|
Hz.İbrahim şirk qoşan qövmünə sitayiş etdikləri bütlərin heç bir şeyə gücünün çatmayacağını sual verməklə onları düşündürmüşdü:
Sual vermək insanların öz məntiqlərindən istifadə edərək içinə düşdükləri vəziyyəti görməyinə şərait yaradır. Bu çox önəmli bir təbliğat metodudur. Allahı inkar edən insanlar səmimi və hikmətli suallar qarşısında çox böyük bir çətinliyə düşərlər. Çünki Allahın varlığı açıq dəlillərlə ortadadır. Allahın dinindən üz çevirərək və Allahı unudaraq bir həyat qurmağın böyük bir aldanış olacağı aydındır. Ağıl və vicdan sahibi olan insanlar Allahın sonsuz güc və qüdrətini anlayar, Onun hər şeyə gücünün çatdığını, sonsuz elm və hikmət sahibi olduğunu bilir və bütün həyatlarını Allahın rizası üzərində qururlar. Şeytanın təsiri ilə bu gerçəklikləri düşünməyən qafil insanları oyandırmanın təsirli yolu isə onları bu qəflət yuxusundan oyandıracaq, gözlərini açacaq suallar verməkdir. Allah Quranın bir çox ayəsində insanları müxtəlif suallarla düşünməyə dəvət edir:
Möminlər din əxlaqını anladarkən qarşılarındakı adamın vəziyyətinə, şüurunun açıqlığına və vicdanlı davranıb-davranmamasına görə bir çox metodları sınaqdan çıxara bilərlər. Əgər təbliğ edilən adam Allahın ayələrinə qarşı duyğulu, vicdanı açıq bir adamdırsa, Allahın izniylə onun din əxlaqını qavraması çox asan olur. Fəqət, Hz.İbrahimin qarşısındakılar kimi təkəbbürlü və zalım bir cəmiyyətdirsə, bu halda onları bu şəkildə "oyandırmaq", qəflət halından çıxarmaq, fikrən sarsıtmaq lazımdır. Belə insanlar təkübbürü üzündən doğrunu görməyəcək, görsə də qəbul etməyəcək bir şüursuzluq içindədir. İnadla öz inanclarının doğruluğunu müdafiə edir və fərqli bir fikri dinləməyə hətta razılıq da vermirlər. Belə bir vəziyyətdə qarşı tərəfin müdafiə etdiyi fikri darmadağın etmək üçün o adama suallar vermək ən hikmətli və ən tez nəticə verəcək üslublardan biridir. Beləcə, adam öz müdafiə etdiyi azğın inancında ziddiyyətə düşəcək. Və öz ağılsızlığına, batil və azğın bir inanca necə girdiyinə xüsusilə özü şahid olacaqdır.
Sual verməyin digər bir önəmi də qarşı tərəfin anladılanlar üzərində düşünməkdən qaçmasını əngəlləməkdir. Çünki insan Quranda bildirildiyi kimi, höcətə və mübahisəyə meylli bir varlıqdır. Jəni fərqli bir fikrin anladılmasının müqabilində bir çox adam ümumiyyətlə əks hücuma keçib öz fikrini müdafiə etməyə çalışacaq. Bu nəticəsiz çəkişməni əngəlləməyin bir üsulu sual verməklə və beləcə adamın öz fikrini soruşmağa yönəltməkdir. Şeytan insanların Allahın, axirət gününün, cənnət və cəhənnəmin varlığı kimi önəmli mövzular üzərində düşünməsini əngəlləmək istədiyindən onları daim gerçəklərdən qaçacaqları bir davranışa yönəltməyə çalışır. Sual metodundan bu tipli adamlara qarşı istifadə oluna və sözügedən adamların Allahın varlığı, dünya həyatının məqsədi, ölümdən sonra nələrin olacağı, hesab günü kimi daha öncə bəlkə də heç düşünmədikləri gerçəklər üzərində düşünməsi təmin edilə bilər.
Hz.İbrahim Allahın hidayət verdiyi və insanları iman etməyə çağırmaqla vəzifələndirdiyi müqəddəs bir elçidir. O, hər elçi kimi insanları doğru yola, Allahın rizasını qazanmağa, axirət üçün yaşamağa və gözəl əxlaqlı olmağa çağırmışdır.
