НЦМУНЯВИ МЦСЯЛМАН ГАДЫН:
ЩЗ.МЯРЙЯМ
Щз.Мярйямин йашадыьы ъямиййятин хцсусиййятляри
Аллаhын Щз.Исаны дцнйайа эятирмяк вязифяси иля шяряфляндирдийи Щз.Мярйям тарихи мянбяляря эюря, тяхминян 2000 ил яввял йашайыб. О, Аллаhын дцнйада вя ахирятдя сечдийи гадынлардан биридир.
Щз.Мярйям тарихи мянбяляря эюря, hямин дюврдя Рома императорлуьунун hакимиййяти алтында олан Фялястин торпагларында анадан олмушдур. Йяhуди ъямиййяти ичярисиндя вя hямин нясилдян бири олараг дцнйайа эялмишдир.
Щямин дюврдя Рома императорлуьунда эениш йайылан дин ися бцтпярястлик иди. Аллаhын Гуранда билдирдийи кими, бир вахтлар "бцтцн алямлярдян цстцн тутулмуш" ("Бягяря" суряси, 2/47) бир тайфа олан йяhудиляр ися юзляриндян уйдурдуглары бязи хурафатларла бцтпярястлийя (тясвирчилийя, шякилчилийя) цз тутмуш, Аллаhын онлар цчцн сечиб бяйяндийи динляри тяhриф етмишдиляр. Аллаhын ямрляриня цсйан етмиш вя онлара бяхш етдийи немятляря гаршы шцкцр етмямишдиляр. Бязиляри ися няфсляринин хошуна эялмяйян ямрлярля эялдийи цчцн Аллаhын онлара бир ряhмят олараг эюндярдийи пейьямбярляри юлдцряъяк сявиййядя йолларындан азмышдылар. Гуранда Исраил оьулларынын бу азьын hярякятляри беля билдирилир: "Биз Исраил оьулларындан яhд алмыш, онлара пейьямбярляр эюндярмишдик. Щяр дяфя бир пейьямбяр онларын йанына црякляриня йатмайан бир hюкмля эялдикдя бир гисмини йаланчы hесаб едяр, бир гисмини дя юлдцрярдиляр" ("Маидя" суряси, 5/70).
Щз.Мярйям бцтцн бу гарышыглыгларын hюкм сцрдцйц вя йяhудилярин бцтцн цмидлярини чохдан эюзлядикляри Мясиhин (Хиласкарын) эялишиня баьладыьы бир дюврдя дцнйайа эялмишдир. Аллаh Исраил оьулларынын бцтцн интизарынын ясас мяркязини тяшкил етмясиндян тамамиля хябярсиз олан Щз.Мярйями бу мцгяддяс вязифя цчцн хцсуси олараг сечмиш вя йетишдирмишдир. Аллаh "Онун ады Мярйям оьлу Иса ял-Мясиhдир ки, дцнйада вя ахирятдя шаны уъа вя йахын оланлардандыр. Вя салеhлярдяндир..." ("Али-Имран" суряси, 3/45-46) сюзляри иля тярифлядийи Щз.Исаны дцнйайа эятирмяк вязифясини Щз.Мярйямя вермишдир.
Щз.Мярйям Аллаhын сечдийи бир инсан олараг бу инсанларын батил вя ъаhил инанълары арасында эюзял яхлагы, hагг дини тямсил етмишдир.
Аллаh Щз.Мярйямин hяйаты иля баьлы онун аилясиндян, анадан олмасындан, Щз.Исаны дцнйайа эятирмясиндян, йашадыьы ъямиййятин бюhтанларына туш эялмясиндян тутмуш нцмайиш етдирдийи йцксяк яхлаг хцсусиййятляриня гядяр бир чох мясяляляри бизя Гуранда билдирир.
Аллаhын алямлярдян цстцн тутдуьу Имран аиляси
Аллаh Гуранын "Аллаh Адями, Нуhу, Ибраhим ювладыны вя Имран аилясини алямляр цзяриндя сечилмиш етди. Онлар бири диэяриндян тюрямиш бир нясил идиляр..." ("Али-Имран" суряси, 3/33-34) айяляри иля Имран аилясинин Щз.Адям, Щз.Нуh вя Ибраhим аиляси иля ейни нясилдян эялдиклярини вя алямляр цзяриндя сечилмиш инсанлар олдугларыны билдирир. Щз.Мярйям дя бу нясилдян - сечилмиш Имран аилясиндян эялир.
Имран аиляси Аллаhа сямими бир црякля иман эятирян, бцтцн ишляриндя Она цз тутан вя Аллаhын гойдуьу гайда-ганунлара риайят едян бир аиля иди.
Щз.Мярйямин дцнйайа эялмяси
Иман йийяси бир гадын олан Имранын ханымы Щз.Мярйямя hамиля галдыьыны юйрянян заман дярhал Аллаhа дуа етмиш, Онун шяниня тярифляр демиш вя доьаъаьы ушаьы Аллаhа нязир етдийини сюйлямишди. Бир гыз доьдуьуну эюряндя ися она "абидя", йяни "hямишя Аллаhа ибадят едян" мянасына уйьун эялян Мярйям адыны гоймушду. Аллаh Гуранда Имранын ханымынын бу дуасыны бизя беля хябяр верир:
"Имранын зювъясинин: "Ей Ряббим, бятнимдякини сяня (азад) хидмяткар олмаг цчцн нязир едирям. Мяндян гябул ет! Ялбяття, Сян ешидянсян, билянсян!" - дедийини хатырла! Ону доьдуьу заман: "Ей Ряббим! Мян гыз доьдум" - сюйляди. Щалбуки Аллаh онун ня доьдуьуну вя оьланын гыз кими олмадыьыны йахшы билирди. "Мян онун адыны Мярйям гойдум, ону вя онун няслини мялун шейтандан Сяня тапшырырам" - деди" ("Али-Имран" суряси, 3/35-36).
Аллаh Щз.Мярйямин анасынын ону "бятниндякини (азад) хидмяткар олмаг цчцн Аллаhа нязир етдийи"ни билдирир. Бу ифадянин яряб дилиндяки ясл мятниндя гейд едилян "муhаррярян" кялмяси "анъаг ахирят ишляри иля мяшьул олан, дцнйа иля ялагяси олмайан, hямишя Аллаhа ибадят едян, Аллаhын мябядинин хидмяткары, сямими олараг ибадят едян, ибадятиндя дцнйа мягсяди олмайан инсан" мяналарына уйьун эялир.1
Щягиги мянада мцстягиллик инсанын анъаг Аллаhа гуллуг едиб Она тяслим олмасы, варлыглара вя йа бир чох дяйярляря гуллуг етмякдян тамамиля азад олмасы иля ялдя едиля биляр. Имранын ханымы да Щз.Мярйями hяр ъцр асылылыгдан азад олуб Аллаhа нязир етдийини сюйляйяряк, Аллаhа дуа едяряк онун анъаг Аллаhа гуллуг едян, инсанларын разылыьыны газанмаг мягсядиндян тамамиля узаглашмыш бир инсан олмасыны арзу етмишди.
