъ hисс едя би­ля­ъя­йи бц­тцн еле­мент­ля­ри бир­ляш­дир­ди­йи цчцн онун ан­ъаг хур­ма вя су иля узун ил­ляр йа­ша­йа би­ля­ъя­йи­ни бил­ди­рир­ляр.2

Бу мюв­зу­да та­нын­мыш мц­тя­хяс­сис­ляр­дян би­ри олан В.Щ.В.Доу­сан ися бир хур­ма вя бир стя­кан сц­дцн бир ин­са­нын эцн­дя­лик ги­да еh­ти­йа­ъы­ны юдя­мя­йя ки­фа­йят едя­ъя­йи­ни гейд едир.3

Хур­ма­нын тяр­ки­бин­дя чох мцх­тя­лиф ви­та­мин вя ми­не­рал­лар вар­дыр. Лиф, йаь вя про­те­ин­ляр ба­хы­мын­дан да чох зян­эин­дир. Хур­ма­да со­ди­ум, ка­ли­ум, кал­си­ум, маг­не­зи­ум, фиб­рин, дя­мир, кц­кцрд, фос­фор вя хлор да мюв­ъуд­дур. Хур­ма бун­лар­дан баш­га юзцн­дя А ви­та­ми­ни­ни, бе­та­ка­ро­тен, Б1, Б2, Б3 вя Б6 ви­та­мин­ля­ри­ни дя бир­ляш­ди­рир. Хур­ма­да мюв­ъуд олан ви­та­мин вя ми­не­рал­ла­рын hа­ми­ля­лик­дя­ки фай­да­ла­рын­дан бя­зи­ля­ри­ни бе­ля сы­ра­ла­йа би­ля­рик:

Хур­ма­нын ги­да­лан­ды­ры­ъы нис­бя­ти­нин эц­ъц еh­ти­ва ет­ди­йи уй­ьун ми­не­рал­ла­рын та­раз­лы­ьын­дан гай­наг­ла­ныр. Ща­ми­ля­лик дюв­рцн­дя мей­да­на эя­лян узун­мцд­дят­ли цряк­бу­лан­ма­сы вя фи­зи­ки ре­ак­си­йа­лар ся­бя­бин­дян ка­ли­ум ча­тыш­маз­лы­ьы ор­та­йа чы­хыр. Бе­ля олан тяг­дир­дя дя га­ды­нын ор­га­низ­ми яла­вя ка­ли­ум­ла тя­мин едил­мя­ли­дир. Хур­ма­да бол миг­дар­да мюв­ъуд олан ка­ли­ум бу ба­хым­дан мц­hцм яhя­мий­йя­тя ма­лик ол­ду­ьу ки­ми, бя­дян­дя­ки су та­раз­лы­ьы­нын го­рун­ма­сы­на да чох мцс­бят тя­сир эюс­тя­рир.

Тяр­ки­бин­дя­ки дя­мир гыр­мы­зы ган hц­ъей­ря­ля­рин­дя мюв­ъуд олан hе­мог­ло­бин син­те­зи­ня ня­за­рят едир вя бу да hа­ми­ля­лик­дя ган ча­тыш­маз­лы­ьы­нын гар­шы­сы­нын алын­ма­сы­ны вя кюр­пя­нин ин­ки­ша­фы цчцн hя­йа­ти яhя­мий­йят кясб едян ган­да­кы RBC та­раз­лы­ьы­нын уй­ьун hа­ла эял­мя­си­ни тя­мин едир. Тяр­ки­бин­дя чох­лу дя­мир ол­ду­ьу цчцн бир ин­сан эцн­дя 15 ядяд хур­ма йе­йя­ряк бя­дя­ни­нин дя­ми­ря олан еh­ти­йа­ъы­ны тя­мин едя би­ляр вя дя­мир ча­тыш­маз­лы­ьын­дан ямя­ля эя­лян на­ра­hат­чы­лыг­дан да хи­лас олар.

Хур­ма­да мюв­ъуд олан кал­си­ум вя фос­фат ися ске­ле­тин йа­ра­ныб фор­ма­лаш­ма­сы вя бя­дя­нин сц­мцк гу­ру­лу­шу­нун ин­ки­ша­фы цчцн чох мц­hцм еле­мент­ляр­дир. Хур­ма тяр­ки­бин­дя­ки бол фос­фор, кал­си­ум, дя­мир вя ги­да мад­дя­ля­ри иля бя­дя­ни га­наз­лы­ьын­дан вя сц­мцк зя­иф­ли­йин­дян го­ру­йур вя бу хяс­тя­лик­ля­рин азал­дыл­ма­сы­на кю­мяк едир.

Алим­ляр хур­ма­нын эяр­эин­ли­йи вя hя­йя­ъа­ны ара­дан гал­дыр­маг га­би­лий­йя­ти­ня дя диг­гят чя­кир­ляр. Берк­ли Уни­вер­си­те­ти мц­тя­хяс­сис­ля­ри­нин апар­ды­ьы тяд­ги­гат­лар си­нир­ля­ри эцъ­лян­ди­рян Б6 ви­та­ми­ни­нин вя маг­не­зи­ум ми­не­ра­лы­нын хур­ма­да йцк­сяк миг­дар­да ол­ду­ьу­ну эюс­тяр­миш­дир. Си­нир ви­та­ми­ни ад­лан­ды­ры­лан Б6 иля язя­ля­ля­рин иш­ля­мя­син­дя мц­hцм рол ой­на­йан маг­не­зи­ум хур­ма­да бол миг­дар­да­дыр. Хур­ма­нын тяр­ки­бин­дя­ки маг­не­зи­ум да бюй­ряк­ляр цчцн сон дя­ря­ъя яhя­мий­йят­ли­дир. Бир ин­сан эцн­дя 2-3 дя­ня хур­ма йе­йя­ряк бя­дя­ни­нин маг­не­зиу­ма еh­ти­йа­ъы­ны юдя­йя би­ляр.4