Elçilərin bu dəvətlər zamanı istifadə etdiyi metodlar, mövzuları izah etmə formaları, üslubları hər müsəlmana nümunə olmalı, hər müsəlman insanları din əxlaqına dəvət edərkən bu mübarək insanlar kimi danışmalı və davranmalıdır.
Peyğəmbərlərin Allaha iman etməyə və daha öncəki azğın inanclarını tərk etməyə dəvət etdiyi cəmiyyətlər ümumiyyətlə söz anlamayan azğın insanlardan ibarət idi. Ancaq Rəbbimizin Peyğəmbərimizə (s.ə.v.) ayəsi ilə də əmr etdiyi kimi, bütün elçilər təbliğlərində Allahın razı olacağı şəkildə davranmış və üstün bir əxlaq göstərmişlər. Hz.İbrahimin qarşısında da atalarının batil dininə son dərəcə bağlı olan höcət bir qövm vardır. Hz.İbrahim onlara şirk sisteminin sərsəmliyini göstərdiyi halda onunla mübahisəyə girmişdilər:
Hz.İbrahimin təbliğində ən diqqətçəkici cəhətlərdən biri də səmimiyyəti və açıq danışan olmasıdır. O, Allahın varlığını anladarkən adamların vicdanlarına yönəlik, təsirli söz söyləyir. Onları açıqca xəbərdar edir, sadəcə Allahdan qorxmağa dəvət edir. Bu isə onlara və şirk qoşduqları bütlərinə qarşı nə cür cəsur, dəyanətli və qətiyyətli olduğunu göstərir. Hz.İbrahim qövmünün inancının azğınlığını, sarsaqlığını səmimi bir şəkildə anladır və bunu təsirli bir metodla ifadə edir. Bu, Allahın Quranda iman edənlərə bildirdiyi bir əmridir:
Qövmü ona qarşı çıxarkən Hz.İbrahimin Allaha olan dərin imanından qaynaqlanan istəyi və qətiyyəti səmimi, ağıllı və vicdanlı bir insana təsir edəcək bir davranış üstünlüyüdür. Ancaq qövmü heç bir sözü anlamağa çalışmayan cahil bir cəmiyyət olduğu üçün Hz.İbrahim bundan sonra başqa metodları sınamışdır. Onların davakar və höcət üslublarına Allahın ayələrində də bildirdiyi kimi, ən gözəl şəkildə cavab vermişdir. Allah iman gətirənlərə bir ayədə bu şəkildə əmr edir:
Əvvəlki fəsildə də üzərində durduğumuz kimi, Hz.İbrahim qövmünü Alaha iman gətirməyə dəvət edərkən hər cür planlar cızmış və çox fərqli metodları nəzərdən keçirmişdi. Bu metodların biri də mümkün təhlükələri və ala biləcəyi əks-təsirləri düşünərək əvvəlcədən müxtəlif tədbirlər görməkdir. Quranda peyğəmbərlərin Allahın vücudca və elmcə dəstəklədiyi, üstün bir hikmət, anlayış və qavrayış qabiliyyəti verdiyi, Allahın ilhamı ilə çox ağıllı və təsirli tədbirlər görən, bəsirət sahibi qullar olması xəbər verilir. Bu üstün özəlliklər Hz.İbrahimdə də ən mükəmməl şəkildə ortaya çıxır. Ona Allahın verdiyi məsuliyyəti ən gözəl şəkildə yerinə yetirmiş, insanları hidayət yoluna dəvət etmək üçün əlindəki bütün imkanlardan sona qədər istifadə etmişdir.