Щз.Мярйям дцнйайа эялян заман анасынын давранышы йеня Аллаhы разы салмаг мягсяди эцдмцшдц. Дярhал Аллаhа цз тутмуш, hям Щз.Мярйями, hям дя онун няслини шейтанын шяриндян горумасы цчцн Аллаhа сямимиййятля дуа етмишди.
Аллаh Имранын ханымынын бу сямими дуасыны гябул етмиш вя "Беля олдугда Рябби йахшы гябул етди, ону эюзял бир фидан кими бюйцтдц..." ("Али-Имран" суряси, 3/37) айяси иля билдирдийи кими, Щз.Мярйями ян эюзял шякилдя йетишдирмиш, ону йцксяк бир яхлагла тярбийяляндирмишди.
Щз.Мярйямин анасынын Аллаhа олан бу сямими иманы hяр ишиндя юзцня анъаг Аллаhы вякил сечмяси, кюмяйи, немяти hямишя Аллаhдан истямяси, Она ихласла вя дярин бир тяслимиййятля баьланмасы бцтцн иман эятирянляр цчцн цзяриндя дцшцнцлмяси лазым олан чох мцhцм бир юрнякдир.
Аллаhын Щз.Зякяриййяни Щз.Мярйями йетишдирмякля вязифяляндирмяси
Щз.Зякяриййя Аллаhын hидайят вердийи, салеhлярдян етдийи, алямлярдян цстцн тутдуьу вя доьру йола истигамятляндирдийи пейьямбярлярдяндир. Аллаh Гуранда Щз.Зякяриййядян тярифля бяhс етмиш, онун Аллаhа олан баьлылыьына, тягвасына вя эюзял яхлагына диггят йюнялтмишдир: "Зякяриййяни, Йяhйаны, Исаны, Илйасы да hидайятя чатдырдыг. Онларын hамысы ямялисалеhлярдян иди. Биз hямчинин Исмайылы, Ялйясяйи, Йуниси вя Луту да hидайятя чатдырдыг вя онлары алямлярдян цстцн тутдуг. Биз онларын аталарындан, нясилляриндян вя гардашларындан да бир гисмини hидайятя чатдырдыг, онлары сечдик вя дцз йола йюнялтдик" ("Янам" суряси, 6/85-87).
Аллаh "Али-Имран" сурясинин 37-ъи айяси иля Щз.Мярйямин йетишдирилмясинин мясулиййятини Щз.Зякяриййянин цзяриня гойдуьуну билдирмишдир.
Щз.Зякяриййя Щз.Мярйямля йахындан марагланмыш, онун hяйатындакы мюъцзяви hадисяляря шяхсян шаhид олмуш вя онун башга инсанлардан цстцн тутулмуш бир инсан олдуьуну дярк етмишдир. Щз.Зякяриййя Щз.Мярйямин башына эялян бязи hадисяляря, Аллаhын ону мярhямяти иля дястяклядийиня вя ону мцхтялиф васитялярля Юз дярэаhындан немятляндирдийиня шаhид олмушдур. Аллаh бу hадисялярдян бирини "Али-Имран" сурясиндя бизя бу ъцр билдирмишдир: "...Зякяриййяйя тапшырды. Зякяриййя hяр дяфя ибадят етдийи меhраба эирдикдя онун йанында бир рузи олдуьуну эюрярди: "Йа Мярйям, бунлар сянин цчцн hарадандыр?" дедикдя о: "Аллаh тяряфиндяндир!" дейя ъаваб верярди. Щягигятян Аллаh истядийи шяхся hядсиз рузи веряр!" ("Али-Имран" суряси, 3/37).
Щз.Мярйям Щз.Зякяриййянин бу суалына вердийи ъавабла Аллаhын онун цзяриндяки немят вя мярhямятини диля эятирмишди.
Аллаh Щз.Мярйями бцтцн алямлярин гадынларындан цстцн тутмушдур
Щз.Мярйям hяйатынын hяр анында, етдийи hяр ишиндя Аллаhа цз тутан, Аллаhын адыны уъалдан, Ряббимизя црякдян баьлы олан сямими бир мюминдир. Аллаh Имран аилясини алямлярдян цстцн тутдуьу кими бу аиляйя мянсуб олан Щз.Мярйями дя сечмиш, ону ян эюзял шякилдя йетишдиряряк бцтцн писликлярдян горумуш вя ону алямлярин гадынларындан цстцн етмишдир. Аллаh Гуранда Щз.Мярйямин бу цстцнлцйцнц беля билдирир: "Хатырла ки, бир заманлар мялякляр беля демишдиляр: "Йа Мярйям, hягигятян Аллаh сяни сечмиш, тямизлямиш, алямлярин гадынларындан цстцн тутмушдур. Йа Мярйям, юз Ряббиня итаят ет, сяъдяйя гапан вя рцку едянлярля бирликдя рцку ет!"" ("Али-Имран" суряси, 3/42-43).
Аллаh Щз.Мярйямин намусуну мцсялманлара нцмуня эюстярмишдир
Аиляси кими Щз.Мярйям дя йашадыьы ъямиййятдя Аллаhа олан баьлылыьы, сямимиййяти иля танынан бир инсан иди. Аллаh онун Юзцня "кюнцлдян баьлы оланлардан" олдуьуну билдирир.
Щз.Мярйямин ятрафындакы инсанлар арасында бялли олан башга бир хцсусиййяти ися намусуну горумасыдыр. Аллаh Щз. Мярйямин бу цстцн яхлагыны Гуранда беля хябяр верир: "Щямчинин намусуну мюhкям горуйуб сахламыш Имранын гызы Мярйями дя мисал чякди. Биз либасынын йахасындан она Юз руhумуздан цфцрдцк. Мярйям Ряббинин сюзлярини, китабларыны тясдиг етди вя итаят едянлярдян олду" ("Тяhрим" суряси, 66/12).
"Исмятини горуйаны да йад ет! Биз Юз руhумуздан она цфцрдцк, ону вя оьлуну алямляря бир мюъцзя етдик" ("Янбийа" суряси, 21/91).
Щз.Мярйямин Ъябраилля эюрцшмяси
Щз.Зякяриййянин дя шаhид олдуьу кими, Аллаh Щз.Мярйямин hяйатынын мцхтялиф дюврляриндя чохлу мюъцзяли hадисяляр йаратмышдыр. Бунлардан бири дя Щз.Мярйямин Ъябраилля эюрцшмяси олмушдур. Щз.Мярйям hяйатынын мцяййян бир дюврцндян сонра йашадыьы ъямиййятдян вя аилясиндян айрылараг шярг тяряфиндя бир йеря чякилмишди. Ъябраилля эюрцшмяси дя бу дюврдя hямин йердя баш вермишдир. Аллаh Гуранда Ъябраилин Щз.Мярйямин гаршысына "камил бир инсан" гийафясиндя чыхдыьыны билдирмишдир: "Китабда Мярйями дя йад ет. О заман о, аилясиндян айрылыб шярг тяряфиндя бир йеря чякилмишди. Вя аиля цзвляриндян эизлянмяк цчцн пярдя тутмушду. Биз Юз руhумузу (Ъябраили) йанына эюндярдик. Она камил бир инсан гийафясиндя эюрцндц" ("Мярйям" суряси, 19/16-17).