Бун­лар­ла йа­на­шы, хур­ма­да га­дын­ла­рын hа­ми­ля­лик за­ма­ны гя­бул ет­мя­си ла­зым эя­лян бир Б ви­та­ми­ни олан фол тур­шу­су да мюв­ъуд­дур. Фол тур­шу­су (Б9) бя­дян­дя йе­ни ган hц­ъей­ря­ля­ри­нин ямя­ля эял­мя­син­дя вя hц­ъей­ря­ля­рин йе­ни­ляш­мя­син­дя мц­hцм вя­зи­фя­ля­ри йе­ри­ня йе­ти­рян бир ви­та­мин­дир. Бу­на эю­ря дя hа­ми­ля­лик­дя фол тур­шу­су­на олан еh­ти­йаъ юзц­нц бц­ру­зя ве­ря­ъяк дя­ря­ъя­дя ар­тыр вя эцн­дя­лик еh­ти­йа­ъын ики га­ты­на ча­тыр. Фол тур­шу­су­нун ся­вий­йя­си ки­фа­йят ет­мя­йян­дя гу­ру­луш ети­ба­ри­ля нор­ма­дан бю­йцк, иш ям­са­лы ися аша­ьы олан ерит­ро­сит hц­ъей­ря­ля­ри мей­да­на эя­лир вя га­наз­лы­ьы яла­мят­ля­ри юзц­нц эюс­тяр­мя­йя баш­ла­йыр.

Хц­су­си­ля hц­ъей­ря­ля­рин бю­лцн­мя­син­дя вя hц­ъей­ря­нин эе­не­тик гу­ру­лу­шу­нун ямя­ля эял­мя­син­дя мц­hцм рол ой­на­йан фол тур­шу­су hа­ми­ля­лик за­ма­ны ики дя­фя ар­тыг еh­ти­йаъ hисс еди­лян йе­эа­ня мад­дя­дир.

Ща­ми­ля­лик­дя А ви­та­ми­ни­ня олан еh­ти­йаъ ися эцн­дя­лик ола­раг 800/ug-е гя­дяр йцк­ся­лир. Хур­ма да А ви­та­ми­ни­нин аван­гар­ды олан бе­та­ка­ро­тен ъя­hят­дян чох зян­эин­дир.5


Баш­га мей­вя­ляр про­те­ин ъя­hят­дян цму­мий­йят­ля зян­эин де­йил. Ан­ъаг хур­ма­нын тяр­ки­бин­дя про­те­ин дя вар­дыр.6

Хур­ма­да мюв­ъуд олан ок­си­то­син мад­дя­син­дян дя мца­сир тибб­дя до­ьу­шу асан­лаш­ды­ран бир дяр­ман ки­ми ис­ти­фа­дя еди­лир. Ок­си­то­син до­ьу­шу асан­лаш­ды­ран тя­сир эюс­тяр­мя­си­ня эю­ря бир чох мян­бя­ляр­дя "ра­пид биртh", йя­ни "сц­рят­ли до­ьуш" ифа­дя­си иля мяш­hур­дур. До­ьуш­дан сон­ра ися ана сц­дц­нц чо­хал­дан тя­си­ря ма­лик ол­ма­сы иля се­чи­лир.7

Хур­ма иля баь­лы бц­тцн бу мя­лу­мат­лар Ал­ла­hын сон­суз ел­ми­ни вя Щз.Мяр­йя­мин цзя­рин­дя­ки мяр­hя­мя­ти­ни эюс­тя­рир. Щз.Мяр­йям Ал­ла­hын ил­hа­мы иля йе­ди­йи хур­ма са­йя­син­дя бял­кя дя о за­ман еh­ти­йаъ hисс ет­ди­йи hяр ъцр ги­да­ны тя­мин ет­мяк им­ка­ны тап­мыш, до­ьу­шу асан­лаш­ды­ра­ъаг бир им­кан ял­дя ет­миш­дир. Шцб­hя­сиз ки, ян доь­ру­су­ну Ал­лаh би­лир.

Пей­ьям­бя­ри­миз (с.я.в.) дя "Ичин­дя хур­ма олан евин сакинляри аъ гал­маз" hя­ди­си иля мца­сир тя­ба­бя­тин хур­ма­нын ан­ъаг бу эцн­ляр­дя юй­ря­ня бил­ди­йи фай­да­лы ъя­hят­ля­ри­ня диг­гят чя­кя­ряк hик­мят­ли бир тюв­си­йя ет­миш­дир.8

Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мин йа­нын­да бир су ар­хы чы­хар­ма­сы

Ал­лаh Щз.Мяр­йя­мя "онун цчцн бир ир­маг ахыт­ды­ьы­ны, йе­йиб-ич­мя­си­ни вя эю­зц­нцн ай­дын ол­ма­сы­ны" бил­дир­миш­дир.

Ей­ни­ля хур­ма ки­ми су­йун да язя­ля hя­ря­кят­ля­ри­ни ни­зам­ла­йа­раг до­ьуш сан­ъы­ла­ры­ны йцн­эцл­ляш­ди­ри­ъи хц­су­сий­йят­ля­ри вар. Хц­су­си­ля су­йун тяк­ъя эю­рцл­мя­си вя йа ся­си­нин еши­дил­мя­си бе­ля язя­ля­ля­рин hя­ря­кя­ти­ни сяр­бяст шя­кил­дя ни­зам­ла­йыр. Щям­чи­нин мца­сир до­ьум ев­ля­рин­дя до­ьуш­ла­ры hо­ву­зун ичин­дя hя­йа­та ке­чи­ря­ряк бун­дан ис­ти­фа­дя едир­ляр.