Hz.İbrahimin qarşısında çox basırıq bir cəmiyyət vardı. Üstəlik bu cəmiyyət onu öldürməklə, daş-qalaq etməklə və yurdundan qovmaqla hədələməkdədir. Hz.İbrahim isə ona qarşı hər cür tələ qurmağa çalışan bu müşrikləri mütləq yanından uzaqlaşdırmaq istəyir. Bunun üçün də onlara "xəstəyəm" demişdir:
Hz.İbrahimin söylədiyi sözlə inkarçıları yanından uzaqlaşdırması son dərəcə hikmətli və ağıllı bir hərəkətdir. Çünki onun xəstə olduğunu eşidən adamlar özlərinə bir zərər gəlməsin deyə ondan uzaqlaşmış, beləcə Hz.İbrahimə bir zərər verə bilməmişlər. Bu şəkildə tək qalan Hz.İbrahim bütləri sındırmaq üçün də vaxt qazanmışdı. Əgər belə bir şey söyləməsəydi, inkarçı qövmü ondan ayrılmayacaq, o da bütləri sındırıb tələ hazırlamaq imkanı tapmayacaqdı. Hz.İbrahimin insanları şirk kimi bir günahdan təmizləmək üçün qurduğu bu incə plan onun Allah qorxusu, Allah sevgisi və iman gücü ilə hərəkət etməsinin ən gözəl nümunələrindəndir. Allahın ona verdiyi təbliğ vəzifəsini yerinə yetirmək üçün çox böyük bir cəsarət və qətiyyətlə, heç bir çətinlik qarşısında qorxmadan çalışmışdır. İnsanlardan heç bir əvəz gözləməmiş, pisliklərə yaxşılıqla cavab vermiş, bunları edərkən də sadəcə Allahın rizasını hədəfləmişdi.
Quranda "bir şeyi qüsurlu göstərərək zalımların əlindən qurtarma" ilə bağlı daha bir nümunə verilir. Bu nümunələrdən biri Hz.Musa ilə birlikdə səfərə çıxan Hz.Xızır hekayəsində yer alır. Ayələr bu şəkildədir:
 |
|
|
Allahın xüsusi bir elmlə dəstəklədiyi mübarək bir qulu olan Hz.Xızırın gəmini deşməsində də çox böyük bir ağıl, bəsirət və uzaqgörənlik diqqəti çəkir. Ayələrdə Hz.Xızırın Allaha güclü imanı, təvəkkülü, təslimiyyəti və daha bir çox özəlliyi ilə təriflənən, hər hərəkəti xeyir və hikmət üzrə olan bir qul olduğu bildirilir. Hz.Xızır bir gəmini deşmişdi və bunu edərkən çox önəmli bir neçə məqsədi vardı. İrəlidə bu gəmidəkilərə və gəmiyə zərər verəcək əzazil bir şah olduğunu bilir, mərhəməti ilə dərhal yoxsullara yardım etməyə qaçır. Onların sıxıntı içinə düşməsini, əzazil kimsələrdən zülm görməsini əngəlləmək istəmişdir. O səbəblə də yoxsulluq və ehtiyac içində olan bu insanları qorumaq üçün dərhal gəmilərində bir deşik açmış, beləcə gəmini nöqsanlı göstərərək zalımların əlindən qurtarmışdı. Bu arada gəmini uyğun ölçülərdə, təkrar təmir ediləndə asanca istifadə edilə biləcək şəkildə dağıtmışdı. Beləcə, gəmini görən adam onu qüsurlu zənn edəcək və istifadə etməkdən vaz keçəcəkdi. Ancaq möminlər əzazil adamların mallarını ələ keçirmə təhlükəsi ortadan qalxdıqdan sonra gəmini asanlıqla yenidən təmir edib istifadə edə biləcək hala gətirəcəkdilər.
Ayələrin davamında Hz.Xızırın Allahın əmrlərini tərəddüdsüz yerinə yetirən, mərhəmət və şəfqəti ilə diqqəti çəkən, iman edənlərə pərəstişi və yardımsevərliyi ilə tanınan, səbri və qətiyyəti ilə təriflənən hikmət sahibi bir qul olması anlaşılır (Müfəssəl məlumat üçün bax: ""Kəhf" surəsindən axır zamana işarətlər", Harun Jəhya).