Щз.Мярйям гаршысындакы инсанын Ъябраил олдуьуну билмядийи вя танымадыьы бир няфярля гаршылашдыьы цчцн дярhал Аллаhа сыьынмыш вя "Мян сяндян Ряhмана пянаh апарырам. Яэяр мцттягисянся, мяня тохунма!" ("Мярйям" суряси, 19/18) сюзляри иля юзцнцн Аллаhдан горхан, иман эятирян бир мюмин олдуьуну ифадя етмишдир. Дедийи бу сюзляр Щз.Мярйямин эцълц Аллаh горхусуну, намусуна олан баьлылыьыны вя ня гядяр тягва саhиби бир инсан олдуьуну ачыг-ашкар ортайа гойур.
Щз.Мярйям бу сюзляри иля йалныз юзцнцн Аллаhдан чякинян бир инсан олдуьуну ифадя етмякля кифайятлянмямиш, "яэяр мцттягисянся, мяня тохунма" сюзляри иля ейни заманда гаршысындакы инсаны да Аллаhдан горхуб чякинмяйя сяслямишдир.
Ъябраил ися онун бу сюзляринин цстцндян "...Мян сяня анъаг тямиз бир оьлан баьышламаг цчцн Ряббинин елчисийям!" ("Мярйям" суряси, 19/19) дейяряк Щз.Мярйямя юзцнц танытмышдыр. Юзцнцн Аллаhын бир елчиси олдуьуну вя она Аллаhдан бир мцждя иля эялдийини билдирмиш вя беля буйурмушдур:
"Мялякляр дедиляр: "Йа Мярйям! Щягигятян Аллаh Юз тяряфиндян бир кялмя иля сяня мцждя верир. Онун ады Мярйям оьлу Иса ял-Мясиhдир ки, дцнйада вя ахирятдя шяни уъа вя Аллаhа йахын оланлардандыр" ("Али-Имран" суряси, 3/45).
Щз.Мярйям ися "Мяним неъя оьлум ола биляр ки, мяня индийядяк бир инсан яли беля тохунмамышдыр. Мян азьын, утанмаз (зинакар) да дейилям!" ("Мярйям" суряси, 19/20) сюзляри иля Ъябраиля она бир инсанын тохунмадыьы hалда ушаьынын неъя ола биляъяйини сорушмушдур. Ъябраил Аллаhын эцъцнцн hяр шейя йетяъяйини, бир шейя анъаг "Ол" демяси иля онун дярhал олаъаьыны билдирмишдир:
"Ей Ряббим! Мяня бир инсан яли тохунмадыьы hалда неъя ушаьым ола биляр" - дедикдя буйурду: "Елядир, Аллаh истядийини йарадыр. О, бир ишин ямяля эялмясини гярара алдыгда она анъаг "Ол!" - дейяр, о да (дярhал) олар" ("Али-Имран" суряси, 3/47). "Деди: "Елядир, лакин Ряббин буйурду ки, бу, Мяним цчцн асандыр. Биз ону инсанлар цчцн бир мюъцзя, дярэаhымыздан олан бир мярhямят кими едяъяйик. Бу, язялдян тягдир олунмуш бир hюкмдцр!" Артыг hамиля олду вя онунла бирликдя узаг бир йеря чякилди" ("Мярйям" суряси, 19/21-22).
Щз.Мярйям она hеч бир инсан ялинин дяймядийи hалда Аллаhын истямяси иля Щз.Исайа hамиля галмышдыр. Онун hамилялийи дцнйадакы сябяблярдян асылы олмадан баш вермишдир. Бу hамилялик дя Щз.Исанын мюъцзяляриндян бири олмушдур.
Щз.Мярйямин кимсясиз бир йеря чякилмяси
Аллаh Гуранын "Артыг hамиля олду вя онунла бирликдя узаг бир йеря чякилди" ("Мярйям" суряси, 19/22) айяси иля Щз.Мярйямин Аллаhын истяйи иля hамиля галмасындан сонра hеч кимин олмадыьы узаг бир йеря чякилдийини билдирир.
Аллаh Щз.Мярйями hяйатынын hяр анында олдуьу кими, бу дюврдя дя Юз мярhямяти вя hимайяси иля дястяклямишдир. Щз.Мярйямя hамилялик дюврц бойунъа психи вя физики йюндян еhтийаъ дуйдуьу hяр ъцр имканы йаратмышдыр.
Шцбhясиз, Щз.Мярйямин hамилялийинин баш вердийи бу дюврц hеч кимин олмадыьы узаг бир йердя кечирмясинин бир чох hикмяти вар. Аллаh бунунла Щз.Мярйями онун башына эялмиш бу мюъцзяли дуруму дярк едя билмяйяъяк инсанларын нараhатлыг доьураъаг давранышларындан узаг тутмушдур. Онун бу дюврц ян раhат вя ян асан шякилдя кечирмясини тямин етмишдир. Сонра ися онун бу вязиййятини инсанлара башга бир мюъцзяли hадися иля ачыглайараг, Щз.Мярйямин она атылаъаг бцтцн бюhтанлардан ян эюзял шякилдя тямиз чыхмасыны тямин етмишдир.
Щз.Исанын доьулушу вя Аллаhын Щз.Мярйямя олан кюмяйи
Аллаh Щз.Мярйям hамиля оларкян она hяр ъцр кюмяк етмишдир. Чох йахшы нязарят тяляб едян вя hяйат цчцн риск олан доьуш просеси яснасында тибби лявазиматлары, тяърцбяли кюмякчиси олмайан бир инсанын бу ишин юhдясиндян тякбашына эяля билмяси чох чятиндир. Буна бахмайараг бу мясялядя hеч бир тяърцбяси олмайан Щз.Мярйям Аллаhа олан баьлылыьы вя инамы иля бу чятин иши тякбашына баъармышдыр. Шиддятли доьуш санъылары ичиндя бир хурма аьаъына тяряф эедяркян Аллаh она вяhйля кюмяк етмишдир. Аллаh она кядярлянмямясини, алт йанында бир су архы ахытдыьыны вяhй етмишдир. Аллаh hяля тязя дяймиш хурмаларын тюкцлмяси цчцн хурма будаьыны юзцня тяряф салламасыны, йейиб-ичмясини вя эюзцнцн айдын олмасыны буйурмушдур. Эюрцндцйц кими, Аллаh еhтийаъ дуйдуьу hяр бир мясялядя йериня йетирилмяси лазым эялян hяр шейи билдиряряк, Щз.Мярйямя кюмяк етмиш вя доьушу бу чятин шяртляр дахилиндя ян йахшы шякилдя hяйата кечирмясини тямин етмишдир. Аллаh Гуранда Щз.Мярйямин бу вязиййятини бизя беля билдирир: "Доьуш санъысы ону бир хурма аьаъынын эювдясиня сюйкянмяйя мяъбур етди. Деди: "Каш ки, мян бундан яввял юлцб гуртарайдым вя йа тамамиля унудулуб эетмиш олайдым!" Дярhал (хурма аьаъынын) алт тяряфиндян она беля бир нида эялди: "Кядярлянмя, Ряббин сянин цчцн алтындан бир ирмаг ахытды. Хурма аьаъыны юзцня тяряф силкяля, цстцня тязя йетишмиш хурма тюкцлсцн! Йе-ич, эюзцн айдын олсун. Яэяр бир адам эюряъяк олсан, беля де: "Мян Ряhман йолунда оруъ тутмаьы нязир елямишям, она эюря дя бу эцн hеч кясля данышмайаъаьам!"" ("Мярйям" суряси, 19/23-26).