Бу­нун­ла йа­на­шы, мя­лум ол­ду­ьу ки­ми, су hя­йа­тын да­вам ет­мя­си вя саь­лам­лы­ьын го­ру­на бил­мя­си цчцн мцт­ляг ла­зым олан hя­йа­ти бир мад­дя­дир. Ин­сан бя­дя­нин­дя баш ве­рян тях­ми­нян hяр функ­си­йа­да - бя­дя­нин hя­ра­ря­ти­нин тян­зим­лян­мя­си, ги­да мад­дя­ля­ри­нин вя ок­си­эе­нин да­шын­ма­сы, иф­раз еди­лян мад­дя­ля­рин hц­ъей­ря­ляр­дян узаг­лаш­ды­рыл­ма­сы, онур­ьа­ла­рын дцз­эцн иш­ля­мя­си­нин тя­мин едил­мя­си, дя­ри­нин ням­ли­йи­нин вя елас­тик­ли­йи­нин го­рун­ма­сы, hязм сис­те­ми­нин иши­нин асан­лаш­ды­рыл­ма­сы, ор­ган вя то­ху­ма­ла­рын го­рун­ма­сын­да су чох бю­йцк яhя­мий­йят кясб едир. Эц­нц­мцз­дя су­дан мца­ли­ъя мяг­ся­ди­ля ис­ти­фа­дя едил­мя­си эе­ниш йа­йыл­маг­да да­вам едир. Су­йа то­хун­маг, су иля тя­мас­да ол­маг им­му­ни­тет сис­те­ми­ни хя­бяр­дар едир, стрес­ся гар­шы олан hор­мон­ла­рын ­йа­ран­ма­сы­ны сц­рят­лян­ди­рир. Ган дюв­ра­ны­ны вя ме­та­бо­лиз­ма­ны ъан­лан­ды­рыр, аь­ры­ла­ры йцн­эцл­ляш­ди­рир.9

Ща­ми­ля­лик­дя ися су­йун да­hа чох ъя­hят­дян яhя­мий­йя­ти вар­дыр. Ща­ми­ля­лик за­ма­ны hям га­нын ар­тан миг­да­ры, hям дя ин­ки­шаф­да олан ушаг цчцн, сцд ве­рян га­дын­лар­да ися сц­дцн ямя­ля эял­мя­си цчцн су­йа хц­су­си­ля бю­йцк еh­ти­йаъ ду­йу­лур. Ана сц­дц­нцн 87 фаи­зи­нин су­дан иба­рят ол­ду­ьу­ну ня­зя­ря ал­саг, су­йун до­ьуш­дан сон­ра да мц­hцм рол ой­на­ды­ьы ай­дын олар.

Бун­лар­ла йа­на­шы, hям ана­нын, hям дя кюр­пя­нин га­нын­да­кы елек­тро­лит нис­бя­ти­нин та­раз сах­ла­на бил­мя­си цчцн дя су­йа еh­ти­йаъ вар. Ща­ми­ля­лик­дя мей­да­на чы­хан hор­мон­лар бя­дян­дя­ки ма­йе­ля­рин ис­ти­фа­дя шяк­ли­ни дя­йиш­ди­рир. Ща­ми­ля­ли­йин ахыр­ла­ры­на йа­хын ана­нын га­ны­нын hяъ­ми тях­ми­нян 1,5 дя­фя ар­тыр. Ща­ми­ля­лик дюв­рцн­дя га­ды­нын тя­няф­фцс йо­лу иля итир­ди­йи су­йун миг­да­ры да hа­ми­ля­лик­дян яв­вял­ки дювр­ля мц­га­йи­ся­дя да­hа да чо­ха­лыр. Кюр­пя­нин ичин­дя ол­ду­ьу ам­ни­он ма­йе­си юзц­нц hяр цч са­ат­дан бир тя­зя­ля­йир. Ки­фа­йят гя­дяр су гя­бул едил­мя­мя­си иля баь­лы йа­ра­нан де­hид­рас­йон (су­суз­луг) вя­зий­йя­тин­дя ам­ни­он ма­йе­си­нин миг­да­ры да аза­лыр.

Ща­ми­ля­лик­дя де­hид­рас­йо­нун баш­га мян­фи тя­си­ри дя вах­тын­дан яв­вял­ки до­ьуш аь­ры­ла­ры­дыр. Де­hид­рас­йон вя­зий­йя­тин­дя йа­ра­нан бя­зи hор­мон­лар до­ьуш сан­ъы­ла­ры­ны баш­ла­йан hор­мо­ну тяг­лид едя­ряк вах­тын­дан яв­вял до­ьуш сан­ъы­ла­ры­на ся­бяб олур. Вах­тын­дан яв­вял до­ьуш тяh­лц­кя­си­ня гар­шы тят­биг еди­лян мца­ли­ъя да­мар йо­лу­нун ачы­ла­раг ма­йе ве­рил­мя­си­дир. Бу ися ма­йе гя­бу­лу­нун яhя­мий­йя­ти­ни бил­дир­мяк ба­хы­мын­дан диг­гят­чя­ки­ъи­дир. Як­сяр hал­лар­да йцн­эцл сан­ъы­лар са­дя­ъя ола­раг ма­йе ве­рил­мя­си иля йох олуб эе­дир.