Hz.İbrahim də inkarçı qövmlə mücadilə edərkən qurduğu bir plan üzrə qövmünün bir tanrı sayıb sitayiş etdiyi bütlərin hamısını sındırmış, yalnız birini salamat saxlamıhdı. Bunu görən insanlar Hz.İbrahimi bütləri sındırmaqda suçlamış və onu özlərinə görə cəzalandırmaq istəmişdi. Hz.İbrahimin inkarçılara qarşı hazırladığı plan - daha öncə də bildirdiyimiz kimi - burada ortaya çıxır:
Hz.İbrahimin bu cavabı ilə daş və taxta bütlərin bütün kainatı idarə etməsinə, canlılar üzərində hakim olmasına inanan bütpərəst qövmü çox böyük bir dalana salmış, alçaltmış və o, heç bir cavab verə bilməmişdi. Çünki bu bütlərin heç bir gücü olmayan, cansız daş və taxta parçalarından heykəllər olması aşkar məsələdir. Bu açıq-aşkar gerçəyi qəbul etməkdən başqa çarələrinin olmaması ortadadır. Ancaq vicdanın və qəlbin inandığı bu gerçəkləri açıq şəkildə söyləyə bilməzlər. Bunun səbəblərindən biri isə Allahın Quranda da bildirdiyi kimi, "zülm və təkəbbürləri"dir ("Nəml" surəsi, 14).
Hz.İbrahimin təbliğində vurğulanacaq digər vacib məqam isə yeni bir izahata başlamazdan əvvəl qövmünün bütün səhv inanclarını tamamən ortadan qaldırmış olmasıdır. Allah Hz.İbrahimə çox böyük bir hikmət, üstün bir anlayış və təbliğ gücü vermişdir. O, öz qövmünü Allaha iman gətirməyə dəvət edərkən ən hikmətli, ən təsirli və ən ağıllı üslubdan istifadə etmişdi. Allahın ilhamı ilə qövmünün azğın və yanlış dinini tamamən ortadan qaldırmış, şirk dininin nə qədər böyük bir səhv və azğınlıq olduğunu ən təsirli şəkildə ortaya qoymuşdu. Beləcə, Rəbbimizin insanlara xəbərdarlıq edən və xilaskar kimi göndərdiyi və aləmlərdən üstün tutduğu bu mübarək elçisi Allahın izni ilə batil bir anlayışın yerinə Allahın varlığına, Onun üstün güc və qüdrətinə iman etməyə söykənən, haqq olan bir görüş və düşüncə tərzi yerləşdirmişdi.
Hz.İbrahimin qövmünü Allahın vəhyi ilə hidayətə dəvət edərkən əsas götürdüyü bu hikmətli yol bütün müsəlmanların din əxlaqını anladarkən nümunə ala biləcəkləri çox önəmli bir rəhbərdir. Hz.İbrahimin qövmünə etdiyi bu təbliğ bir cəmiyyəti Allaha iman etməyə dəvət edərkən əvvəlcə o cəmiyyətin sahib olduğu bütpərəst dinin ziddiyyətlərini və çıxış yolunun olmadığını ortaya qoymağın son dərəcə hikmətli və təsirli bir yol olduğunu göstərir. Beləliklə, inancların çürük bir əsasa söykəndiyini görən insanların haqq dinin üstünlüyünü qavraması, Allahın bütün kainatı yoxdan yaratdığını, sonsuz güc və qüdrət sahibi olduğunu və bütün varlıqları əhatə etdiyini görə bilmələri - Allahın diləməsi ilə - daha asan olacaqdır.
  Allahın Hz.İbrahimə verdiyi ən böyük nemətlərindən biri onu mələkləri ilə dəstəkləməsidir. Rəbbimizin Quranda xəbər verdiyinə görə, Hz.İbrahimə insan surətində gələn mələk elçilər onun evində qonaq olmuşdular:
Göründüyü kimi, Hz.İbrahim gələn qonaqların fərqli adamlar olduğunu dərhal başa düşmüşdür. Cavabında heç tanımadığı bu qonaqlara çox üstün bir qonaqpərvərlik nümunəsi göstərmiş, dərhal çox gözəl hədiyyə etmişdir. Hz.İbrahimin tanımadığı qonaqlarına dərhal hədiyyə etməsi onun üstün əxlaqının daha bir təzahürüdür. Hədiyyə etməyin qonaqlardan bir tələb gəlməmiş edilməsi müsəlmanların nümunə almalalı olduğu incə düşüncə xüsusiyyətlərindən biridir. Hz.İbrahimin göstərdiyi incə düşüncə nümunələrindən digəri də bu hədiyyəni hiss etdirmədən hazırlamasıdır:
Hz.İbrahim qonaqlarından ac olub-olmadıqlarını soruşmamış, yemək hazırladığını belə onlara hiss etdirməmişdi. Çünki insanın evinə gələn bir qonaq yeməyə ehtiyacı olduğunu deməkdən utana və izzəti-nəfsi ucbatından bunu dilə gətirməyə bilər. Hz.İbrahimin yeməyi sezdirmədən hazırlatması qonaqlara göstərilən hörmətin və qayğının bir nümunəsidir.