Аллаhын Щз.Мярйямин цзяриндяки ряhмят вя hимайяси, hяйатынын hяр мярhялясиндя олдуьу кими, бу hадисядя дя айдын шякилдя эюрцнцр. Бунунла йанашы, Аллаhын Щз.Мярйямя "кядярлянмямясини", "хурма йемясини" билдирмясинин вя онун йанында бир су архы ахытмасынын бир чох hикмятляри вар. Бцтцн бу айяляр юзцндя доьушу асанлашдыран чохлу ишаряляри еhтива едир. Аллаhын Щз.Мярйямин доьушуну асанлашдырмаг цчцн тягдим етдийи бу немятлярин хцсусиля дя hамиля олан вя ушаг дцнйайа эятирян гадынлар цчцн яhямиййяти вя файдасы бу эцн елми ъяhятдян дя мялумдур. Бунлардан бязилярини бу ардыъыллыгла гейд едя билярик.
Аллаhын Щз.Мярйямя кядярлянмямясини билдирмяси
Яввялки сятирлярдя дя гейд едилдийи кими, Щз.Мярйям hамиля олдуьу вахт аилясиндян вя йашадыьы ъямиййятдян айрылараг Шярг тяряфдя кимсясиз бир йердя йерляшмишди. Ушаьы дцнйайа эятиряня гядяр дя hямин йердя галмышды. Щз.Мярйям бу ъцр hамилялик дюврцнц Аллаhын йаратдыьы бу мюъцзяни дярк едя билмяйяъяк инсанлардан узаглашараг психоложи бахымындан раhат бир шяраитдя кечирмишди.
Аллаh бу дюврдя дя Щз.Мярйямя дястяк олмуш, йардымы вя мярhямяти иля ону мцждялямиш вя кядярлянмямясини билдирмишдир. Шцбhясиз ки, Щз.Мярйямин кимсясиз бир йеря чякилмясиндя олдуьу кими, Аллаhын бу ямринин дя бир чох hикмятляри вардыр. Кядярлянмямяк hяр шейдян яввял мюмин яхлагынын бир тязаhцрцдцр. Иман саhиби олан бир инсан hансы чятинликля гаршылашса да Аллаhа эцвянмяли вя Аллаhын она мцтляг кюмяк едяъяйинин раhатлыьыны йашамалыдыр.
Бу, бцтцн мюминлярин нцмайиш етдирмяли олдуьу бир яхлагдыр. Анъаг бунунла йанашы, инди мцасир тябабятин ялдя етдийи мялуматлара баханда hамиля олан вя йа тязяъя ушаьы олмуш гадынларын кядярлянмямясинин, hяйяъандан узаг бир овгат ичиндя олмасынын сон дяряъя яhямиййятли олдуьу эюрцнцр.
Аллаh Гуранда Щз.Мярйямя йейиб-ичмясини вя "эюзцнцн айдын олмасыны" хябяр вермишдир. Бундан башга, айялярдя кядярлянмякдян узаглашыб она мцждялянян немятин севинъини йашамасы да билдирилмишдир.
Аллаhын Щз.Мярйямя хурма йемясини билдирмяси
Аллаh Щз.Мярйямя "хурма аьаъыны силкяляйяряк тязя йетишмиш хурма" йемясини билдирмишдир. Хурма hазырда да hям гида, hям дя дярман кими нязярдя тутулан бир мейвядир. Эцнцмцздя ялдя едилян мялуматлар хурманын инсан вцъудунун саьлам вя эцмраh гала билмяси цчцн юзцндя hяйати яhямиййяти олан 10-дан артыг елементи бирляшдирдийини ортайа чыхарыр.
 
|
Хурмада инсан бядяниня бол мигдарда hярякят енержиси верян, ону hярарятля тямин едян, асан hязм олунан шякяр мювъуддур. Щям дя бу шякяр ганда шякяри сцрятля йцксялдян глцкоза дейил, мейвя шякяри, йяни фруктозадыр. Хурма hям енержи верир, hям дя язялялярин вя синирлярин инкишафыны тямин едир. Калори дяйяри чох йцксяк олдуьу цчцн хястяликдян зяифлямиш, эцъдян дцшмцш, йахуд да йорьун оланлара чох файда верир. Хурманын 100 грамында 1,5 грам протеин, 50 грам карбоhидрат мювъуддур. Калори дяйяри ися 225 килокалоридир. Тязя дяймиш хурмада 60-65 фаиз шякяр, 2 фаиз дя протеин вар.
Мцасир тябабятин кяшфляриня эюря, хурма хцсусиля дя йениъя кюрпя дцнйайа эятирян заhы гадынлар цчцн чох файдалыдыр. Щякимляр hамиля гадынлара кюрпялярини дцнйайа эятирян эцн мейвя шякярли гида верилмясинин ваъиблийини билдирирляр. Бурада ясас мягсяд ананын зяифляйян бядяниня hям енержи, эцъ вя hярякят вермяк, hям дя йени доьулмуш кюрпяйя лазым олан сцдцн ямяля эяля билмяси цчцн сцд hормонларыны hярякятя эятирмяк, ана сцдцнц чохалтмагдыр.
Бу мялуматлар Аллаhын Щз.Мярйямя hям юзцня енержи вя эцъ веряъяк, hям дя ушаьын йеэаня гидасы олан сцдцн ямяля эялмясини тямин едяъяк хурмадан йемясини билдирмясиндяки бязи hикмятляри ортайа гойур. Бурада цзяриндя дцшцнцлмяси лазым олан hикмятлярдян бири дя Аллаhын Щз.Мярйямя хурма иля бирликдя бир су архы чыхармасы вя она йейиб-ичмясини билдирмясидир. Мцасир дюврцн алимляри юзцндя бир инсанын еhтийаъ hисс едя биляъяйи бцтцн елементляри бирляшдирдийи цчцн онун анъаг хурма вя су иля узун илляр йашайа биляъяйини билдирирляр.2
Бу мювзуда танынмыш мцтяхяссислярдян бири олан В.Щ.В.Доусан ися бир хурма вя бир стякан сцдцн бир инсанын эцндялик гида еhтийаъыны юдямяйя кифайят едяъяйини гейд едир.3
Хурманын тяркибиндя чох мцхтялиф витамин вя минераллар вардыр. Лиф, йаь вя протеинляр бахымындан да чох зянэиндир. Хурмада содиум, калиум, калсиум, магнезиум, фибрин, дямир, кцкцрд, фосфор вя хлор да мювъуддур. Хурма бунлардан башга юзцндя А витаминини, бетакаротен, Б1, Б2, Б3 вя Б6 витаминлярини дя бирляшдирир. Хурмада мювъуд олан витамин вя минералларын hамиляликдяки файдаларындан бязилярини беля сыралайа билярик:
Хурманын гидаландырыъы нисбятинин эцъц еhтива етдийи уйьун минералларын таразлыьындан гайнагланыр. Щамилялик дюврцндя мейдана эялян узунмцддятли црякбуланмасы вя физики реаксийалар сябябиндян калиум чатышмазлыьы ортайа чыхыр. Беля олан тягдирдя дя гадынын организми ялавя калиумла тямин едилмялидир. Хурмада бол мигдарда мювъуд олан калиум бу бахымдан мцhцм яhямиййятя малик олдуьу кими, бядяндяки су таразлыьынын горунмасына да чох мцсбят тясир эюстярир.