Бун­дан баш­га, су бя­дя­нин да­шы­ма сис­те­ми­дир. Ги­да мад­дя­ля­ри­ни вя ок­си­эе­ни ган йо­лу иля уша­ьа апа­ран да йе­ня су­дур. Су hям дя hа­ми­ля­лик­дя тез-тез раст эя­ли­нян вя вах­тын­дан яв­вял до­ьу­ша, йа да ушаг­сал­ма­йа ся­бяб олан бя­зи ин­фек­си­йа­ла­рын гар­шы­сы­нын алын­ма­сын­да да ак­тив рол ой­на­йыр. Ки­фа­йят гя­дяр су ичи­лян­дя ин­фек­си­йа рис­ки дя аза­лыр.10

Щя­ким­ляр hа­ми­ля га­дын­ла­рын су­йа олан тя­ля­ба­ты­нын hа­ми­ля ол­ма­дыг­ла­ры дюв­ря нис­бя­тян ян азы 50 фа­из миг­да­рын­да арт­ды­ьы­ны, бу­на эю­ря дя ки­фа­йят гя­дяр су ичил­мя­ди­йи hал­да бя­дя­нин ис­ти­фа­дя ет­ди­йи ма­йе­ляр­дян тя­сяр­рцф йо­лу­на эе­дя­ряк мцх­тя­лиф на­ра­hат­лыг­ла­ра ся­бяб ола­ъа­ьы­ны бил­ди­рир.11

Ел­мин ор­та­йа гой­ду­ьу бц­тцн бу hя­ги­гят­ляр Ал­ла­hын Щз.Мяр­йям цчцн бир су ар­хы чы­хар­ма­сы­нын вя йе­йиб-ич­мя­си­ни бил­дир­мя­си­нин ня гя­дяр hик­мя­та­миз ол­ду­ьу­ну бир да­hа эюз­ля­ри­миз гар­шы­сы­на эя­ти­рир вя Ал­ла­hын сон­суз ел­ми­нин дя­лил­ля­ри­ни тяш­кил едир.

Щз.Мяр­йя­мин хур­ма бу­да­ьы­ны юзц­ня тя­ряф сил­кя­ля­мя­си

Щз.Мяр­йям до­ьуш сан­ъы­сы ичин­дя бир хур­ма бу­да­ьы­на тя­ряф эет­ди­йи за­ман Ал­лаh она "Хур­ма аьа­ъы­ны юзц­ня тя­ряф сил­кя­ля­мя­си­ни" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/25)" бил­дир­миш­дир.

Ща­зыр­да hя­ким­ляр до­ьуш яс­на­сын­да га­ды­нын бир ше­йи ту­туб юзц­ня тя­ряф чяк­мя­си­нин язя­ля­ля­ря фай­да­лы тя­си­ри­нин ол­ду­ьу­ну ифа­дя едир­ляр. Бу мяг­сяд­ля дя до­ьуш за­ма­ны га­дын­ла­ра сан­ъы­нын гар­шы­сы­ны ал­маг вя йа уша­ьын асан­лыг­ла до­ьу­ла бил­мя­си цчцн мцх­тя­лиф hя­ря­кят­ляр ет­ди­рир­ляр. Бу hя­ря­кят­ля­рин бя­дян­дя мей­да­на эя­лян тяз­йиг hис­си­нин вя до­ьуш за­ма­ны ор­та­йа чы­ха би­ля­ъяк чя­тин­лик­ля­рин азал­ма­сы­ны, до­ьу­шун да­hа гы­са мцд­дят­дя да­вам ет­мя­си­ни тя­мин едя­ъя­йи­ни фи­кир­ля­шир­ляр.12

Щя­ким­ляр до­ьу­шун илк сан­ъы­ла­рын­дан дяр­hал сон­ра баш ве­рян икин­ъи мяр­hя­ля­син­дя га­ды­нын ба­шы­нын бир аз йу­ха­ры­да ол­ма­сы­нын йе­рин ъа­зи­бя гцв­вя­син­дян дя ис­ти­фа­дя ет­мяк ба­хы­мын­дан ол­дуг­ъа яhя­мий­йят­ли ол­ду­ьу­ну бил­ди­рир­ляр. Бу­нун­ла йа­на­шы, хяс­тя­ха­на­лар­да мюв­ъуд олан до­ьуш ма­са­ла­ры­на га­ды­нын до­ьу­шу асан ба­ша ву­ра бил­мя­си цчцн эцъ ал­ма­сы­ны тя­мин едя­ъяк гол­лар, йа да айаг пе­дал­ла­ры гу­раш­ды­ры­лыр.

Бя­зи hя­ким­ляр ися бу мяр­hя­ля­дя хяс­тя­нин до­ьуш ма­са­сын­да йат­ма­ьын явя­зи­ня чю­мял­мя­си­ня вя йа хц­су­си стул­ла­ра отуз­ду­рул­ма­сы­на цс­тцн­лцк ве­рир­ляр. Эц­нц­мцз­дя­ки тех­но­ло­жи ин­ки­шаф­дан аз юн­ъя­йя гя­дяр ися як­сяр ся­hий­йя оъаг­ла­рын­да га­дын­ла­рын бу мяг­сяд­ля ис­ти­фа­дя еди­лян бир ип­дян йа­пы­шыб юзц­нц асы­лы вя­зий­йят­дя йу­ха­ры чяк­мя­йя ча­лыш­ма­сы­дыр. Бц­тцн бу цсул­ла­рын ня­зя­ри ба­хым­дан дцз­эцн вя мян­тиг­ли ол­ду­ьу эюз га­ба­ьын­да­дыр.13

Эц­нц­мцз­дя тят­биг еди­лян бц­тцн тиб­би цсул­лар Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мя хур­ма бу­да­ьы­ны юзц­ня тя­ряф чя­киб силкялямясини ил­hам ет­мя­си­нин бу ба­хым­дан hик­мят­ли ола би­ля­ъя­йи­ни ор­та­йа го­йур. Ян доь­ру­су­ну Ал­лаh би­лир.