Hz.İbrahim qonaqlarına "kök, qızardılmış bir buzovu" hədiyyə etmişdi. Bu da verilən yeməyin son dərəcə ləzzətli və gözəl olduğunu göstərir. Onlara ən ləzzətli, ən təzə və ən dadlı yeməklərdən birini hazırlamışdır. Hz.İbrahimin hədiyyə edərkən "yeməzmisiniz" deyə soruşması da yenə Allahın bütün inananlara nümunə göndərdiyi bu xoşbəxt elçisinin üstün əxlaqının və incə düşüncəli davranışının çox gözəl nümunələrindən biridir.
 Hz.İbrahimin qonaqları onun onlara təqdim etdiyi yeməklərdən yeməmişdilər:
Qonaqlarına qarşı çox yaxşı davrandığı və onlara hörmət etdiyi halda qonaqların onlara verilən yeməyi yeməmələri Hz.İbrahimə ortada bir fövqəladəliyin olduğunu göstərmişdi. İnsan surətində ona gəlmiş olan bu mələklər şübhəsiz ki, çox nəzakətli və əsilzadə bir əxlaq göstərmişdilər. Hz.İbrahim də onların çox qiymətli qonaqlar olduqlarını dərhal anladığı üçün onlara qarşı son dərəcə qonaqpərvərlik göstərmişdi. Elçilər bunun müqabilində öz kimliklərini açıqlamış və sonra da Hz.İbrahimi saleh bir uşaqla müjdələmişdilər:
Elçilərin bu müjdəsi qarşısında Hz.İbrahim və xanımı çaşmışdı, çünki ikisi də yaşlı idi. Üstəlik Hz.İbrahimin xanımının da uşağı olmurdu. Elçilərin bu müjdəsinin müqabilində Hz.İbrahim onlara bu sözlərlə cavab vermişdir:
 Bu,Hz.İbrahim üçün böyük bir möcüzənin xəbəri idi. Elçilərin bu xəbərindən çaşan Hz.İbrahimin arvadı heyrətlə necə doğacağını soruşanda elçilər onun bu sualına "...Onlar dedilər: deyə cavab vermişdilər. Allah başqa bir ayəsində də Hz.İbrahimin və arvadının bu əmrə təəccüblənməməsinin lazım olduğunu bildirmişdir:
Elçilər Hz.İbrahimə ayrıca bunu da xatırlatmışdı:
Allahdan ümidi kəsmək dindən uzaq yaşayan insanlara aid bir ruh halıdır. Bu insanlar bir neçə arzuları yerinə yetməyəndə ümidsizliyə düşür və istəklərinin heç bir zaman gerçəkləşməyəcəyinə inanırlar. Bu, onların Allahı lazımi şəkildə təqdir edə bilmədiyini göstərir. Hz.İbrahim isə daim Allaha ümid edərək gözəl əxlaqi xüsusiyyətlər göstərmişdir.
Mömin Allahın gücünün fərqində olaraq hər şeyi Allahdan istəyir və Ona ümidvar olur. Unutmaq olmaz ki, səbəbləri və bunlara bağlı olaraq meydana çıxan nəticələri yaradan, dünya üzərindəki qanunları qoyan Allahdır. Allah əgər bir şeyin olmasını diləyərsə, ona sadəcə "Ol" deyər və o hadisə də dərhal gerçəkləşər. Allah dərgahında hər şey mümkün olduğu üçün mömin hər tələbində ümid içindədir. Allah sonsuz qüdrətini bir Quran ayəsində bu şəkildə bildirir:
Bu sirri qavrayan insan keçilməsi imkansız kimi görünən əngəlləri də Allahın bir hikmətlə yaratdığını bilir. Sonsuzluğu yaradan Allah istədiyi anda bunu tərsinə çevirə bilər. Necə ki, Hz.İbrahimin hekayəsində də bu şəkildə olmuş, Allah qoca yaşlarına və arvadı sonsuz olsa da onlara bilikli bir uşaq vermişdir. Öldürən də, dirildən də, yaşadan da yalnız Allahdır.