Тяркибиндяки дямир гырмызы ган hцъейряляриндя мювъуд олан hемоглобин синтезиня нязарят едир вя бу да hамиляликдя ган чатышмазлыьынын гаршысынын алынмасыны вя кюрпянин инкишафы цчцн hяйати яhямиййят кясб едян гандакы RBC таразлыьынын уйьун hала эялмясини тямин едир. Тяркибиндя чохлу дямир олдуьу цчцн бир инсан эцндя 15 ядяд хурма йейяряк бядянинин дямиря олан еhтийаъыны тямин едя биляр вя дямир чатышмазлыьындан ямяля эялян нараhатчылыгдан да хилас олар.
Хурмада мювъуд олан калсиум вя фосфат ися скелетин йараныб формалашмасы вя бядянин сцмцк гурулушунун инкишафы цчцн чох мцhцм елементлярдир. Хурма тяркибиндяки бол фосфор, калсиум, дямир вя гида маддяляри иля бядяни ганазлыьындан вя сцмцк зяифлийиндян горуйур вя бу хястяликлярин азалдылмасына кюмяк едир.
Алимляр хурманын эярэинлийи вя hяйяъаны арадан галдырмаг габилиййятиня дя диггят чякирляр. Беркли Университети мцтяхяссисляринин апардыьы тядгигатлар синирляри эцъляндирян Б6 витамининин вя магнезиум минералынын хурмада йцксяк мигдарда олдуьуну эюстярмишдир. Синир витамини адландырылан Б6 иля язялялярин ишлямясиндя мцhцм рол ойнайан магнезиум хурмада бол мигдардадыр. Хурманын тяркибиндяки магнезиум да бюйрякляр цчцн сон дяряъя яhямиййятлидир. Бир инсан эцндя 2-3 дяня хурма йейяряк бядянинин магнезиума еhтийаъыны юдяйя биляр.4
Бунларла йанашы, хурмада гадынларын hамилялик заманы гябул етмяси лазым эялян бир Б витамини олан фол туршусу да мювъуддур. Фол туршусу (Б9) бядяндя йени ган hцъейряляринин ямяля эялмясиндя вя hцъейрялярин йениляшмясиндя мцhцм вязифяляри йериня йетирян бир витаминдир. Буна эюря дя hамиляликдя фол туршусуна олан еhтийаъ юзцнц бцрузя веряъяк дяряъядя артыр вя эцндялик еhтийаъын ики гатына чатыр. Фол туршусунун сявиййяси кифайят етмяйяндя гурулуш етибариля нормадан бюйцк, иш ямсалы ися ашаьы олан еритросит hцъейряляри мейдана эялир вя ганазлыьы яламятляри юзцнц эюстярмяйя башлайыр.
Хцсусиля hцъейрялярин бюлцнмясиндя вя hцъейрянин эенетик гурулушунун ямяля эялмясиндя мцhцм рол ойнайан фол туршусу hамилялик заманы ики дяфя артыг еhтийаъ hисс едилян йеэаня маддядир.
Щамиляликдя А витамининя олан еhтийаъ ися эцндялик олараг 800/ug-е гядяр йцксялир. Хурма да А витамининин авангарды олан бетакаротен ъяhятдян чох зянэиндир.5
Башга мейвяляр протеин ъяhятдян цмумиййятля зянэин дейил. Анъаг хурманын тяркибиндя протеин дя вардыр.6
Хурмада мювъуд олан окситосин маддясиндян дя мцасир тиббдя доьушу асанлашдыран бир дярман кими истифадя едилир. Окситосин доьушу асанлашдыран тясир эюстярмясиня эюря бир чох мянбялярдя "рапид биртh", йяни "сцрятли доьуш" ифадяси иля мяшhурдур. Доьушдан сонра ися ана сцдцнц чохалдан тясиря малик олмасы иля сечилир.7
Хурма иля баьлы бцтцн бу мялуматлар Аллаhын сонсуз елмини вя Щз.Мярйямин цзяриндяки мярhямятини эюстярир. Щз.Мярйям Аллаhын илhамы иля йедийи хурма сайясиндя бялкя дя о заман еhтийаъ hисс етдийи hяр ъцр гиданы тямин етмяк имканы тапмыш, доьушу асанлашдыраъаг бир имкан ялдя етмишдир. Шцбhясиз ки, ян доьрусуну Аллаh билир.
Пейьямбяримиз (с.я.в.) дя "Ичиндя хурма олан евин сакинляри аъ галмаз" hядиси иля мцасир тябабятин хурманын анъаг бу эцнлярдя юйряня билдийи файдалы ъяhятляриня диггят чякяряк hикмятли бир тювсийя етмишдир.8
Аллаhын Щз.Мярйямин йанында бир су архы чыхармасы
Аллаh Щз.Мярйямя "онун цчцн бир ирмаг ахытдыьыны, йейиб-ичмясини вя эюзцнцн айдын олмасыны" билдирмишдир.
Ейниля хурма кими суйун да язяля hярякятлярини низамлайараг доьуш санъыларыны йцнэцлляшдириъи хцсусиййятляри вар. Хцсусиля суйун тякъя эюрцлмяси вя йа сясинин ешидилмяси беля язялялярин hярякятини сярбяст шякилдя низамлайыр. Щямчинин мцасир доьум евляриндя доьушлары hовузун ичиндя hяйата кечиряряк бундан истифадя едирляр.
Бунунла йанашы, мялум олдуьу кими, су hяйатын давам етмяси вя саьламлыьын горуна билмяси цчцн мцтляг лазым олан hяйати бир маддядир. Инсан бядяниндя баш верян тяхминян hяр функсийада - бядянин hярарятинин тянзимлянмяси, гида маддяляринин вя оксиэенин дашынмасы, ифраз едилян маддялярин hцъейрялярдян узаглашдырылмасы, онурьаларын дцзэцн ишлямясинин тямин едилмяси, дяринин нямлийинин вя еластиклийинин горунмасы, hязм системинин ишинин асанлашдырылмасы, орган вя тохумаларын горунмасында су чох бюйцк яhямиййят кясб едир. Эцнцмцздя судан мцалиъя мягсядиля истифадя едилмяси эениш йайылмагда давам едир. Суйа тохунмаг, су иля тямасда олмаг иммунитет системини хябярдар едир, стресся гаршы олан hормонларын йаранмасыны сцрятляндирир. Ган дювраныны вя метаболизманы ъанландырыр, аьрылары йцнэцлляшдирир.9
Щамиляликдя ися суйун даhа чох ъяhятдян яhямиййяти вардыр. Щамилялик заманы hям ганын артан мигдары, hям дя инкишафда олан ушаг цчцн, сцд верян гадынларда ися сцдцн ямяля эялмяси цчцн суйа хцсусиля бюйцк еhтийаъ дуйулур. Ана сцдцнцн 87 фаизинин судан ибарят олдуьуну нязяря алсаг, суйун доьушдан сонра да мцhцм рол ойнадыьы айдын олар.