Щз.Мяр­йя­мин Щз.Иса иля бир­лик­дя тай­фа­сы­нын йа­ны­на га­йыт­ма­сы

Щз.Мяр­йям аи­ля­син­дян узаг­ла­шыб чя­кил­ди­йи ким­ся­сиз йер­дян Щз.Иса иля бир­лик­дя эе­ри га­йы­дан­да тай­фа­сын­да­кы ин­сан­лар бу вя­зий­йя­тин Ал­ла­hын йа­рат­ды­ьы бир мю­ъц­зя ол­ду­ьу­ну дярк едя бил­мя­миш вя Щз.Мяр­йя­мя бя­зи чир­кин бюh­тан­лар ат­мыш­ды­лар. Щям Им­ра­нын аи­ля­си­нин, hям дя Щз.Мяр­йя­мин юзц­нцн Ал­лаh­дан гор­хан дин­дар ин­сан­лар ол­дуг­ла­ры­ны, эю­зял ях­лаг­ла­ры­на вя на­мус­ла­ры­на олан баь­лы­лыг­ла­ры­ны бил­дик­ля­ри hал­да ону hей­ря­та­миз бир иш эюр­мяк­дя ит­ти­hам едя­ряк бюh­тан ат­мыш­ды­лар. Ал­лаh Гу­ран­да тай­фа­сы­нын Щз.Мяр­йя­мя гар­шы бу бюh­тан­ла­ры­ны бе­ля бил­дир­миш­дир:

"Уша­ьы эю­тц­рцб юз адам­ла­ры­нын йа­ны­на эял­ди. Он­лар де­ди­ляр: "Ей Мяр­йям! Сян чох чир­кин бир иш эюр­дцн! Ей Ща­ру­нун ба­ъы­сы! Атан пис ки­ши, анан да зи­на­кар де­йил­ди!"" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/27-28).

Шцб­hя­сиз ки, бу вя­зий­йят Щз.Мяр­йям цчцн Ал­лаh­дан эя­лян бир сы­наг­дыр. На­му­су­ну го­ру­йан, Ал­лаh­дан гор­хуб чя­ки­нян бир ин­сан ол­са да тай­фа­сы­нын бюh­тан­ла­ры­на мя­руз гал­мыш­ды. Яс­лин­дя hя­мин ин­сан­лар онун йцк­сяк ях­ла­гы­на вя шя­ряф­ли hя­йа­ты­на чох йа­хын­дан ша­hид ол­дуг­ла­ры hал­да йе­ня дя бу мю­ъц­зя­ни эюр­мяз­ли­йя вур­муш­ду­лар. Щз.Мяр­йям ися цс­тцн ях­ла­гы иля йе­ня Ал­ла­hа сы­ьын­мыш вя он­ла­рын бу бюh­тан­ла­ры­на гар­шы Ал­ла­hын ян эю­зял явяз ве­ря­ъя­йи­ни би­ля­ряк Она тя­вяк­кцл ет­миш­ди.

Щз.Мяр­йя­мин да­ныш­маг ору­ъу тут­ма­сы

Щз.Мяр­йям ба­шы­на эя­лян hяр hа­ди­ся­дя Ал­ла­hа цз тут­муш, кю­мя­йи, дяс­тя­йи ан­ъаг Ал­лаh­дан эюз­ля­миш­ди. Щяр дя­фя дя Ал­ла­hын дя­рин мяр­hя­мя­ти иля гар­шы­лаш­мыш­ды. Тай­фа­сы­нын она ат­ды­ьы бюh­тан­лар за­ма­ны да йе­ня Ряб­би­ми­зин ону бц­тцн бюh­тан­лар­дан ян эю­зял шя­кил­дя тя­ми­зя чы­ха­ра­ъа­ьы­ны бил­мя­йин ина­мы­ны йа­ша­мыш­ды. Щям­чи­нин Ал­лаh да Щз.Мяр­йя­мя: "Яэяр бир адам эю­ря­ъяк ол­сан, бе­ля де: "Мян Ряh­ман йо­лун­да оруъ (сц­кут ору­ъу) тут­ма­ьы ня­зир еля­ми­шям, она эю­ря дя бу эцн hеч кяс­ля да­ныш­ма­йа­ъа­ьам!"" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/26) шяк­лин­дя бил­ди­ря­ряк тай­фа­сы­нын гар­шы­сы­на чы­хан­да он­ла­ра "Ал­ла­hа сц­кут ору­ъу ня­зир ет­ди­йи­ни" сюй­ля­мя­си­ни вяhй ет­миш­ди.

Щз.Мяр­йям тай­фа­сы­нын йа­ны­на эе­дян­дя онун­ла да­ныш­маг ис­тя­йян вя бюh­тан атан ин­сан­ла­ра Ал­ла­hын да­hа яв­вял она Ъяб­ра­ил­ля "О, бе­шик­дя икян йа­ша дол­дуг­дан сон­ра ин­сан­лар­ла да­ны­ша­ъаг вя са­леh­ляр­дян­дир" ("Али-Им­ран" су­ря­си, 3/46) шяк­лин­дя мцж­дя­ля­ди­йи Щз.Иса­ны эюс­тяр­миш­дир.

Ал­лаh бу­нун­ла бю­йцк бир мю­ъц­зя­ни эер­чяк­ляш­дир­миш вя Щз.Иса­ны hя­ля бе­шик­дя ол­ду­ьу hал­да да­ныш­ды­ра­раг, Щз.Мяр­йя­мя чох бю­йцк кю­мяк ет­миш­ди. Ал­лаh тай­фа­сы­нын Щз.Мяр­йям­дян эюз­ля­ди­йи иза­hа­ты Щз.Иса­йа сюй­ля­дя­ряк, hям она аты­лан бюh­тан­лар­дан тя­ми­зя чы­хар­мыш, hям дя баш­га бир мю­ъц­зя иля Щз.Иса­нын ел­чи­ли­йи­ни Ис­ра­ил оьул­ла­ры­на мцж­дя­ля­миш­дир:

"Мяр­йям "Онун юзц иля да­ны­шын" де­йя уша­ьа иша­ря ет­ди. Он­лар: "Бе­шик­дя олан ушаг­ла не­ъя да­ны­шаг?" - де­ди­ляр. Ал­лаh­дан бир мю­ъц­зя ола­раг кюр­пя ди­ля эя­либ де­ди: "Мян hя­ги­гя­тян Ал­ла­hын гу­лу­йам. О, мя­ня ки­таб вер­ди, юзц­мц дя пей­ьям­бяр ет­ди. О, hа­ра­да олу­рам­са олум, мя­ни мц­ба­ряк ет­ди вя мя­ня ди­ри ол­дуг­ъа на­маз гы­лыб зя­кат вер­мя­йи тюв­си­йя бу­йур­ду. О, hям­чи­нин мя­ни ана­ма гар­шы ол­дуг­ъа ита­ят­кар ет­ди, зцлм­кар, аси еля­мя­ди! До­ьул­ду­ьум эцн дя, юля­ъя­йим эцн дя, ди­ри­ля­ъя­йим эцн дя мя­ня са­лам ол­сун!" Бу, их­ти­лаф­да ол­дуг­ла­ры Мяр­йям оь­лу Иса hаг­гын­да hагг сюз­дцр!" ("Мяр­йям" су­ря­си, 19/29-34).

Ал­ла­hын Щз.Иса­ны бе­шик­дя икян нит­ги­ни ачыб да­ныш­дыр­ма­сы Щз.Мяр­йя­мя гар­шы чир­кин бюh­тан­лар атан тай­фа­сын­да бю­йцк чаш­гын­лы­ьа ся­бяб ол­муш­ду. Бу hа­ди­ся иля бир­лик­дя Ал­ла­hын "Ис­мя­ти­ни го­ру­йа­н Мярйями дя йад ет. Биз Юз ру­hу­муз­дан она цфцр­дцк, ону вя оь­лу­ну алям­ля­ря бир мю­ъц­зя ет­дик" ("Ян­би­йа" су­ря­си, 21/91) айя­си иля бил­дир­ди­йи ки­ми, ики­си­нин дя Ал­ла­hын ин­сан­лар­дан цс­тцн ет­ди­йи шяхс­ляр ол­ма­сы ай­дын олур. Щз.Мяр­йя­мин ня гя­дяр йцк­сяк ях­ла­га ма­лик бир ин­сан ол­ма­сы, гц­рур­лу вя тя­миз шях­сий­йя­ти бе­шик­дя­ки кюр­пя­нин мю­ъц­зя­ли да­ны­шы­ьы иля ор­та­йа чых­мыш вя ин­кар­чы тай­фа­сы­нын hий­ля­ля­ри дя чох эю­зял бир шя­кил­дя пуч ол­муш­ду.

Ал­лаh "Мяр­йям оь­лу­ну вя ана­сы­ны бир мю­ъц­зя ет­дик. Он­ла­ры абад вя ахар су­лу уъа бир йер­дя йер­ляш­дир­дик" ("Му­ми­нун" су­ря­си, 24/50) айя­си иля бу hа­ди­ся­ляр­дян сон­ра Щз.Мяр­йя­мин вя Щз.Иса­нын hя­йа­ты­ны йе­ни­дян Ал­ла­hын мяр­hя­мя­ти ал­тын­да да­вам ет­дир­дик­ля­ри­ни бил­дир­миш­дир.

Ал­ла­hын Щз.Мяр­йя­мин ялей­hи­ня да­ны­шан­ла­ра вер­ди­йи ъа­ваб

Ис­раи­л о­ьул­ла­ры Ал­ла­hын эюс­тяр­ди­йи бу мю­ъц­зя­ляр­ля Щз.Мяр­йя­мин вя Щз.Иса­нын Ал­ла­hын цс­тцн ет­ди­йи ин­сан­лар ол­дуг­ла­ры­на ачыг-аш­кар ша­hид ол­муш­ду­лар. Ал­лаh он­ла­ра эюс­тя­ри­лян бу мю­ъц­зя­ли hа­ди­ся­йя бах­ма­йа­раг, йе­ня дя Щз.Мяр­йя­мя бюh­тан атан­лар цчцн бю­йцк бир язаб ола­ъа­ьы­ны бе­ля бил­дир­миш­дир:

"Он­лар hям дя кцфр ет­дик­ля­ри вя Мяр­йя­мя гар­шы бю­йцк бир бюh­тан де­дик­ля­ри... ся­бя­би иля он­ла­ра бе­ля ъя­за вер­дик" ("Ни­са" су­ря­си, 4/156-157).

Щз.Мяр­йя­мин йцк­сяк ях­ла­гы

Щз.Мяр­йям бц­тцн hя­йа­ты бо­йу эюс­тяр­ди­йи йцк­сяк ях­ла­гы иля бц­тцн мц­сял­ман га­дын­лар цчцн бир нц­му­ня ол­муш­дур. Ал­лаh Щз.Мяр­йя­мя дцн­йа­да мц­hцм бир мя­су­лий­йят вер­миш вя бу шя­ряф­ли вя­зи­фя цчцн ону Гу­ра­нын ифа­дя­си иля "эю­зял бир фи­дан" ки­ми йе­тиш­дир­миш­дир.

Ал­лаh ону Им­ран аи­ля­си ки­ми се­чил­миш, эцъ­лц вя ся­ми­ми ин­сан­ла­рын няс­лин­дян едя­ряк онун бу йцк­сяк ях­лаг­лы га­дын­лар тя­ря­фин­дян йе­тиш­ди­рил­мя­си­ни тя­мин ет­миш­дир. Бу­нун­ла йа­на­шы, Ал­лаh Щз.Зя­кя­рий­йя­нин тя­ли­ми иля Щз.Мяр­йя­ми йцк­сяк вя се­чи­лян бир пей­ьям­бя­рин ях­ла­гы иля ях­лаг­лан­дыр­мыш­дыр.