Ayələrdə Allah möcüzəvi bir hadisəni bizlərə bildirmiş və uşaq sahibi olmaları mümkün olmayan Hz.İbrahimi və arvadını bir uşaq sahibi edəcəyini xəbər vermişdir. Bu ayə eyni zamanda günümüzdə sonsuzluğun müalicəsində və tibb elmində olan inkişaflara da bir işarə ola bilər (Doğrusunu Allah bilir).
Hz.İbrahimə gələn elçilərin gətirdiyi birinci xəbər uşaq müjdəsidir. İkinci xəbər isə Hz.İbrahimlə birlikdə iman etmiş olan Lut peyğəmbərin inkarçı qövmünün yaxın zamanda həlak ediləcəyidir (Lut peyğəmbər Hz.İbrahimlə eyni dönəmdə, eyni coğrafiyada yaşamış və eyni bir qövmü bu azğınlıqdan vaz keçməyə və iman gətirməyə dəvət etmişdi. Kitabın ikinci bölümündə Hz.Lutun həyatını incələyəcəyik). Elçilərin verdiyi bu xəbəri Allah Quranda belə bildirir:
Elçilərlə Hz.İbrahim arasındakı danışıq ayələrdə bu şəkildə xəbər verilir:
Allahın elçilərinin gətirdiyi həlak olma xəbəri bir başqa ayədə belə xəbər verilir:
Allah içində möminlərin olduğu bir qövmü əsla həlak etməyəcəyini Quranda bildirir. Bu səbəblə Allah göndərdiyi mələklərlə Hz.İbrahimə və Hz.Luta nə etmələri lazım olduğunu xəbər verir. Beləcə, Hz.Lut və Hz.İbrahim o bölgədən ayrılaraq hicrət etmişdilər.
Hz.İbrahimə gələn elçilər həqiqətən onun daha əvvəlcədən Allaha etdiyi duanın cavabını müjdələmişdi. Bu dua Hz.İbrahimin Allahdan saleh bir varis istəməsidir:
Hz.İbrahim Allahdan xüsusilə öz nəslindən bir övlad deyil, saleh bir insan istəyir. Hz.İbrahimin Allahdan duası özündən sonra dini yüksək tutacaq hər hansı bir saleh müsəlmandır. Hz.İbrahimin bir övlad gözləməsi elçilərə verdiyi cavablardan da anlaşılır. Elçilər onu "alim bir uşaqla" müjdələyəndə "İbrahim: deyə cavab vermişdi. Ancaq Allah Hz.İbrahimə mömin bir nəsil yaratmaq istəmiş, bu səbəblə bir möcüzə gerçəkləşdirərək sonsuz və yaşlı olan xanımını uşaq sahibi olmağa əlverişli etmişdi. Və əvvəlki bölümlərdə də bildirdiyimiz kimi, bu müjdəni elçiləri vasitəsilə xəbər vermişdi:
Hz.İbrahimdə gördüyümüz bu nümunə onun soyundan gələn Hz.Zəkəriyyə üçün də keçərlidir. Allah Quranda Hz.Zəkəriyyənin duasını və daha sonra onu saleh bir uşaqla müjdələməsini belə xəbər verir:
Hz.İbrahim kimi Hz.Zəkəriyyə də Allahdan saleh bir varis istəmişdi. Heç unudulmamalıdır ki, əgər bir insana Allah hidayət verməmişsə, heç kimsə onu doğru yola yönəldə bilməz. Necə ki, Allah Quranda şəklində buyurur. Rəbbimiz bu mövzuda bizlərə Hz.Nuhun oğlunu da bir nümunə olaraq vermişdir. Bu adam Hz.Nuh kimi səmimiyyəti, səbri, təvəkkülü və gözəl əxlaqı ilə aləmlərə nümunə qıldığı qiymətli bir elçisinin oğludur. Ancaq Hz.Nuhun çağırdığı hidayət yoluna uymamış və inkarçılardan olmuşdu. Allah Hz.Nuhun oğlunu tufanda digər inkarçılarla birlikdə həlak etmişdi ("Hud" surəsi, 43).