Бунларла йанашы, hям ананын, hям дя кюрпянин ганындакы електролит нисбятинин тараз сахлана билмяси цчцн дя суйа еhтийаъ вар. Щамиляликдя мейдана чыхан hормонлар бядяндяки майелярин истифадя шяклини дяйишдирир. Щамилялийин ахырларына йахын ананын ганынын hяъми тяхминян 1,5 дяфя артыр. Щамилялик дюврцндя гадынын тяняффцс йолу иля итирдийи суйун мигдары да hамиляликдян яввялки дюврля мцгайисядя даhа да чохалыр. Кюрпянин ичиндя олдуьу амнион майеси юзцнц hяр цч саатдан бир тязяляйир. Кифайят гядяр су гябул едилмямяси иля баьлы йаранан деhидрасйон (сусузлуг) вязиййятиндя амнион майесинин мигдары да азалыр.
Щамиляликдя деhидрасйонун башга мянфи тясири дя вахтындан яввялки доьуш аьрыларыдыр. Деhидрасйон вязиййятиндя йаранан бязи hормонлар доьуш санъыларыны башлайан hормону тяглид едяряк вахтындан яввял доьуш санъыларына сябяб олур. Вахтындан яввял доьуш тяhлцкясиня гаршы тятбиг едилян мцалиъя дамар йолунун ачылараг майе верилмясидир. Бу ися майе гябулунун яhямиййятини билдирмяк бахымындан диггятчякиъидир. Яксяр hалларда йцнэцл санъылар садяъя олараг майе верилмяси иля йох олуб эедир.
Бундан башга, су бядянин дашыма системидир. Гида маддялярини вя оксиэени ган йолу иля ушаьа апаран да йеня судур. Су hям дя hамиляликдя тез-тез раст эялинян вя вахтындан яввял доьуша, йа да ушагсалмайа сябяб олан бязи инфексийаларын гаршысынын алынмасында да актив рол ойнайыр. Кифайят гядяр су ичиляндя инфексийа риски дя азалыр.10
Щякимляр hамиля гадынларын суйа олан тялябатынын hамиля олмадыглары дювря нисбятян ян азы 50 фаиз мигдарында артдыьыны, буна эюря дя кифайят гядяр су ичилмядийи hалда бядянин истифадя етдийи майелярдян тясяррцф йолуна эедяряк мцхтялиф нараhатлыглара сябяб олаъаьыны билдирир.11
Елмин ортайа гойдуьу бцтцн бу hягигятляр Аллаhын Щз.Мярйям цчцн бир су архы чыхармасынын вя йейиб-ичмясини билдирмясинин ня гядяр hикмятамиз олдуьуну бир даhа эюзляримиз гаршысына эятирир вя Аллаhын сонсуз елминин дялиллярини тяшкил едир.
Щз.Мярйямин хурма будаьыны юзцня тяряф силкялямяси
Щз.Мярйям доьуш санъысы ичиндя бир хурма будаьына тяряф эетдийи заман Аллаh она "Хурма аьаъыны юзцня тяряф силкялямясини" ("Мярйям" суряси, 19/25)" билдирмишдир.
Щазырда hякимляр доьуш яснасында гадынын бир шейи тутуб юзцня тяряф чякмясинин язяляляря файдалы тясиринин олдуьуну ифадя едирляр. Бу мягсядля дя доьуш заманы гадынлара санъынын гаршысыны алмаг вя йа ушаьын асанлыгла доьула билмяси цчцн мцхтялиф hярякятляр етдирирляр. Бу hярякятлярин бядяндя мейдана эялян тязйиг hиссинин вя доьуш заманы ортайа чыха биляъяк чятинликлярин азалмасыны, доьушун даhа гыса мцддятдя давам етмясини тямин едяъяйини фикирляширляр.12
Щякимляр доьушун илк санъыларындан дярhал сонра баш верян икинъи мярhялясиндя гадынын башынын бир аз йухарыда олмасынын йерин ъазибя гцввясиндян дя истифадя етмяк бахымындан олдугъа яhямиййятли олдуьуну билдирирляр. Бунунла йанашы, хястяханаларда мювъуд олан доьуш масаларына гадынын доьушу асан баша вура билмяси цчцн эцъ алмасыны тямин едяъяк голлар, йа да айаг педаллары гурашдырылыр.
Бязи hякимляр ися бу мярhялядя хястянин доьуш масасында йатмаьын явязиня чюмялмясиня вя йа хцсуси стуллара отуздурулмасына цстцнлцк верирляр. Эцнцмцздяки техноложи инкишафдан аз юнъяйя гядяр ися яксяр сяhиййя оъагларында гадынларын бу мягсядля истифадя едилян бир ипдян йапышыб юзцнц асылы вязиййятдя йухары чякмяйя чалышмасыдыр. Бцтцн бу цсулларын нязяри бахымдан дцзэцн вя мянтигли олдуьу эюз габаьындадыр.13
Эцнцмцздя тятбиг едилян бцтцн тибби цсуллар Аллаhын Щз.Мярйямя хурма будаьыны юзцня тяряф чякиб силкялямясини илhам етмясинин бу бахымдан hикмятли ола биляъяйини ортайа гойур. Ян доьрусуну Аллаh билир.
Щз.Мярйямин Щз.Иса иля бирликдя тайфасынын йанына гайытмасы
Щз.Мярйям аилясиндян узаглашыб чякилдийи кимсясиз йердян Щз.Иса иля бирликдя эери гайыданда тайфасындакы инсанлар бу вязиййятин Аллаhын йаратдыьы бир мюъцзя олдуьуну дярк едя билмямиш вя Щз.Мярйямя бязи чиркин бюhтанлар атмышдылар. Щям Имранын аилясинин, hям дя Щз.Мярйямин юзцнцн Аллаhдан горхан диндар инсанлар олдугларыны, эюзял яхлагларына вя намусларына олан баьлылыгларыны билдикляри hалда ону hейрятамиз бир иш эюрмякдя иттиhам едяряк бюhтан атмышдылар. Аллаh Гуранда тайфасынын Щз.Мярйямя гаршы бу бюhтанларыны беля билдирмишдир: "Ушаьы эютцрцб юз адамларынын йанына эялди. Онлар дедиляр: "Ей Мярйям! Сян чох чиркин бир иш эюрдцн! Ей Щарунун баъысы! Атан пис киши, анан да зинакар дейилди!"" ("Мярйям" суряси, 19/27-28).