Ал­ла­hын мяр­hя­мя­ти иля ана­дан ол­ду­ьу ан­дан ети­ба­рян бу мц­гяд­дяс ин­сан­ла­рын тя­ли­ми иля шя­ряф­ля­нян Щз.Мяр­йям эцъ­лц бир иман вя йцк­сяк бир ях­лаг ся­вий­йя­си­ня уъал­мыш­дыр. Бу йет­кин­ли­йя ча­тан­дан сон­ра ися Ал­лаh мю­ъц­зя­ля­ри­ни эюс­тя­ря­ряк Щз.Мяр­йя­мин цзя­рин­дя­ки мяр­hя­мя­ти­ни, го­ру­йу­ъу­лу­ьу­ну вя ряh­мя­ти­ни йа­хын­дан эюр­мя­си­ни тя­мин ет­миш­дир. Щз.Мяр­йям иба­дят едяр­кян hя­ми­шя меh­раб­да йе­мя­ли няс­ня­ляр ол­ма­сы Ал­ла­hын она олан кю­мя­йи­нин вя ряh­мя­ти­нин аш­кар тя­за­hц­рц­дцр. Сон­ра Ал­лаh Щз.Мяр­йя­ми Ъяб­ра­ил иля эю­рцш­дц­ря­ряк она олан бу мяр­hя­мя­ти­ни Ъяб­раи­лин сюз­ля­ри иля дя бил­дир­миш­дир.

Щз.Мяр­йям hя­йа­ты­нын hяр дюв­рцн­дя Ал­ла­hа гар­шы эюс­тяр­ди­йи эю­зял ях­ла­гы иля Ал­ла­hа олан ичин­дян эя­лян баь­лы­лы­ьы­ны вя ся­да­гя­ти­ни ян эю­зял шя­кил­дя ор­та­йа гой­муш­дур. Ал­ла­hын им­та­hа­на чяк­ди­йи бц­тцн чя­тин hа­ди­ся­ляр­дя­ки ира­дя­си, тя­вяк­кц­лц, гейд-шярт­сиз тяс­ли­мий­йя­ти иля дя Ал­ла­hа ня гя­дяр кю­нцл­дян вя ся­ми­мий­йят­ля баь­лы ол­ду­ьу­ну ян эю­зял шя­кил­дя ифа­дя ет­миш­дир.

Щз.Мяр­йя­мин йа­ша­ды­ьы бц­тцн чя­тин ан­лар­да тяк­ба­шы­на ол­ма­сы онун цчцн бир сы­наг ол­муш­дур. Чцн­ки ин­сан­лар чя­тин­лик ан­ла­рын­да hя­ми­шя он­ла­ра кю­мяк едя­ъяк, дяс­тяк ола­ъаг, йол эюс­тя­ря­ъяк йол­да­ша даима еh­ти­йаъ hисс едир­ляр. Бу йол­даш ол­ма­йан­да ися бя­зи­ля­ри йал­ныз ол­дуг­ла­ры­на эю­ря зя­иф­лик вя кя­дяр hис­си­ня га­пы­лыр­лар. Щз.Мяр­йям­дя ися бе­ля бир hисс ол­ма­мыш­дыр. О, hяр ше­йи ан­ъаг Ал­лаh­дан эюз­ля­миш, ан­ъаг Она эц­вян­миш­дир.

Дяс­тя­йи, кю­мя­йи ан­ъаг Ал­лаh­дан ис­тя­миш­дир. Онун эюс­тя­ря­ъя­йи йо­ла та­бе ол­ма­ьын, Онун сю­зц­ня ита­ят ет­мя­йин она бяс едя­ъя­йи­ни бил­миш­дир.

Ян чя­тин анын­да бе­ля цмид­сиз­ли­йя, бяд­бин­ли­йя га­пыл­ма­мыш­дыр. Ба­шы­на эя­лян­ля­рин hа­мы­сы­ны Ал­ла­hын мцт­ляг хей­ря че­ви­ря­ъя­йи­ни, чя­тин­лик­ля­рин hяр би­ри­ни ян эю­зял шя­кил­дя ара­дан гал­ды­ра­ъа­ьы­ны би­ля­ряк кю­нцл­дян Ал­ла­hа тяс­лим ол­муш­дур. Щям­чи­нин Ал­лаh йа­ша­ды­ьы hяр чя­тин­лик­ля бир­лик­дя онун цчцн бир асан­лыг йа­рат­мыш­дыр. Ону hя­ми­шя кю­мя­йи вя ряh­мя­ти иля дяс­тяк­ля­миш вя гар­шы­сы­на чы­хан чя­тин­лик­ля­ри чох бю­йцк хе­йир­ля­ря вя эю­зял­лик­ля­ря че­вир­миш­дир.  

Бу­нун­ла йа­на­шы, гар­шы­лаш­ды­ьы hа­ди­ся­ля­ри не­ъя hялл едя би­ля­ъя­йи мя­ся­ля­син­дя hеч бир тяъ­рц­бя­си­нин ол­ма­ма­сы да Щз.Мяр­йям цчцн мц­hцм бир им­та­hан ся­бя­би ол­муш­дур. Ща­ми­ля га­лан­дан сон­ра тяк­ба­шы­на дцн­йа­йа ушаг эя­тир­мяк вя­зий­йя­ти­ня дцш­мцш­дцр. Бу мя­ся­ля­дя онун hеч бир тяъ­рц­бя­си йох иди. Ан­ъаг hя­йа­ты­нын hяр мя­ся­ля­син­дя ол­ду­ьу ки­ми бу мя­ся­ля­дя дя hеч бир йан­лыш­лы­ьа йол вер­мя­миш­дир. Чох эцъ­лц, ира­дя­ли вя гя­рар­лы шях­сий­йят ол­ду­ьу­ну эюс­тяр­миш вя Ал­ла­hын кю­мя­йи иля бц­тцн бун­ла­рын ян эю­зял шя­кил­дя юh­дя­син­дян эя­ля би­ля­ъя­йи­ни бил­мя­си­нин се­вин­ъи­ни вя ина­мы­ны йа­ша­мыш­дыр. Щям­чи­нин бу мя­ся­ля­дя дя Ал­лаh ону ола би­ля­ъяк ян эю­зял не­мят­ляр­ля дяс­тяк­ля­миш, иши­ни асан­лаш­дыр­мыш вя нц­ма­йиш ет­дир­ди­йи эцъ­лц ха­рак­те­ря эю­ря ону мц­вяф­фяг ет­миш­дир.