Rəbbimiz Hz.İbrahimi isə saleh uşaqlarla müjdələmişdi. Quranda Allahın peyğəmbərlik mərtəbəsi ilə şərəfləndirdiyi bu mübarək qulların Hz.İsmayıl və Hz.İshaq olduqları bildirilir. Onlar da Hz.İbrahim kimi Allaha olan bağlılıqları, gözəl əxlaqları və təslimiyyətləri ilə seçilmiş xoşbəxt elçilərdir. Quranda Hz.İbrahimin Hz.İshaq və Hz.İsmayıl müjdələndikdən sonra Rəbbimizə olan səmimi duası və şükrü bu şəkildə xəbər verilir:
Rəbbimiz Quranda Hz.İsmayılın "xeyirli olanlardan olduğu" və "aləmlərə üstün qılındığı"nı bildirir. Ayələrdə İsmayıl peyğəmbər barədə şəklində buyrulur. Allah Quranda Hz.İsmayıldan razı olduğunu da bütün insanlara bildirir.
Hz.İshaq hələ Hz.İbrahim həyatda ikən Rəbbimiz ona Hz.Jaqubu ərməğan etmişdi. Hz.Jaqub da Allahın peyğəmbərlik məqamı ilə şərəfləndirdiyi saleh bir mömindir. Allah Quranda bu seçkin qulunun üzərindəki nemətini tamamladığını ("Jusif" surəsi, 7) bildirir. Hz.Jaqub ayələrdə Allaha olan səmimi imanı, əvəzsiz axirət yurdunu anan ixlas sahibi bir qul olması ("Sad" surəsi, 46) ilə öyülən mübarək bir insandır. Allah Hz.İshaqın və Hz.Jaqubun üstün əxlaq özəlliklərini ayələrdə belə xəbər verir:
Quranda Hz.İbrahim hər işində Rəbbimizə yönəlməsi, Ona səmimi və qəlbən dua etməsi və Allaha imanda qərarlı olması ilə təriflənir. Hz.İbrahim başına gələn hər cür çətinlik və sıxıntı qarşısında göstərdiyi təslimiyyətli davranışı ilə bütün iman sahibləri üçün bir nümunədir. Hz.İbrahimin uşaqları ilə bağlı duası da bu səmimiyyəti açıq şəkildə göstərir:
Allah Hz.İbrahimin və nəslinin üzərindəki böyük lütfünü "Jusif" surəsində bu şəkildə bildirir:
Allah digər ayələrdə Hz.İbrahimin soyu haqqında belə buyurur:
Rəbbimiz ayələrdə Hz.İbrahimin ailəsini aləmlərə üstün tutduğunu, Kitab və hikmətlə dəstəklədiyini və onlara böyük bir mülk nəsib etdiyini bildirir:
Allah Hz.İbrahimi gözəl, xeyirli və təmiz bir nəsillə mükafatlandırmışdı. Qövmü itaətsiz, təkəbbürlü və Allahı inkar etməkdə israrlı olan bir cəmiyyət ikən Hz.İbrahimin özündən sonra qövmünə varis buraxacağı oğlanları peyğəmbər olaraq seçilmişdi:
Hz.İsmayıl və Hz.İshaq Hz.İbrahimlə birlikdə insanları Allaha iman gətirməyə dəvət etmişdilər. Hz.İsmayıl atası Hz.İbrahimlə birlikdə müqəddəs Kəbəni inşa etmişdir. |
"O zaman ki, onlar onun hüzuruna daxil olub: "Salam!" -dedilər. (İbrahim də qonaqların yeməyə əl uzatmadıqlarını görüb:)"Biz, həqiqətən, sizdən qorxuruq!" - dedi. Onlar: "Qorxma, biz səni çox bilikli bir oğulla müjdələyirik!" -deyə cavab verdilər" ("Hicr" surəsi, 52-53).