Шцбhясиз ки, бу вязиййят Щз.Мярйям цчцн Аллаhдан эялян бир сынагдыр. Намусуну горуйан, Аллаhдан горхуб чякинян бир инсан олса да тайфасынын бюhтанларына мяруз галмышды. Яслиндя hямин инсанлар онун йцксяк яхлагына вя шяряфли hяйатына чох йахындан шаhид олдуглары hалда йеня дя бу мюъцзяни эюрмязлийя вурмушдулар. Щз.Мярйям ися цстцн яхлагы иля йеня Аллаhа сыьынмыш вя онларын бу бюhтанларына гаршы Аллаhын ян эюзял явяз веряъяйини биляряк Она тявяккцл етмишди.
Щз.Мярйямин данышмаг оруъу тутмасы
Щз.Мярйям башына эялян hяр hадисядя Аллаhа цз тутмуш, кюмяйи, дястяйи анъаг Аллаhдан эюзлямишди. Щяр дяфя дя Аллаhын дярин мярhямяти иля гаршылашмышды. Тайфасынын она атдыьы бюhтанлар заманы да йеня Ряббимизин ону бцтцн бюhтанлардан ян эюзял шякилдя тямизя чыхараъаьыны билмяйин инамыны йашамышды. Щямчинин Аллаh да Щз.Мярйямя: "Яэяр бир адам эюряъяк олсан, беля де: "Мян Ряhман йолунда оруъ (сцкут оруъу) тутмаьы нязир елямишям, она эюря дя бу эцн hеч кясля данышмайаъаьам!"" ("Мярйям" суряси, 19/26) шяклиндя билдиряряк тайфасынын гаршысына чыханда онлара "Аллаhа сцкут оруъу нязир етдийини" сюйлямясини вяhй етмишди.
Щз.Мярйям тайфасынын йанына эедяндя онунла данышмаг истяйян вя бюhтан атан инсанлара Аллаhын даhа яввял она Ъябраилля "О, бешикдя икян йаша долдугдан сонра инсанларла данышаъаг вя салеhлярдяндир" ("Али-Имран" суряси, 3/46) шяклиндя мцждялядийи Щз.Исаны эюстярмишдир.
Аллаh бунунла бюйцк бир мюъцзяни эерчякляшдирмиш вя Щз.Исаны hяля бешикдя олдуьу hалда данышдырараг, Щз.Мярйямя чох бюйцк кюмяк етмишди. Аллаh тайфасынын Щз.Мярйямдян эюзлядийи изаhаты Щз.Исайа сюйлядяряк, hям она атылан бюhтанлардан тямизя чыхармыш, hям дя башга бир мюъцзя иля Щз.Исанын елчилийини Исраил оьулларына мцждялямишдир: "Мярйям "Онун юзц иля данышын" дейя ушаьа ишаря етди. Онлар: "Бешикдя олан ушагла неъя данышаг?" - дедиляр. Аллаhдан бир мюъцзя олараг кюрпя диля эялиб деди: "Мян hягигятян Аллаhын гулуйам. О, мяня китаб верди, юзцмц дя пейьямбяр етди. О, hарада олурамса олум, мяни мцбаряк етди вя мяня дири олдугъа намаз гылыб зякат вермяйи тювсийя буйурду. О, hямчинин мяни анама гаршы олдугъа итаяткар етди, зцлмкар, аси елямяди! Доьулдуьум эцн дя, юляъяйим эцн дя, дириляъяйим эцн дя мяня салам олсун!" Бу, ихтилафда олдуглары Мярйям оьлу Иса hаггында hагг сюздцр!" ("Мярйям" суряси, 19/29-34).
Аллаhын Щз.Исаны бешикдя икян нитгини ачыб данышдырмасы Щз.Мярйямя гаршы чиркин бюhтанлар атан тайфасында бюйцк чашгынлыьа сябяб олмушду. Бу hадися иля бирликдя Аллаhын "Исмятини горуйан Мярйями дя йад ет. Биз Юз руhумуздан она цфцрдцк, ону вя оьлуну алямляря бир мюъцзя етдик" ("Янбийа" суряси, 21/91) айяси иля билдирдийи кими, икисинин дя Аллаhын инсанлардан цстцн етдийи шяхсляр олмасы айдын олур. Щз.Мярйямин ня гядяр йцксяк яхлага малик бир инсан олмасы, гцрурлу вя тямиз шяхсиййяти бешикдяки кюрпянин мюъцзяли данышыьы иля ортайа чыхмыш вя инкарчы тайфасынын hийляляри дя чох эюзял бир шякилдя пуч олмушду.
Аллаh "Мярйям оьлуну вя анасыны бир мюъцзя етдик. Онлары абад вя ахар сулу уъа бир йердя йерляшдирдик" ("Муминун" суряси, 24/50) айяси иля бу hадисялярдян сонра Щз.Мярйямин вя Щз.Исанын hяйатыны йенидян Аллаhын мярhямяти алтында давам етдирдиклярини билдирмишдир.
Аллаhын Щз.Мярйямин ялейhиня данышанлара вердийи ъаваб
Исраил оьуллары Аллаhын эюстярдийи бу мюъцзялярля Щз.Мярйямин вя Щз.Исанын Аллаhын цстцн етдийи инсанлар олдугларына ачыг-ашкар шаhид олмушдулар. Аллаh онлара эюстярилян бу мюъцзяли hадисяйя бахмайараг, йеня дя Щз.Мярйямя бюhтан атанлар цчцн бюйцк бир язаб олаъаьыны беля билдирмишдир: "Онлар hям дя кцфр етдикляри вя Мярйямя гаршы бюйцк бир бюhтан дедикляри... сябяби иля онлара беля ъяза вердик" ("Ниса" суряси, 4/156-157).
Щз.Мярйямин йцксяк яхлагы
Щз.Мярйям бцтцн hяйаты бойу эюстярдийи йцксяк яхлагы иля бцтцн мцсялман гадынлар цчцн бир нцмуня олмушдур. Аллаh Щз.Мярйямя дцнйада мцhцм бир мясулиййят вермиш вя бу шяряфли вязифя цчцн ону Гуранын ифадяси иля "эюзял бир фидан" кими йетишдирмишдир.
Аллаh ону Имран аиляси кими сечилмиш, эцълц вя сямими инсанларын няслиндян едяряк онун бу йцксяк яхлаглы гадынлар тяряфиндян йетишдирилмясини тямин етмишдир. Бунунла йанашы, Аллаh Щз.Зякяриййянин тялими иля Щз.Мярйями йцксяк вя сечилян бир пейьямбярин яхлагы иля яхлагландырмышдыр.