Щз.Мяр­йя­мин ях­ла­гын­да­кы цс­тцн­лц­йцн баш­га бир нц­му­ня­си ися онун цзя­ри­ня дц­шян чя­тин мя­су­лий­йя­ти йе­ри­ня йе­ти­ряр­кян йа­ша­ды­ьы сы­хын­ты­лар гар­шы­сын­да эю­зял бир сябр эюс­тя­ря бил­мя­си­дир. Щз.Мяр­йям чох мц­hцм вя шя­ряф­ли бир вя­зи­фя­ни йе­ри­ня йе­тир­миш­дир. Ан­ъаг бу цс­тцн вя шя­ряф­ли вя­зифянин тай­фа­сы тя­ря­фин­дян ла­зым ол­ду­ьу ки­ми ба­ша дц­шцл­мя­мя­си, ин­кар едян ъа­маа­тын она hаг­сыз йе­ря бюh­тан ат­ма­ла­ры Щз.Мяр­йям цчцн мц­hцм бир сябр вя сы­наг мя­ся­ля­си ол­муш­дур. Бе­ля бир ан­да да Ал­ла­hа олан ети­ма­дын­да сябр вя гя­рар­лы­лыг нц­ма­йиш ет­дир­миш­дир. Эцъ­лц, ира­дя­ли вя мюh­кям шях­сий­йя­ти­ни hеч бир шя­кил­дя эц­зяш­тя эет­мя­миш­дир. Щяр hа­ди­ся­нин Ал­ла­hын ня­за­ря­тин­дя ол­ду­ьу­ну вя Ал­ла­hын да ону бц­тцн бу бюh­тан­лар­дан ян эю­зял шя­кил­дя тя­ми­зя чы­ха­ра­ъа­ьы­ны би­ля­ряк бу hа­ди­ся­ля­ря вя ин­сан­ла­рын ъа­hил дав­ра­ныш­ла­ры­на гар­шы чох эю­зял бир сябр­ля дюзмцшдцр.

Баш ве­рян бу hа­ди­ся­ляр сы­ра­сын­да диг­гя­ти ъялб едян баш­га бир мя­гам ися Щз.Мяр­йя­мин ин­сан­ла­рын ра­зы га­лыб-гал­ма­ма­сы мя­ся­ля­син­дян та­ма­ми­ля узаг ол­ма­сы­дыр. Тя­миз бир иман­ла Ал­ла­hа тяс­лим ол­муш­дур. Бу­на эю­ря дя ин­сан­ла­рын ъцр­бя­ъцр йо­зум­ла­рын­дан, гы­на­ма­ла­рын­дан hеч бир шя­кил­дя тя­сир­лян­мя­миш­дир. Ся­ми­ми има­ны­на вя их­ла­сы­на эю­ря он­дан ют­рц ясл мц­hцм олан Ал­ла­hын ра­зы­лы­ьы­ны га­зан­маг цчцн hя­ря­кят едя бил­мя­си­дир.

Эю­рцн­дц­йц ки­ми, Щз.Мяр­йям hяр ишин­дя hя­ми­шя ся­ми­ми ола­раг Ал­ла­hа цз тут­муш, има­нын­да­кы вя Ал­ла­hа олан тяс­ли­мий­йя­тин­дя­ки бу ся­ми­мий­йят ня­ти­ъя­син­дя дя hяр за­ман Ал­ла­hын ряh­мя­ти иля гар­шы­лаш­мыш­дыр.

Йад­дан чы­ха­рыл­ма­ма­лы­дыр ки, эю­зял ях­ла­гы баш­га­ла­ры­на ба­ша сал­ма­ьын ики йо­лу вар. Ин­сан бя­зян эю­зял ях­ла­гы юз сюз­ля­ри иля, бя­зян дя бц­тцн бун­ла­ры ин­сан­лар цчцн эю­зял бир нц­му­ня ола­ъаг дав­ра­ныш­ла­ры иля ан­ла­дыр. Бу ики йол ара­сын­да ян мяг­бу­лу вя ян тя­сир­ли ола­ны ин­са­нын дав­ра­ныш­ла­ры иля ет­ди­йи тяб­лиь­дир. Чцн­ки бу ян ся­ми­ми ола­ны­дыр. Тяг­лид ет­мяк мцм­кцн де­йил. Ан­ъаг има­нын цряк­дя ся­ми­ми ола­раг йа­шан­ма­сы, ин­са­нын инан­дыг­ла­ры­ны ян ся­ми­ми шя­кил­дя hя­йа­та ке­чи­риб дав­ра­ныш­ла­рын­да якс ет­дир­мя­си иля мцм­кцн­дцр.

Щз.Мяр­йям бу йцк­сяк ях­ла­гы эюс­тя­ря бил­миш­дир. Има­ны, дав­ра­ныш­ла­ры вя ях­ла­гы иля бц­тцн ин­сан­лар цчцн мц­hцм бир нц­му­ня вя тяб­лиь вя­си­ля­си ол­муш­дур. Онун ин­сан­ла­ра олан бу ся­ми­ми тяб­ли­ьи Ал­ла­hын ис­тя­йи иля ян эю­зял шя­кил­дя явя­зи­ни эю­рцр, иман едян­ля­рин иман­да дя­рин­ля­шиб Щз.Мяр­йя­мин нц­му­ня­ви ях­ла­гы­ны йа­ша­ма­ла­ры вя Щз.Мяр­йям ха­рак­те­ри­ни га­зан­ма­ла­ры цчцн мц­hцм бир ся­бя­бя чев­ри­лир.