Аллаhын мярhямяти иля анадан олдуьу андан етибарян бу мцгяддяс инсанларын тялими иля шяряфлянян Щз.Мярйям эцълц бир иман вя йцксяк бир яхлаг сявиййясиня уъалмышдыр. Бу йеткинлийя чатандан сонра ися Аллаh мюъцзялярини эюстяряряк Щз.Мярйямин цзяриндяки мярhямятини, горуйуъулуьуну вя ряhмятини йахындан эюрмясини тямин етмишдир. Щз.Мярйям ибадят едяркян hямишя меhрабда йемяли нясняляр олмасы Аллаhын она олан кюмяйинин вя ряhмятинин ашкар тязаhцрцдцр. Сонра Аллаh Щз.Мярйями Ъябраил иля эюрцшдцряряк она олан бу мярhямятини Ъябраилин сюзляри иля дя билдирмишдир.
Щз.Мярйям hяйатынын hяр дюврцндя Аллаhа гаршы эюстярдийи эюзял яхлагы иля Аллаhа олан ичиндян эялян баьлылыьыны вя сядагятини ян эюзял шякилдя ортайа гоймушдур. Аллаhын имтаhана чякдийи бцтцн чятин hадисялярдяки ирадяси, тявяккцлц, гейд-шяртсиз тяслимиййяти иля дя Аллаhа ня гядяр кюнцлдян вя сямимиййятля баьлы олдуьуну ян эюзял шякилдя ифадя етмишдир.
Щз.Мярйямин йашадыьы бцтцн чятин анларда тякбашына олмасы онун цчцн бир сынаг олмушдур. Чцнки инсанлар чятинлик анларында hямишя онлара кюмяк едяъяк, дястяк олаъаг, йол эюстяряъяк йолдаша даима еhтийаъ hисс едирляр. Бу йолдаш олмайанда ися бязиляри йалныз олдугларына эюря зяифлик вя кядяр hиссиня гапылырлар. Щз.Мярйямдя ися беля бир hисс олмамышдыр. О, hяр шейи анъаг Аллаhдан эюзлямиш, анъаг Она эцвянмишдир.
Дястяйи, кюмяйи анъаг Аллаhдан истямишдир. Онун эюстяряъяйи йола табе олмаьын, Онун сюзцня итаят етмяйин она бяс едяъяйини билмишдир.
Ян чятин анында беля цмидсизлийя, бядбинлийя гапылмамышдыр. Башына эялянлярин hамысыны Аллаhын мцтляг хейря чевиряъяйини, чятинликлярин hяр бирини ян эюзял шякилдя арадан галдыраъаьыны биляряк кюнцлдян Аллаhа тяслим олмушдур. Щямчинин Аллаh йашадыьы hяр чятинликля бирликдя онун цчцн бир асанлыг йаратмышдыр. Ону hямишя кюмяйи вя ряhмяти иля дястяклямиш вя гаршысына чыхан чятинликляри чох бюйцк хейирляря вя эюзялликляря чевирмишдир.
Бунунла йанашы, гаршылашдыьы hадисяляри неъя hялл едя биляъяйи мясялясиндя hеч бир тяърцбясинин олмамасы да Щз.Мярйям цчцн мцhцм бир имтаhан сябяби олмушдур. Щамиля галандан сонра тякбашына дцнйайа ушаг эятирмяк вязиййятиня дцшмцшдцр. Бу мясялядя онун hеч бир тяърцбяси йох иди. Анъаг hяйатынын hяр мясялясиндя олдуьу кими бу мясялядя дя hеч бир йанлышлыьа йол вермямишдир. Чох эцълц, ирадяли вя гярарлы шяхсиййят олдуьуну эюстярмиш вя Аллаhын кюмяйи иля бцтцн бунларын ян эюзял шякилдя юhдясиндян эяля биляъяйини билмясинин севинъини вя инамыны йашамышдыр. Щямчинин бу мясялядя дя Аллаh ону ола биляъяк ян эюзял немятлярля дястяклямиш, ишини асанлашдырмыш вя нцмайиш етдирдийи эцълц характеря эюря ону мцвяффяг етмишдир.
Щз.Мярйямин яхлагындакы цстцнлцйцн башга бир нцмуняси ися онун цзяриня дцшян чятин мясулиййяти йериня йетиряркян йашадыьы сыхынтылар гаршысында эюзял бир сябр эюстяря билмясидир. Щз.Мярйям чох мцhцм вя шяряфли бир вязифяни йериня йетирмишдир. Анъаг бу цстцн вя шяряфли вязифянин тайфасы тяряфиндян лазым олдуьу кими баша дцшцлмямяси, инкар едян ъамаатын она hагсыз йеря бюhтан атмалары Щз.Мярйям цчцн мцhцм бир сябр вя сынаг мясяляси олмушдур. Беля бир анда да Аллаhа олан етимадында сябр вя гярарлылыг нцмайиш етдирмишдир. Эцълц, ирадяли вя мюhкям шяхсиййятини hеч бир шякилдя эцзяштя эетмямишдир. Щяр hадисянин Аллаhын нязарятиндя олдуьуну вя Аллаhын да ону бцтцн бу бюhтанлардан ян эюзял шякилдя тямизя чыхараъаьыны биляряк бу hадисяляря вя инсанларын ъаhил давранышларына гаршы чох эюзял бир сябрля дюзмцшдцр.
Баш верян бу hадисяляр сырасында диггяти ъялб едян башга бир мягам ися Щз.Мярйямин инсанларын разы галыб-галмамасы мясялясиндян тамамиля узаг олмасыдыр. Тямиз бир иманла Аллаhа тяслим олмушдур. Буна эюря дя инсанларын ъцрбяъцр йозумларындан, гынамаларындан hеч бир шякилдя тясирлянмямишдир. Сямими иманына вя ихласына эюря ондан ютрц ясл мцhцм олан Аллаhын разылыьыны газанмаг цчцн hярякят едя билмясидир.
Эюрцндцйц кими, Щз.Мярйям hяр ишиндя hямишя сямими олараг Аллаhа цз тутмуш, иманындакы вя Аллаhа олан тяслимиййятиндяки бу сямимиййят нятиъясиндя дя hяр заман Аллаhын ряhмяти иля гаршылашмышдыр.
Йаддан чыхарылмамалыдыр ки, эюзял яхлагы башгаларына баша салмаьын ики йолу вар. Инсан бязян эюзял яхлагы юз сюзляри иля, бязян дя бцтцн бунлары инсанлар цчцн эюзял бир нцмуня олаъаг давранышлары иля анладыр. Бу ики йол арасында ян мягбулу вя ян тясирли оланы инсанын давранышлары иля етдийи тяблиьдир. Чцнки бу ян сямими оланыдыр. Тяглид етмяк мцмкцн дейил. Анъаг иманын црякдя сямими олараг йашанмасы, инсанын инандыгларыны ян сямими шякилдя hяйата кечириб давранышларында якс етдирмяси иля мцмкцндцр.
Щз.Мярйям бу йцксяк яхлагы эюстяря билмишдир. Иманы, давранышлары вя яхлагы иля бцтцн инсанлар цчцн мцhцм бир нцмуня вя тяблиь вясиляси олмушдур. Онун инсанлара олан бу сямими тяблиьи Аллаhын истяйи иля ян эюзял шякилдя явязини эюрцр, иман едянлярин иманда дяринляшиб Щз.Мярйямин нцмуняви яхлагыны йашамалары вя Щз.Мярйям характерини газанмалары цчцн мцhцм бир сябябя чеврилир. |